Nhiều doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về tín dụng, thủ tục hành chính, kiểm nghiệm và mở cửa thị trường duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2026.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, mục tiêu xuất khẩu 74,2 tỷ USD được xem là áp lực rất lớn đối với ngành nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, đây cũng được coi là thời điểm buộc toàn ngành phải bước sang một giai đoạn phát triển mới - nơi chất lượng, tiêu chuẩn và thương hiệu sẽ quyết định vị thế của nông sản Việt trên bản đồ thương mại thế giới.
Phát biểu chỉ đạo tại “Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, bước sang năm 2026, mặc dù khó khăn thách thức từ tác động cuộc xung đột khu vực Trung Đông, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã có nhiều giải pháp thích ứng, đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường khu vực châu Á, EU, châu Đại Dương… nhằm duy trì xuất khẩu.
4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư.
Để đạt được các kết quả trên, ngành Nông nghiệp đã tập trung chỉ đạo quyết liệt kịp thời xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn; rà soát và cắt giảm nhiều thủ tục hành chính, thực hiện phân cấp, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp; tổ chức lại sản xuất gắn với nhu cầu của thị trường và lấy doanh nghiệp làm trung tâm; tạo môi trường thuận lợi để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn… qua đó, củng cố niềm tin của nông dân vào sự phát triển của ngành.
Chia sẻ giải pháp của từng mặt hàng, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, để đạt mục tiêu xuất khẩu rau quả 10 tỷ USD, cần tập trung các giải pháp cấp bách cho năm 2026.
Trước hết là kiên quyết giải quyết vấn đề chất lượng, chấm dứt tình trạng hàng hóa xuất khẩu có dư lượng chất cấm vượt quy định. Yêu cầu các cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng đã cấp, tăng cường hậu kiểm và xử lý thật nghiêm các trường hợp gian lận để bảo vệ uy tín thương hiệu quốc gia. Nâng cao năng lực và phương pháp làm việc của các đơn vị kiểm nghiệm, giám định để có kết quả nhanh, chính xác phục vụ doanh nghiệp với chi phí hợp lý.
Đồng thời, ông Nguyễn Đình Tùng kiến nghị các bộ, ngành liên quan tiếp tục đẩy mạnh đàm phán để mở cửa thị trường cho các mặt hàng trái cây tiềm năng như dứa, bơ, na dai (mãng cầu), roi (miền Nam gọi là mận). Ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các luồng vận tải ưu tiên, nhất là vận tải hàng không cho trái cây cao cấp có thời gian bảo quản ngắn, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại số, thương mại điện tử xuyên biên giới.
ở lĩnh vực thuỷ sản, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đề nghị, tập trung vào 3 nội dung quan trọng, cần được tháo gỡ là cải cách thể chế, giảm chi phí tuân thủ; phát triển nguyên liệu thủy sản cho chế biến xuất khẩu; mở rộng thị trường...
Ở mặt hàng chủ lực lúa gạo, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), cho biết, 2 thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam là Trung Quốc và Philipines vẫn đang quản lý thị trường bằng các quy định về chính sách. Cụ thể, Trung Quốc vẫn quản lý nhập khẩu gạo thông qua hạn ngạch và danh sách doanh nghiệp được phép xuất khẩu (hiện đang có khoảng 40 doanh nghiệp Việt Nam được phía Trung Quốc duyệt cho xuất khẩu gạo vào thị trường này). Philippines quản lý thông qua cơ chế giấy phép SPS và các tuyên bố về hạn mức nhập khẩu gạo.
Lãnh đạo VFA kiến nghị Chính phủ cùng các bộ, ngành tiếp tục tăng cường trao đổi và hợp tác với phía Trung Quốc và Philippines nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại gạo giữa các bên.
Đồng thời, ông Đỗ Hà Nam cho rằng cần tiếp tục hỗ trợ mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là khu vực châu Phi - nơi còn nhiều tiềm năng cho gạo Việt Nam trong thời gian tới.
Tại hội nghị, nhiều đại biểu đề nghị rà soát, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp; đơn giản hóa thủ tục hành chính; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và thương mại nông sản.
Một nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm là chính sách tín dụng. Hội nghị đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức tín dụng triển khai hiệu quả các chương trình cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, tạo điều kiện để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận vốn cho sản xuất, thu mua, chế biến và xuất khẩu. Đồng thời nghiên cứu giải pháp giảm lãi suất phù hợp, ưu tiên tín dụng cho các lĩnh vực sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông lâm thủy sản trong giai đoạn cao điểm thu hoạch hoặc khi thị trường gặp khó khăn.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA), mở rộng thị trường cho các sản phẩm chủ lực và phát huy vai trò của hệ thống thương vụ, tham tán thương mại, tham tán nông nghiệp trong việc kết nối thị trường, cung cấp thông tin và cảnh báo sớm rủi ro.
