Để Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM phát huy hút vốn, đề xuất có những "luồng xanh" liên quan đến quản lý ngoại hối, thủ tục pháp lý có liên quan trong việc đầu tư...
Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh đặt trong bối cảnh mới được kỳ vọng giữ vai trò cực kỳ quan trọng, là mô hình đột phá để Thành phố thu hút nguồn lực đầu tư cho giai đoạn phát triển mới, bắt kịp các xu hướng đầu tư tài chính toàn cầu.
VIFC-HCMC được ra mắt vào tháng 2/2026, đã dần hình thành các trụ cột chiến lược quan trọng tuy nhiên lại vẫn đang chờ các cơ chế để có thể thúc đẩy giải ngân.
Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang lấy ý kiến về Dự thảo Luật Đô thị Đặc biệt, các quy định của Luật vì thế được PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM (VIFC-HCMC) nhận định có ý nghĩa quyết định, tạo bệ phóng cho sự phát triển đột phá của mô hình trên.
"Nhìn vào những quy định của Dự thảo Luật Đô thị Đặc biệt liên quan đến việc phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, có thể thấy dự thảo Luật đang hướng đến tháo gỡ nhiều nút thắt quan trọng", Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC nhận .
Một trong những điểm được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các nút thắt, trước hết là cơ chế trao quyền, trong đó có trao quyền phát hành trái phiếu cho Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là trái phiếu chính quyền địa phương phát hành quốc tế.
"Những điều này chưa có quy định trong các nghị định hiện tại, và hiện tại chỉ mới có quy định về trái phiếu xanh, còn về trái phiếu hạ tầng và những trái phiếu chung là chưa có quy định về thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cũng như thẩm quyền của Thành phố Hồ Chí Minh. Dự thảo Luật bổ sung thêm điều này để rõ ràng hơn, từ đó góp phần giúp cho VIFC-HCMC có thể trở thành một kênh dẫn vốn hữu hiệu hơn cho Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cũng như cả nước nói chung", ông Huân nói.
Bên cạnh đó, theo chuyên gia, những vấn đề liên quan đến các cơ chế đặc thù về tiền lương của cơ quan điều hành trong các nghị quyết và nghị định cũng chưa có đề cập rõ, kỳ vọng được cụ thể hóa trong Dự thảo Luật.
Ngoài ra, ông nhấn mạnh, qua tham khảo những mô hình của Dubai, có đề xuất rằng cơ quan điều hành có thể nhận vốn góp hoặc đầu tư vào những công ty hoặc doanh nghiệp, từ đó nâng cao vai trò của các công ty và doanh nghiệp trong các hạng mục hạ tầng, phát triển sản phẩm ở Trung tâm tài chính. Điều này cũng tương tự như mô hình của Dubai và chỉ khi đó cơ quan điều hành mới có thể chủ động hơn trong việc quản lý cũng như phát triển thị trường tại Trung tâm tài chính quốc tế.
Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) an toàn, linh hoạt, Dự thảo lần này sẽ mở đường cho việc thử nghiệm các mô hình Sandbox trong lĩnh vực tài sản số và ngân hàng số. Chiến lược kiến nghị sẽ triển khai thử nghiệm trước trong ranh giới của VIFC-HCMC, sau khi thành công sẽ tiếp tục nhân rộng. Luật tạo ra là khung pháp lý, tuy nhiên phải có sự linh hoạt, trao quyền cho cơ quan điều hành tham vấn chuyên gia để đưa ra quy định chi tiết, đảm bảo đột phá nhưng không gây rủi ro cho hệ thống tài chính trong nước.
"Hiện nay các nghị quyết và nghị định có đề cập về vấn đề cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong trung tâm tài chính quốc tế. Tuy nhiên ranh giới của trung tâm tài chính quốc tế hiện nay Thành phố Hồ Chí Minh chỉ có 898 hecta nên việc thử nghiệm trong đây sẽ còn hạn chế vì mục tiêu cuối cùng là thử nghiệm để thương mại hóa và phát triển được. Chính vì thế kiến nghị đưa ra là giai đoạn đầu sẽ thử nghiệm trong ranh 898 hecta nhưng sau đó khi cơ chế thử nghiệm này hay những mô hình thử nghiệm này thành công thì sẽ nhân rộng ra toàn thành phố. Nội dung này cần phải được đưa vào Luật Đô thị Đặc biệt để trao quyền trong việc đưa ra những cơ chế thử nghiệm", PGS.TS Nguyễn Hữu Huân nói.
Bên cạnh đó, ông cho rằng để Trung tâm Tài chính nhanh chóng phát triển, trở thành một cửa ngõ để dẫn vốn vào Thành phố Hồ Chí Minh cũng như cả nước và cả khu vực, những lĩnh vực cần được ưu tiên thúc đẩy bao gồm những ngành nghề đang được ưu tiên mà Thành phố đã có chiến lược cụ thể trong vòng 5 năm tới. Hiện nay các ngành nghề được ưu tiên là thành lập hệ sinh thái tài chính hàng không và hệ sinh thái tài chính hàng hải, đây là những thế mạnh mà Thành phố Hồ Chí Minh đang có, đặc biệt là về hàng hải.
Song có một thực tế là dù Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu cụm cảng biển top 10 thế giới, 80-90% giao dịch tài chính liên quan hiện vẫn đang chảy về Singapore, Hồng Kông hay Dubai. Trong 5 năm tới, VIFC-HCMC đặt mục tiêu kéo dòng vốn hàng ngàn tỷ USD này về nước. Việc thiết lập khung pháp lý chuyên ngành kết hợp Trung tâm Trọng tài hàng hải Quốc tế sẽ là chìa khóa hoàn thiện hệ sinh thái, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư.
Ngoài ra, đối với trụ cột chiến lược thu hút nhân tài và mô hình quản trị rủi ro, cần dddịnh vị theo mô hình trung tâm có ranh giới và quy định đặc thù (tương tự Dubai, Abu Dhabi và Astana), dự thảo sẽ đặt nền móng cho chính sách thu hút chuyên gia nước ngoài.
"Việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế vẫn phải ưu tiên hàng đầu là kiểm soát được rủi ro và tránh gây ảnh hưởng không đáng có hay ảnh hưởng lớn đối với hệ thống tài chính trong nước cũng như nền kinh tế của đất nước. Song song với đó là vừa kiểm soát được rủi ro nhưng vừa phải là một kênh để hút vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số, vì nhu cầu về vốn để đạt được tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới là rất lớn và hệ thống tài chính trong nước hiện nay đang quá tải trong việc cung ứng vốn.
Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những kênh tiềm năng để hút vốn như vậy, chắc chắn phải có những luồng xanh nhất định, thay vì đầu tư trực tiếp vào Việt Nam theo những quy định hiện hành thì đầu tư thông qua trung tâm tài chính quốc tế phải có lợi thế và ưu thế hơn. Do vậy việc đề xuất có những luồng xanh liên quan đến quản lý ngoại hối, thủ tục pháp lý có liên quan trong việc đầu tư, thông quan Luật Đô thị Đặc biệt", PGS. TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.
