Việc phát huy vai trò và thế mạnh của kiều bào có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức của TP HCM và cả nước.
Theo ông Lê Trường Duy, Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại Thành phố Hồ Chí Minh (HCMC C4IR), cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của dân tộc, đồng thời là cầu nối quan trọng trong việc kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực tài chính và các mạng lưới quốc tế với quá trình phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh và đất nước.
Phát biểu tại tọa đàm “Phát huy nguồn lực kiều bào trong tận dụng thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phục vụ phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh” do Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 5/2/2026, ông Lê Trường Duy cho biết, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra sâu rộng, việc phát huy vai trò và thế mạnh của kiều bào có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức của Thành phố.
Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám đốc HCMC C4IR cho rằng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, cần từng bước chuyển dịch dòng kiều hối từ phục vụ tiêu dùng sang đầu tư cho khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, coi đây là yếu tố quan trọng nhằm tạo động lực tăng trưởng mới và đưa Việt Nam vươn lên trong kỷ nguyên số.
Theo đó, ông Nguyễn Đức Huy đã giới thiệu một số chương trình, đề án trọng điểm do HCMC C4IR chủ trì và phối hợp triển khai, đóng vai trò nền tảng trong việc hấp thụ, chuyển hóa và lan tỏa nguồn lực trong và ngoài nước. Tiêu biểu là việc HCMC C4IR đã chủ trì xây dựng “Chương trình chuyển đổi sản xuất thông minh Việt Nam – VSMART” với sự hỗ trợ và đồng hành của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), bao gồm việc tích hợp bộ công cụ đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi thông minh cho doanh nghiệp theo chuẩn quốc tế của WEF, được bản địa hóa để phù hợp với thực tiễn của doanh nghiệp Việt Nam. Chương trình hướng tới hình thành một hệ sinh thái toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất trên các trụ cột về thể chế, chính sách, tài chính, hạ tầng, khoa học – công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị; hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ 4.0 như AI, IoT, dữ liệu lớn và tự động hóa, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, ông Huy cho biết HCMC C4IR đang chủ trì thành lập Trung tâm Trao đổi Tri thức Toàn cầu (Global Knowledge Exchange Center – GKEC), được định vị là cửa ngõ kết nối hai chiều giữa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh với các mạng lưới tri thức và công nghệ quốc tế, trong đó cộng đồng chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài được xác định là lực lượng nòng cốt tham gia tư vấn chính sách, nghiên cứu – phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ trong các lĩnh vực ưu tiên.
Đáng chú ý, HCMC C4IR đang triển khai Chương trình hợp tác phát triển Trung tâm Dữ liệu Trí tuệ nhân tạo tại biên (Edge-AI Data Center) với sự tham gia của Nhà nước, viện – trường và doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp do chuyên gia người Việt tại Thung lũng Silicon sáng lập, nhằm từng bước xây dựng năng lực tự chủ về hạ tầng AI và thúc đẩy phát triển các giải pháp “Made in Vietnam”.
Song song đó, Trung tâm đang tham mưu và triển khai Kế hoạch thúc đẩy các chương trình tài chính thu hút nguồn lực kiều hối vào khoa học – công nghệ, với mục tiêu huy động tối thiểu 500 tỷ đồng đến năm 2026 cho đầu tư đổi mới sáng tạo, đồng thời hình thành Quỹ đầu tư cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có quy mô ban đầu tối thiểu 50 tỷ đồng, cùng các chương trình tín dụng hỗ trợ hằng năm ít nhất 100 doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển sản xuất xanh.
Trên cơ sở đó, ông Nguyễn Đức Huy kêu gọi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục ủng hộ, đồng hành và tham gia sâu hơn vào các chương trình, đề án trọng điểm của Thành phố, qua đó góp phần chuyển hóa tiềm lực kiều bào thành động lực phát triển bền vững cho Thành phố Hồ Chí Minh và đất nước.
Cũng trong khuôn khổ tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển khoa học và công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, đã chia sẻ các định hướng và yêu cầu đặt ra đối với phát triển khoa học – công nghệ của Thành phố trong giai đoạn tiếp theo. Theo bà Nguyễn Thị Thu Sương, Thành phố Hồ Chí Minh xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững, đồng thời dành sự ưu tiên cao về nguồn lực, trong đó có ngân sách nhà nước chi 2% GRDP chiếm 40%, xã hội hóa 60%, để triển khai các nhiệm vụ, chương trình trọng điểm theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.
