Sau dấu mốc hợp nhất với Quảng Bình, Quảng Trị không chỉ mở rộng về không gian địa lý mà còn đang mở ra một không gian phát triển đầy triển vọng.
Với lợi thế “nắng to, gió mạnh”, Quảng Trị hội tụ lợi thế để phát triển năng lượng, nhất là năng lượng tái tạo, đưa địa phương bứt phá trở thành trung tâm năng lượng sạch và cực tăng trưởng mới của miền Trung.
Trong 4 trụ cột: Năng lượng - Logistics - Du lịch - Nông nghiệp xanh, công nghiệp năng lượng không chỉ đóng vai trò là một ngành kinh tế đơn thuần mà chính là mạch máu, là hạ tầng của hạ tầng. Với vị trí đặc biệt trên Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) và hệ thống hạ tầng đồng bộ từ cảng biển nước sâu đến cửa khẩu quốc tế, Quảng Trị hội tụ đủ điều kiện để hình thành một hệ sinh thái năng lượng khép kín.
Hiện nay, địa phương đã vận hành thương mại gần 1.559 MW từ hệ thống điện gió, thủy điện và điện mặt trời. Đặc biệt, một "hệ sinh thái" năng lượng quy mô lớn đang dần hình thành với các dự án trọng điểm như: Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I, II, III và Nhiệt điện Quảng Trị với tổng công suất trên 5.700 MW, tổng vốn đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng. Cùng với đó, tỉnh đang xem xét phê duyệt 5 dự án điện gió gần bờ với tổng công suất gần 1.000MW và các dự án điện gió ngoài khơi đang được khảo sát đầu tư, hứa hẹn tạo nên một kỳ tích mới trên bản đồ năng lượng quốc gia.
Theo ông Trương An Ninh - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Trị đánh giá, năng lượng không chỉ là động lực của kinh tế xanh mà còn là nguồn lực nền tảng cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Địa phương tiếp cận công nghiệp năng lượng như một trục hạ tầng bền vững, tạo đòn bẩy cho mục tiêu tự chủ và phát triển đột phá.
Quảng Trị với nguồn năng lượng dồi dào, ổn định và có hàm lượng xanh cao chính là điều kiện tiên quyết để thu hút làn sóng đầu tư mới. Tại các Khu kinh tế ven biển như Đông Nam và Hòn La, hạ tầng đang được đầu tư mạnh mẽ để đón đầu các lĩnh vực công nghệ cao.
Cùng với đó, năng lượng cũng kéo theo sự bùng nổ của Logistics và kinh tế biển. Hệ thống cảng biển nước sâu, cảng hàng không cùng các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Cha Lo đang biến Quảng Trị thành cửa ngõ thực thụ ra biển của hành lang kinh tế Đông - Tây.
Ông Nguyễn Đức Tân, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh (IPA) chia sẻ, Quảng Trị có tiềm năng lớn về điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và trung tâm điện khí LNG tại Khu kinh tế Đông Nam, Khu Kinh tế Hòn La cùng hệ thống truyền tải điện và hạ tầng cảng biển Mỹ Thủy đang được đầu tư đồng bộ. Đây là nền tảng quan trọng để thu hút các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng như công nghiệp vật liệu, chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ và logistics năng lượng.
“Theo quy hoạch, Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị và các khu công nghiệp ven biển sẽ là không gian trọng điểm để hình thành các tổ hợp công nghiệp, năng lượng, cảng biển. IPA luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp, nhà đầu tư kết nối với các sở, ban, ngành địa phương hỗ trợ từ cung cấp thông tin quy hoạch, kết nối hạ tầng, tạo môi trường đầu tư thuận lợi và bền vững”, ông Tân nhấn mạnh.
Hiện thực hóa khát vọng phát triển
Dù tiềm năng rất lớn, hành trình trở thành thủ phủ năng lượng của Quảng Trị vẫn còn những rào cản về cơ chế, thủ tục pháp lý và giải phóng mặt bằng. Trước những khó khăn thực tế, Quảng Trị đang xem xét điều chỉnh cơ chế hỗ trợ và phân cấp mạnh hơn cho các địa phương, nhằm đẩy nhanh quá trình bồi thường, giải phóng mặt bằng, tránh để chậm tiến độ kéo dài. Đây được xem là một trong những khâu then chốt để mở đường cho dòng vốn đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tiếp tục đổ vào tỉnh.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương đã khẳng định, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng công suất phát điện đạt khoảng 8.000 MW, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP. Để làm được điều đó, mọi thủ tục hành chính phải được cải cách mạnh mẽ theo hướng một cửa liên thông. Các dự án phải đảm bảo công nghệ tiên tiến nhất, gắn chặt phát triển năng lượng với bảo vệ môi trường và an sinh xã hội.
Bí thư Tỉnh uỷ yêu cầu UBND các xã, phường liên quan phối hợp chặt chẽ, tháo gỡ kịp thời vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, không để tình trạng trì trệ ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Các đơn vị chức năng tăng cường đồng hành cùng nhà đầu tư để sớm đưa dự án vào vận hành, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế và mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh.
Từ một vùng đất từng chịu nhiều đau thương của chiến tranh, chịu sự khắc nghiệt của thiên tai, Quảng Trị hôm nay đang viết tiếp chương mới bằng trí tuệ và khát vọng vươn mình. Năng lượng đi trước - công nghiệp theo sau không chỉ là một chiến lược kinh tế, đó là lựa chọn của sự bền vững.
