Khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (TP HCM) đang dần khẳng định vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái cảng biển mạnh mẽ, trở thành trung tâm cảng biển hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Các nhà đầu tư, doanh nghiệp đều có chung nhận định: Nơi đây không chỉ có một hệ thống cảng biển hiện đại mà còn sở hữu các yếu tố hạ tầng đồng bộ và tiềm năng phát triển mạnh mẽ, góp phần to lớn vào nền kinh tế chung của cả nước.
Với lợi thế về vị trí địa lý, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu được xem là trung tâm giao thương quốc tế quan trọng, kết nối các tuyến vận tải quốc tế, phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu và logistics cho toàn bộ khu vực miền Nam.
Cụm cảng Cái Mép – Thị Vải bao gồm nhiều cảng lớn, như Cảng Quốc tế Tân Cảng – Cái Mép (TCIT), Cảng Quốc tế Cái Mép (CMIT), Cảng Quốc tế Gemalink, Cảng Quốc tế SP-SSA (SSIT) và Cảng Tân Cảng – Cái Mép Thị Vải (TCTT), cùng với các cảng phụ như Phú Mỹ, Mỹ Xuân,... Với tổng chiều dài cầu bến lên tới hơn 6.000m, cùng độ sâu luồng tàu từ -14m tới -16,5m, cảng Cái Mép – Thị Vải thực sự phù hợp với những tàu mẹ có tải trọng cỡ lớn. Cảng có thể tiếp nhận các tàu container hàng hóa trên 200.000 DWT, tương đương với tàu mẹ với sức chở đạt trên 18.000 TEUs.
Đây là một trong số ít các cảng tại châu Á được những hãng tàu lớn như: Maersk, MSC, CMA-CGM, Hapag-Lloyd… đưa vào mạng lưới vận tải hàng hóa trực tiếp xuyên Thái Bình Dương. Tổng công suất thông qua của cụm cảng này đạt hơn 141 triệu tấn/năm và 6,8 triệu TEU, khẳng định vai trò quan trọng của Bà Rịa – Vũng Tàu trong hệ thống cảng biển quốc tế.
Không chỉ có vậy, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu còn chú trọng phát triển một mạng lưới giao thông đồng bộ, bao gồm cả các tuyến cao tốc, đường bộ và đường sắt, tạo thành một hệ sinh thái logistics thông minh và hiệu quả. Các dự án hạ tầng giao thông quan trọng như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và Quốc lộ 51 đã thúc đẩy việc di chuyển hàng hóa từ các khu cảng biển về các khu công nghiệp, trung tâm tiêu thụ nhanh chóng và tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp tại Bà Rịa – Vũng Tàu tạo nên hệ sinh thái đa dạng, bền vững, tạo sức bật lớn cho phát triển kinh tế khu vực này. Các khu công nghiệp tại đây đã trở thành nơi thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, góp phần tạo ra nhiều cơ hội cho phát triển các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, và đặc biệt là ngành logistics.
Sự kết hợp giữa các cảng biển hiện đại và các khu công nghiệp lân cận giúp giảm chi phí vận hành và thời gian sản xuất, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa giữa các nhà sản xuất và các nhà xuất khẩu.
Dù vậy, theo các doanh nghiệp, hệ sinh thái cảng biển của Bà Rịa – Vũng Tàu vẫn còn đối mặt với một số thách thức cần phải vượt qua. Dù cụm cảng Cái Mép – Thị Vải có thể tiếp nhận hàng hóa lớn, nhưng chỉ một phần nhỏ trong số đó được xử lý tại khu vực này, phần lớn được chuyển đi các cảng khác. Một trong những lý do chính là sự thiếu hụt về các dịch vụ hậu cần và các hoạt động hỗ trợ khai thác cảng. Điều này tạo ra một nghịch lý: mặc dù có một cảng biển lớn, nhưng hệ sinh thái logistics lại chưa thực sự hoàn chỉnh và chưa phát huy hết tiềm năng của mình.
Chính vì vậy, doanh nghiệp cho rằng, TP HCM cần đẩy mạnh các giải pháp để hoàn thiện hệ thống dịch vụ hậu cần và logistics, từ kho ngoại quan đến các dịch vụ vận tải, giao nhận hàng hóa.
Để giải quyết, Hiệp hội Logistics và Cảng biển tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) được thành lập vào cuối năm 2024 là một bước đi quan trọng. Hiệp hội này đóng vai trò như một cầu nối giữa các doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các chuyên gia trong lĩnh vực logistics, tạo ra một môi trường hợp tác thuận lợi để phát triển hệ sinh thái cảng biển bền vững. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để TP HCM thu hút thêm nguồn lực từ các nhà đầu tư, cả trong nước và các đối tác quốc tế.
Ngoài ra, việc thúc đẩy hợp tác công – tư (PPP) trong việc phát triển hệ sinh thái cảng biển sẽ giúp Bà Rịa – Vũng Tàu trở thành một trung tâm logistics hàng đầu tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng, hệ thống cảng biển và các dịch vụ hậu cần sẽ tiếp tục được triển khai, giúp tăng cường năng lực cạnh tranh của khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu.
Chỉ khi đó, Bà Rịa – Vũng Tàu mới thực sự phát triển mạnh mẽ, trở thành một trung tâm cảng biển hàng đầu Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, góp phần thúc đẩy nền kinh tế và nâng cao vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu.n