Với nhiều chính sách nhằm tăng cường bảo đảm an ninh, chủ quyền số, Luật An ninh mạng 2025 được kỳ vọng sẽ trở thành "lá chắn" pháp lý bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số.
Luật An ninh mạng 2025 được xây dựng trên cơ sở hợp nhất 2 luật là Luật An ninh mạng năm 2018 và Luật An toàn thông tin mạng năm 2015, được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
Thống nhất quản lý Nhà nước
Theo đó, Luật An ninh mạng 2025 thể hiện sự chuyển biến căn bản trong nhận thức về an ninh mạng, đặt vấn đề này trong tổng thể quá trình vận động, phát triển của đất nước trong giai đoạn đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tư duy quản lý được chuyển từ “quản lý để ngăn chặn” sang “kiến tạo để phát triển an toàn”.
Một điểm nổi bật của Luật này là việc hợp nhất cơ quan quản lý Nhà nước, khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo, phân tán thẩm quyền phát sinh từ quy định của Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 và Luật An ninh mạng năm 2018.
Cụ thể, Ðiều 5 của Luật xác định rõ Bộ Công an là cơ quan chủ trì, thống nhất quản lý Nhà nước về an ninh mạng, phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong tổ chức thực hiện.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc xác lập một đầu mối thống nhất giúp Nhà nước tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Ðối với doanh nghiệp và người dân, đây là thay đổi có ý nghĩa thiết thực khi giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hoá thủ tục hành chính; các doanh nghiệp chỉ cần thực hiện một hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất do Bộ Công an ban hành, thay vì phải làm việc với nhiều cơ quan như trước đây.
Bên cạnh đó, Luật này cũng luật hoá việc quản lý các công nghệ mới nổi, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đó, khoản 7, Ðiều 8 nghiêm cấm việc sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, âm thanh (deepfake) nhằm mục đích lừa đảo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; Ðiều 22 quy định trách nhiệm của các nền tảng số trong việc gắn nhãn nội dung do AI tạo ra.
Những quy định này thể hiện phản ứng kịp thời, chủ động của Ðảng và Nhà nước trước sự phát triển nhanh chóng của AI và các công nghệ mới, vừa tạo hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo, vừa ngăn chặn các tác động tiêu cực, bảo vệ tính xác thực của thông tin, nâng cao “sức đề kháng số” của xã hội trước các chiến dịch tung tin giả tinh vi.
Đáng nói, một trong những bước tiến mang tính đột phá nhất của Luật An ninh mạng năm 2025 là chính thức công nhận giá trị kinh tế của dữ liệu, xác định dữ liệu là tài sản và nguồn lực quan trọng của quốc gia. Luật quy định dữ liệu số phát sinh từ các hoạt động kinh tế - xã hội trên không gian mạng là tài sản; Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu, quyền khai thác và sử dụng dữ liệu của tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật.
Việc coi dữ liệu là tài sản đã thay đổi căn bản cách tiếp cận quản lý, từ tư duy “phòng ngừa rủi ro rò rỉ thông tin” sang tư duy khai thác giá trị dữ liệu phục vụ phát triển. Ðây là tiền đề pháp lý quan trọng để hình thành thị trường dữ liệu, cho phép định giá và trao đổi dữ liệu như một loại hàng hoá đặc biệt, qua đó thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững…
“Lá chắn” pháp lý
Nhìn nhận về Luật này, không ít ý kiến cho hay, Luật An ninh mạng không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp bách trong bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia trên không gian mạng mà còn thể hiện tư duy quản trị hiện đại, hài hòa giữa bảo đảm an ninh và thúc đẩy phát triển.
Đặc biệt, với cách tiếp cận phù hợp chuẩn mực quốc tế, đề cao hợp tác, chia sẻ và trách nhiệm chung, Luật này được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng xây dựng môi trường số an toàn, củng cố lòng tin xã hội và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế số bền vững.
Theo đại biểu Nguyễn Tâm Hùng – Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh, không gian mạng đã trở thành hạ tầng chiến lược của an ninh quốc gia, kinh tế số và quản trị hiện đại. Mọi gián đoạn hay lỗ hổng đều có thể lan truyền tức thời, tác động dây chuyền đến người dân, doanh nghiệp và Nhà nước.
“Luật An ninh mạng là đạo luật nền tảng để hợp nhất khung pháp lý, chuẩn hóa khái niệm, thẩm quyền, quy trình thiết lập, quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế, đồng thời, bảo đảm nguyên tắc cần thiết, tương xứng, minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân”, đại biểu nhìn nhận.
Còn theo đại biểu Tô Văn Tám – Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi, Luật An ninh mạng là một đạo luật vừa tạo hàng rào pháp lý vững chắc bảo vệ an ninh quốc gia, lợi ích chính đáng của người dân, vừa kiến tạo và tôn trọng các quyền của các chủ thể trên không gian mạng.
Cùng với các nhận định đã nêu, đánh giá về nội dung Luật này, đại biểu Thạch Phước Bình – Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho rằng, việc xây dựng Luật An ninh mạng theo hướng tiếp cận Công ước Hà Nội 2025 là bước đi cần thiết, nhằm khẳng định vai trò tiên phong của nước ta trong hợp tác pháp lý đa phương của Liên Hợp Quốc, bảo vệ chủ quyền số dữ liệu quốc gia và xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch vì con người và phát triển bền vững.
“Công ước Hà Nội 2025 là dấu mốc pháp lý toàn cầu trong quản trị an ninh mạng, phản ánh xu hướng gắn kết giữa an ninh phát triển và quyền con người. Việc nội lực hóa các quy định cốt lõi của công ước vào Luật An ninh mạng không chỉ giúp đảm bảo tương thích quốc tế mà còn tạo cơ sở để nước ta trở thành trung tâm khu vực về quản trị không gian mạng an toàn, tin cậy của nhân dân”, đại biểu bày tỏ.
