Trong tình hình thị trường bất ổn hiện nay, ai nắm được thông tin và dữ liệu sớm hơn sẽ chiếm ưu thế.
Đối với ngành thủy sản, hai năm 2024 và 2025 thực sự là một giai đoạn rất khó khăn. Lý do là ngành thủy sản không chỉ đối mặt với mức thuế đối ứng 20% mà còn chịu tình trạng "thuế chồng thuế". Ngoài thuế đối ứng, chúng tôi còn phải chịu thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp của Hoa Kỳ. Nếu cộng dồn lại, ví dụ như mặt hàng tôm, nếu mức thuế chống bán phá giá cao như kết quả sơ bộ, tổng mức thuế có thể lên tới 50%. Đây là áp lực cực kỳ lớn đối với doanh nghiệp.
Vì vậy, việc Hoa Kỳ điều chỉnh mức thuế về 10% (trong vòng 150 ngày) rõ ràng đã tạo ra một tâm lý dễ thở hơn rất nhiều cho doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Mặc dù chúng ta không biết sau 150 ngày điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, nhưng hiện tại doanh nghiệp đang rất vui và đang tranh thủ đẩy mạnh xuất khẩu. Một lợi thế lớn là sau khi mức thuế giảm, các nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu có thể ngồi lại thương lượng về giá cả và khôi phục đơn hàng, thay vì phải cùng nhau gánh mức thuế quá cao như trước. Chúng tôi kỳ vọng trong 3 tháng tới, xuất khẩu tôm và cá tra sang Mỹ sẽ có kết quả khả quan.
Tuy nhiên, tôi vẫn nhìn nhận thị trường Hoa Kỳ hiện nay là một thị trường khá bất định. Kinh nghiệm của doanh nghiệp thủy sản qua nhiều năm theo tôi là: Thứ nhất là nắm bắt thông tin kịp thời. Hiệp hội là kênh tin cậy nhất để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh. Thứ hai là minh bạch hồ sơ. Phải chủ động làm hồ sơ xuất khẩu cực kỳ chuyên nghiệp, minh bạch để tránh bất lợi trong các đợt rà soát. Thứ ba là sẵn sàng pháp lý. Luôn có sẵn đội ngũ chuyên gia và luật sư tư vấn để ứng phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại.
Trong bối cảnh hiện nay, ai nắm được thông tin và dữ liệu sớm hơn sẽ chiếm ưu thế. VASEP xác định mục tiêu hàng đầu là xây dựng cơ chế cung cấp thông tin và cảnh báo sớm. Chúng tôi đang tận dụng các công cụ AI để truyền tải thông tin biến động thị trường và các rào cản mới đến doanh nghiệp một cách tức thì.
Ngoài ra, Hiệp hội cần nâng cao năng lực kết nối mạng lưới (network) quốc tế, đặc biệt là với các nhà nhập khẩu và tổ chức quốc tế để có thông tin xác thực. Cuối cùng là năng lực vận động chính sách song phương. Chúng ta không chỉ góp ý chính sách trong nước mà còn phải vận động các hiệp hội và nhà nhập khẩu nước ngoài, những bên có chung lợi ích, để cùng tác động lên Chính phủ nước nhập khẩu.
Doanh nghiệp luôn lấy Hiệp hội làm điểm tựa để chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực và kết nối quốc tế. Quan trọng nhất là sự chuẩn bị sẵn sàng về nguồn nguyên liệu chất lượng cao và uy tín. Dù tình huống thay đổi bất kỳ lúc nào, chúng ta vẫn có hàng sẵn sàng để xuất đi ngay khi có cơ hội.