Từ góc độ tiềm lực và nền tảng phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 151 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khoảng 30.000 doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông, chiếm gần 40% số doanh nghiệp ICT của cả nước; nằm trong Top 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp năng động toàn cầu, xếp thứ hai Đông Nam Á, với đóng góp của khoa học – công nghệ vào tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 74%. Thành phố đồng thời sở hữu bốn khu công nghệ lớn, gồm Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao, Khu Công nghệ phía Bắc Thành phố Hồ Chí Minh và Khu Công viên Phần mềm Quang Trung; khoảng 80% doanh nghiệp trên địa bàn đã và đang triển khai các giải pháp chuyển đổi số.
Cùng với đó, bà Sương nhấn mạnh, Thành phố đã và đang ban hành nhiều cơ chế, chính sách theo hướng mở, tạo điều kiện thu hút chuyên gia, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu – phát triển (R&D) và triển khai thử nghiệm các mô hình, giải pháp công nghệ mới. Trên cơ sở các định hướng và tiềm lực nêu trên, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã giới thiệu một số chương trình, dự án trọng điểm trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, được triển khai theo ba trọng tâm đột phá lớn của Thành phố trong giai đoạn tới.
Trong đó, trọng tâm thứ nhất là phát triển hạ tầng số và hạ tầng đô thị thông minh, tạo nền tảng đồng bộ cho chuyển đổi số toàn diện, quản trị đô thị hiện đại và cung cấp các dịch vụ công chất lượng cao.
Trọng tâm thứ hai tập trung vào phát triển các nền tảng digital twins và kinh tế dữ liệu, nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu, hỗ trợ công tác dự báo, điều hành và ra quyết định, đồng thời mở ra dư địa phát triển các mô hình kinh doanh và dịch vụ mới dựa trên công nghệ số.
Trọng tâm thứ ba là hoàn thiện thể chế, chính sách và mở rộng các không gian đổi mới sáng tạo, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu – phát triển, thử nghiệm công nghệ, thu hút chuyên gia và hình thành các mô hình hợp tác linh hoạt giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện – trường và cộng đồng kiều bào.
Thông qua việc làm rõ các trọng tâm đột phá này, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã kêu gọi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và tham gia trực tiếp vào các sáng kiến, dự án phát triển của Thành phố, qua đó góp phần tăng cường năng lực khoa học – công nghệ quốc gia và thúc đẩy sự phát triển bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh và Việt Nam trong giai đoạn tới.
Tọa đàm thuộc chuỗi hoạt động của Chương trình Họp mặt người Việt Nam ở nước ngoài do TP HCM tổ chức, với các sự kiện kết nối, trao đổi và làm việc thực tế, nhằm tăng cường gắn kết giữa Thành phố với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời phát huy hiệu quả các nguồn lực trí tuệ, công nghệ, tài chính và mạng lưới quốc tế phục vụ phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.
Theo chương trình, đoàn đại biểu đã tham quan và làm việc tại Học viện Hàng không Vietjet và Galaxy Innovation Hub – những không gian đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo tiêu biểu, đồng thời là các điểm kết nối quan trọng trong mạng lưới hợp tác đổi mới sáng tạo của HCMC C4IR. Tại đây, các đại biểu kiều bào trực tiếp tìm hiểu các mô hình phát triển nguồn nhân lực, nghiên cứu – ứng dụng và đổi mới sáng tạo được triển khai theo định hướng thị trường, gắn chặt với nhu cầu của doanh nghiệp và các ngành kinh tế ưu tiên.
Thông qua các hoạt động làm việc và trao đổi thực tế, chương trình góp phần chia sẻ một cách trực quan về trình độ khoa học – công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo và tiến trình tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư của Việt Nam, đồng thời giúp cộng đồng kiều bào hiểu rõ hơn các mục tiêu, định hướng và tầm nhìn mà doanh nghiệp Việt Nam đang hướng tới trong quá trình chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và hội nhập quốc tế. Hoạt động không chỉ mang ý nghĩa giới thiệu mô hình, mà còn tạo nền tảng để tăng cường sự đồng thuận, tin cậy và sẵn sàng đồng hành của kiều bào với các chương trình phát triển khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước trong thời gian tới.
