Trong bối cảnh ngày nay, khát vọng quốc gia phát triển đòi hỏi giải pháp chiến lược cho nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam ở nửa thế kỷ kế tiếp.
51 năm qua đã đánh dấu nửa thế kỷ độc lập và khẳng định vị thế Việt Nam trong hành trình phát triển đặc biệt, bước ra từ khói lửa chiến tranh để hướng đến trở thành nền kinh tế top 30 trên toàn cầu.
Tính đến năm 2025, Việt Nam đã trở thành nền kinh tế quy mô hơn 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới, với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn chiến lược.
Bước sang năm thứ 51 sau ngày thống nhất đất nước, công cuộc sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy Nhà nước từ Trung ương đến địa phương đã tạo ra những không gian kinh tế đột phá. Đây chính là động lực quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phát triển thịnh vượng với mục tiêu tăng trưởng 2 con số liên tục trong các giai đoạn tới.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng và mục tiêu phát triển, cần vượt qua nhiều rào cản hiện hữu. TS Nguyễn Hoàng Hiệp, Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện IIB cho rằng, cùng với quá trình hội nhập sâu rộng và độ mở kinh tế lớn, Việt Nam cũng bộc lộ những hạn chế như tỷ lệ nội địa hóa và hàm lượng công nghệ cao còn thấp, phụ thuộc nhiều vào bên ngoài và dễ tổn thương trước các cú sốc ngoại sinh. Theo ông, nguy cơ tụt hậu về công nghệ luôn song hành với nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình.
Đặc biệt, cần thẳng thắn nhìn nhận thực tế khi nội lực doanh nghiệp còn hạn chế. Theo TS Nguyễn Hoàng Hiệp, khu vực doanh nghiệp tư nhân chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ, khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu còn thấp. Bên cạnh đó, nhiều thách thức khác cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực thích ứng, chuyển đổi, cũng như tăng cường tính tự chủ, tự cường của cộng đồng doanh nghiệp.
Nghị quyết Đại hội Đảng XIV đã đặt ra 3 mục tiêu đột phá lớn, trong đó đột phá thể chế là nền tảng của tự chủ chiến lược. Cùng với thể chế phát triển nhanh, bền vững được Đảng và Nhà nước xác định là “đột phá của đột phá” trong nhiệm kỳ 2026-2030, việc làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là “lõi xương sống” của nền kinh tế. Thực tế, tự chủ chiến lược về kinh tế không thể đạt được nếu không có nền tảng khoa học và công nghệ nội sinh mạnh mẽ. Cộng đồng doanh nghiệp hiện đã và đang góp phần xây dựng, củng cố nền tảng cho đột phá tự chủ chiến lược này.
Tại TP HCM, sau 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, vùng đất đầu tàu kinh tế phía Nam ngày nay đang được được giao trọng trách lớn. Tại buổi làm việc làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM về chuẩn bị Lễ Kỷ niệm 50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh; tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; quy hoạch phát triển TP HCM..., Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Theo định hướng quy hoạch TP HCM giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, Thành phố hướng tới siêu đô thị bền vững, sáng tạo, đáng sống, phát triển đa trung tâm gắn với tài chính quốc tế, thương mại tự do và logistics hiện đại. “Đây là định hướng đúng tầm vóc, rất đáng kỳ vọng; càng tham vọng càng phải khoa học, quy hoạch phải tránh dàn trải, manh mún, điều chỉnh tùy tiện và thực sự trở thành công cụ dẫn dắt phát triển”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo.
Theo Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang, TP HCM có tiềm năng, lợi thế để thực hiện trọng trách mà Trung ương giao, cùng với sự kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp để đi đầu trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ông cũng nhấn mạnh đặt niềm tin vào vào nhà khoa học, tin doanh nghiệp, tin những người khởi nghiệp hơn nữa và chỉ khi đặt niềm tin vào họ, TP HCM mới thúc đẩy được những doanh nghiệp, tạo ra những động lực để thực sự dẫn dắt kinh tế. Sự ra đời của các tổ chức từ sáng kiến kết nối khoa học - doanh nghiệp - khởi nghiệp, như Quỹ đầu tư mạo hiểm TP HCM mới đây, đang từng bước minh chứng cho niềm tin, sức mạnh nội sinh được chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Trên bình diện quốc gia, công cuộc tái cấu trúc đang biến khối doanh nghiệp thành “đội quân xung kích” kiên cường nhất của mặt trận kinh tế. Những nghị quyết then chốt về phát triển cả kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước - Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79 - đã hòa nhịp, thổi bùng khát vọng tăng trưởng 2 consố để phục vụ mục tiêu lớn của đất nước.
Cơ chế đặc thù và đại lộ rộng mở cho doanh nghiệp tư nhân kỳ vọng chắp cánh cho các doanh nghiệp “sếu đầu đàn” như Vingroup, Thaco, T&T hay Sovico... mạnh dạn chia lửa cùng nhà nước, gánh vác trọng trách kiến tạo hạ tầng chiến lược quốc gia. Đồng thời, những bệ phóng này cũng tạo đà để các doanh nghiệp công nghệ tiên phong như FPT, CMC hay kỳ lân MoMo... vượt thoát khỏi ranh giới nội địa, hướng tới việc ghi danh vào bản đồ số thế giới. Một hệ sinh thái hùng hậu với hàng triệu doanh nghiệp đang dần thành hình, đan kết chặt chẽ để kiến tạo nên những mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó, TP HCM sẽ tiếp tục là đầu tàu phía Nam với vai trò “siêu đô thị” lan tỏa tác động đến các vùng kinh tế.
TS Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, tự chủ chiến lược không bao giờ đồng nghĩa với sự khép kín. Bằng chiến lược đa dạng hóa thị trường, việc khơi thông các dòng chảy kinh tế qua những hiệp định tự do thế hệ mới, nền kinh tế đang tự cởi trói khỏi sự phụ thuộc vào bất kỳ một mắt xích riêng biệt nào. Đi cùng với đó là sự chủ động xây dựng những màng lọc rủi ro, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm để khối doanh nghiệp luôn vững vàng trước mọi biến động và cú sốc của chuỗi cung ứng thế giới.
“Doanh nghiệp Việt Nam đã và đang có những dịch chuyển từ thế hệ doanh nghiệp 1.0 lên doanh nghiệp 4.0 trong nửa thế kỷ qua. Nửa thế kỷ kế tiếp trong tầm nhìn 100 năm, doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục hành trình vươn lên, vượt thoát “gia công” để đi vào “sáng tạo”, từ “nội địa” ra “toàn cầu”, từ “thụ động” sang “chủ động định hình” các quy luật và dẫn dắt thị trường. Và đó mới thực sự là thước đo của một nền kinh tế tự cường”, ông Hiệp kỳ vọng.
Sau 51 năm kiến thiết đất nước, Việt Nam ngay nay đang đứng trước cơ hội lịch sử. Với tinh thần của Đại hội XIV của Đảng, đó là “mệnh lệnh hành động” để Việt Nam tiến vào kỷ nguyên mới, hiện thực hóa tầm nhìn 100 năm của nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững và phồn vinh.
