Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, cần thực hiện các đề tài nghiên cứu về cải tạo đất, thay đổi biện pháp canh tác, chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác.
Trước tình trạng giá sầu riêng tại nhiều địa phương đang giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc gặp khó do ách tắc kiểm nghiệm chất lượng, ông Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, nguyên nhân sâu xa của việc nhiễm cadimi do tồn dư trong đất chứ không phải do người dân cố tình đưa vào.
Để giải quyết vấn đề này, Thứ trưởng nhấn mạnh, cần thực hiện các đề tài nghiên cứu về cải tạo đất, hướng dẫn nông dân thay đổi biện pháp canh tác, luân canh cây trồng và kiểm soát chặt chẽ vật tư đầu vào.
Về tiêu thụ, giữa bối cảnh thị trường Trung Quốc có quy định nghiêm ngặt về cadimi, theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, các doanh nghiệp có thể chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác mà sầu riêng Việt Nam vẫn đáp ứng quy định để tăng đầu ra.
Đối với các trung tâm kiểm nghiệm, hiện đã phân cấp hoàn toàn cho chính quyền địa phương và hiện không có hạn chế trong việc thành lập các trung tâm kiểm nghiệm; các doanh nghiệp nếu đủ điều kiện đều có quyền mở cơ sở dịch vụ kiểm nghiệm để phục vụ nhu cầu thị trường.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ giữ lại 7 trung tâm kiểm nghiệm cốt lõi để phục vụ các yêu cầu đặc thù từ phía cơ quan nhà nước của các thị trường quốc tế.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng mới có văn bản đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành chỉ đạo sát sao, yêu cầu các đơn vị kiểm định trên địa bàn không được từ chối yêu cầu của doanh nghiệp. Bộ đang xây dựng phương án quản lý nhà nước mới để đảm bảo quá trình kiểm định diễn ra thông suốt, không để xảy ra tình trạng ùn tắc hàng hóa do chờ đợi kiểm nghiệm
Tồn dư cadimi xuất phát từ tập quán canh tác truyền thống kéo dài khiến đất bị nhiễm, song vấn đề chỉ bộc lộ khi Trung Quốc áp dụng ngưỡng kiểm soát nghiêm ngặt (không được vượt 0,05 mg/kg). Điều này khiến việc kiểm soát chất lượng từ khâu đất trồng đến sản phẩm trở thành áp lực lớn đối với doanh nghiệp và người sản xuất.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), tính đến đầu tháng 5, cả nước chỉ còn khoảng 17 đơn vị được kiểm nghiệm vàng O và khoảng 15 đơn vị kiểm nghiệm Cadimi. Việc thiếu phòng xét nghiệm khiến khâu kiểm nghiệm quá tải, gây ách tắc trong xuất khẩu; thậm chí một số đơn vị còn từ chối xét nghiệm sầu riêng đến từ các khu vực có nguy cơ nhiễm Cadimi cao.
Việc chậm trả kết quả xét nghiệm và nguy cơ hàng không đạt chuẩn cũng khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hạn chế thu mua, đặc biệt với sầu riêng từ các vùng có nguy cơ cao. Đây được xem là một trong những nguyên nhân trực tiếp kéo giá sầu riêng giảm mạnh trong thời gian gần đây.
Lãnh đạo Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường trước đó cho biết, Cục đã ghi nhận các vướng mắc, đặc biệt là về năng lực của hệ thống kiểm nghiệm Cadimi hiện nay.
“Cục đang rà soát lại toàn bộ hệ thống, đặc biệt là các phòng thuộc các đơn vị chức năng để ưu tiên huy động năng lực phục vụ kiểm nghiệm, tham mưu Bộ ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương và đơn vị chuyên ngành nhằm tăng cường năng lực hệ thống kiểm nghiệm trong thời gian tới”, Lãnh đạo Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cho biết.
