Việc hoàn thiện thể chế cho thị trường dịch vụ tài chính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, nâng cao năng lực cạnh tranh của các định chế tài chính, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của nền kinh tế Việt Nam.
Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Quang Huy, CEO khoa Tài chính – Ngân hàng, trường Đại học Nguyễn Trãi với Diễn đàn Doanh nghiệp.
- Thị trường dịch vụ tài chính đóng vai trò thúc đẩy luân chuyển nguồn vốn trong nền kinh tế, đáp ứng tối đa yêu cầu của các bên liên quan. Việc vận hành thị trường hiện nay có phải đối diện với những tồn tại, thách thức nào không, thưa ông?
Thị trường dịch vụ tài chính là huyết mạch của nền kinh tế, thực hiện chức năng huy động, phân bổ và luân chuyển nguồn lực đến những khu vực có hiệu quả cao nhất. Một thị trường tài chính phát triển lành mạnh không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu tư, nâng cao khả năng tiếp cận vốn của người dân mà còn góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo dư địa cho tăng trưởng nhanh, bền vững.
Những năm qua, cùng với tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, thị trường dịch vụ tài chính Việt Nam đã có bước phát triển tích cực cả về quy mô, chiều sâu và chất lượng dịch vụ. Hệ thống ngân hàng tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong cung ứng vốn cho nền kinh tế; thị trường chứng khoán và bảo hiểm từng bước mở rộng; nhiều sản phẩm, dịch vụ tài chính hiện đại được triển khai trên nền tảng số, góp phần nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực xã hội.
Tuy nhiên, bối cảnh phát triển mới cũng đang đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với thị trường dịch vụ tài chính. Điều đáng chú ý không chỉ là sự xuất hiện của các sản phẩm hay mô hình kinh doanh mới, mà là sự chuyển đổi mang tính cấu trúc của toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Nếu trước đây các định chế chủ yếu cung cấp từng dịch vụ riêng lẻ thì hiện nay thị trường đang chuyển dần sang mô hình hệ sinh thái tài chính số, nơi dữ liệu, công nghệ và khả năng kết nối trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.
Quá trình chuyển đổi đó mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Năng lực tài chính, quản trị doanh nghiệp, quản trị rủi ro và đổi mới sáng tạo của một bộ phận các định chế tài chính cần tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu hội nhập và các chuẩn mực quản trị hiện đại. Cùng với đó, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ tài chính (Fintech) và tài chính số đòi hỏi khuôn khổ pháp lý phải có khả năng thích ứng nhanh hơn với thực tiễn, vừa tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn hệ thống.
Bên cạnh những rủi ro truyền thống, thị trường cũng phải đối mặt với các yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ dữ liệu khách hàng, an ninh mạng, phòng ngừa gian lận công nghệ, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ tài chính. Trong bối cảnh đó, niềm tin của nhà đầu tư, doanh nghiệp và người dân trở thành tài sản quan trọng nhất của thị trường. Vì vậy, hoàn thiện thể chế không chỉ nhằm xử lý những khoảng trống pháp lý mà quan trọng hơn là xây dựng một môi trường tài chính minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo và thích ứng với những thay đổi rất nhanh của công nghệ và thị trường.
- Ông chia sẻ rõ hơn về những xu hướng phát triển nổi bật của thị trường dịch vụ tài chính hiện nay?
Theo tôi, thị trường dịch vụ tài chính đang được định hình bởi hai xu hướng lớn có tính chiến lược và sẽ tác động sâu sắc đến mô hình phát triển trong thời gian tới.
Xu hướng thứ nhất là sự hội tụ giữa tài chính và công nghệ. Các dịch vụ ngân hàng, thanh toán, đầu tư, bảo hiểm và tín dụng ngày càng được tích hợp trên các nền tảng số thông qua Fintech, ngân hàng số, tài chính số và mô hình tài chính nhúng (Embedded Finance).
Bản chất của xu hướng này không đơn thuần là số hóa quy trình nghiệp vụ mà là tái cấu trúc chuỗi giá trị của ngành tài chính, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược, công nghệ trở thành hạ tầng phát triển và trải nghiệm khách hàng trở thành trung tâm của mọi hoạt động.
Xu hướng này góp phần mở rộng tài chính toàn diện, giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và tạo động lực đổi mới sáng tạo cho nền kinh tế. Tuy nhiên, điều đó cũng đòi hỏi phương thức quản lý phải chuyển từ cách tiếp cận quản lý theo loại hình sang quản lý theo hoạt động và mức độ rủi ro, bảo đảm đổi mới sáng tạo luôn đi cùng với an toàn hệ thống.
Xu hướng thứ hai là sự phát triển của các hệ sinh thái tài chính đa dịch vụ. Sự liên kết giữa ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, quản lý quỹ và các dịch vụ đầu tư ngày càng chặt chẽ, giúp các định chế tài chính cung cấp giải pháp tổng thể thay vì những sản phẩm đơn lẻ, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Đây là xu hướng tất yếu của thị trường tài chính hiện đại nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với quản trị hợp nhất, kiểm soát xung đột lợi ích, quản lý rủi ro lan truyền và tăng cường giám sát trên phạm vi toàn hệ thống.
- Vậy, theo ông, đâu là giải pháp giúp cho thị trường dịch vụ tài chính tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên số?
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện thể chế cần được tiếp cận theo tinh thần kiến tạo phát triển. Khuôn khổ pháp lý cần đủ linh hoạt để khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời đủ chặt chẽ để bảo đảm kỷ cương thị trường và an toàn hệ thống.
Cùng với việc hoàn thiện các quy định đối với tài chính số và các mô hình kinh doanh mới, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, tăng cường phối hợp và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, nâng cao năng lực quản trị của các định chế tài chính và tiếp tục củng cố cơ chế bảo vệ người tiêu dùng tài chính.
Khi thể chế phát triển đồng hành cùng sự đổi mới của thị trường, dịch vụ tài chính sẽ không chỉ thực hiện tốt vai trò dẫn vốn cho nền kinh tế mà còn trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
- Trân trọng cảm ơn ông!
