Nhiều nhà đầu tư FDI tại Bắc Ninh đều cho thấy cảm nhận chung, đó là thủ tục hành chính thuận lợi và tinh thần chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Thành phố này.
Để có góc nhìn khách quan, đa chiều về môi trường đầu tư, kinh doanh tại thành phố Bắc Ninh, phóng viên Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp đã tiến hành phỏng vấn, ghi nhận ý kiến của một số doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, phát triển hạ tầng khu công nghiệp, năng lượng và logistics.
Từ những câu chuyện đầu tư thực tế, các doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm thành công, đánh giá sự đồng hành của chính quyền địa phương, đồng thời đề xuất những giải pháp tiếp tục cải thiện cơ chế, chính sách, nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư trong giai đoạn mới.
Một trong những dấu ấn đầu tư công nghệ cao là nhà máy đóng gói, kiểm thử bán dẫn của Công ty TNHH Amkor Technology Việt Nam tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C. Nhà máy được khánh thành vào tháng 10/2023. Amkor cam kết đầu tư 1,6 tỷ USD cho hai giai đoạn đầu của dự án, trên diện tích khoảng 23 ha. Dự án đưa Bắc Ninh tham gia sâu hơn vào chuỗi đóng gói, kiểm thử chip.
Trao đổi với phóng viên, ông ChangKyun Seo, Giám đốc Xuất nhập khẩu toàn cầu của Amkor Technology Việt Nam cho biết, doanh nghiệp từng băn khoăn về môi trường kinh doanh của Việt Nam. Nhưng khi triển khai tại Bắc Ninh, Amkor nhận thấy chính quyền đồng hành và thủ tục hành chính nhanh, thuận lợi.
Ông ChangKyun Seo đặc biệt đánh giá cao thủ tục thông quan được số hóa, tiện lợi và minh bạch. Mỗi khi phát sinh vướng mắc, doanh nghiệp đều nhận được sự hướng dẫn kịp thời và giải quyết nhanh chóng. Điều này giúp Amkor tuân thủ pháp luật và duy trì sản xuất ổn định. Với ngành bán dẫn, thông quan nhanh giúp bảo đảm tiến độ chuỗi cung ứng.
Trong lĩnh vực hạ tầng, quá trình đầu tư của VSIP tại Bắc Ninh từ năm 2007 cho thấy vai trò của quy hoạch dài hạn. Thành lập năm 2007, Khu công nghiệp, Đô thị và Dịch vụ VSIP Bắc Ninh I rộng 635 ha, gồm 485 ha công nghiệp và 150 ha đô thị, dịch vụ. Theo VSIP, dự án đã thu hút 147 doanh nghiệp và đạt tỷ lệ lấp đầy 100%.
Ông Bùi Đăng Thoan, Tổng Giám đốc VSIP Bắc Ninh và VSIP Lạng Sơn cho biết, hệ thống VSIP tại Bắc Ninh đã phát triển thành hai khu công nghiệp ở Từ Sơn và Yên Phong, tổng diện tích hơn 900 ha, thu hút gần 170 doanh nghiệp, tạo việc làm cho trên 100.000 lao động. Mô hình công nghiệp gắn đô thị, dịch vụ đáp ứng cả hạ tầng kỹ thuật và nhu cầu người lao động, qua đó giữ chân nhà đầu tư. Theo ông Thoan, VSIP đang chuyển mạnh sang định hướng khu công nghiệp xanh, thông minh, đáp ứng yêu cầu mới của các tập đoàn quốc tế.
Một dự án khác là Nhà máy đốt rác phát điện tại khu vực Lương Tài, do Công ty TNHH Năng lượng mới EU-CONCH VENTURE Bắc Ninh đầu tư. Công trình có vốn hơn 847 tỷ đồng, diện tích 8,7 ha, công suất thiết kế xử lý 300 tấn rác mỗi ngày, công suất phát điện 6 MW. Nhà máy vận hành thương mại từ tháng 4/2024. Tính đến hết tháng 5/2025, nhà máy đã tiếp nhận hơn 210.000 tấn rác và sản xuất lũy kế hơn 56 triệu kWh điện.
Theo ông Vi Chính Bình, Trưởng phòng Hành chính - Nhân sự của Công ty TNHH Năng lượng mới EU-CONCH VENTURE Bắc Ninh, dự án vừa góp phần xử lý chất thải, vừa tạo ra điện năng. Song, nhà máy cũng từng gặp khó khăn về nguồn rác đầu vào, đơn giá xử lý và phương án sử dụng tro xỉ. Điều đó đòi hỏi cơ chế phối hợp và hướng dẫn kỹ thuật thông suốt sau cấp phép.
Hệ sinh thái FDI còn được hỗ trợ bởi các doanh nghiệp dịch vụ trong nước. Thành lập năm 2009, Công ty TNHH ALS Bắc Ninh hiện vận hành nhà ga hàng hóa kéo dài tại Khu công nghiệp Yên Phong, phục vụ những nhà sản xuất của nước ngoài như Samsung. Đưa nhiều công đoạn xử lý hàng hóa về gần nhà máy giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, giảm áp lực vận chuyển qua sân bay.
Ông Nguyễn Khánh Tân, Phó Giám đốc ALS Bắc Ninh đánh giá hệ thống giám sát hải quan tự động đã giảm đáng kể khâu xác nhận thủ công, tăng tính minh bạch và hiệu quả phối hợp giữa Hải quan với doanh nghiệp kho bãi. Những dịch vụ này cho thấy vai trò của doanh nghiệp logistics trong nước đối với hệ sinh thái FDI.
Từ những trường hợp trên, lý do chọn Bắc Ninh không chỉ là vị trí kết nối Hà Nội, sân bay Nội Bài và các trục giao thông lớn. Sự khác biệt còn ở khả năng hỗ trợ thủ tục và tháo gỡ vướng mắc suốt quá trình đầu tư.
Năm 2026, Bắc Ninh thông qua phương án đơn giản hóa 31 thủ tục hành chính đặc thù và 37 thủ tục nội bộ. Hệ thống thông quan, giám sát điện tử giúp giảm thao tác thủ công và thời gian xử lý. Theo Chi cục Hải quan khu vực V, toàn bộ tờ khai được xử lý qua hệ thống tự động, khoảng 70% thuộc luồng xanh, tạo thuận lợi cho hàng hóa xuất nhập khẩu. Điều này đặc biệt có ích cho doanh nghiệp xuất khẩu và kho bãi.
Tuy nhiên, cải cách cần được đo bằng trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp. Trước hết, Thành phố cần tiếp tục số hóa toàn trình, liên thông dữ liệu giữa đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, thuế và hải quan; hạn chế yêu cầu kê khai trùng lặp. Đồng thời, tăng khả năng đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống và kết nối liên ngành để hoạt động giám sát hiệu quả hơn.
Cùng với chuyển đổi số, doanh nghiệp cho rằng, cần nâng cao năng lực chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng công nghệ của đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp xử lý hồ sơ. Cán bộ xử lý các lĩnh vực bán dẫn, logistics, điện rác cần am hiểu quy trình và quy định chuyên ngành. Việc phân công rõ đầu mối, trách nhiệm, thời hạn phản hồi cũng giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư.
Bên cạnh đó, cần tháo gỡ kịp thời các vấn đề về mặt bằng, hạ tầng, dịch vụ môi trường; duy trì đối thoại thực chất và mở rộng kết nối doanh nghiệp FDI với nhà cung ứng Việt Nam. Qua đó, FDI có thể lan tỏa công nghệ và cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp Việt.
