So với 2017, dư nợ tín dụng xanh đã tăng trưởng gấp 4,6 lần, với tốc độ tăng trưởng bình quân 20%/năm, vốn tập trung vào những ngành, lĩnh vực xanh hóa.
Xu hướng phát triển kinh tế xanh và sản xuất các sản phẩm xanh đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và điều kiện xuất nhập khẩu… đã và đang trở thành yếu tố tác động và yêu cầu đổi mới đối với các doanh nghiệp. Về mặt chính sách, kinh tế xanh đồng thời cũng là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Vì vậy, hoạt động tín dụng ngân hàng cũng gắn liền với quá trình xanh hóa nền kinh tế. Việc nhận diện những thuận lợi cũng như các khó khăn, thách thức đối với hoạt động tín dụng xanh, để từ đó đưa ra những giải pháp mở rộng và tăng trưởng hiệu quả, có ý nghĩa thiết thực, góp phần phát huy vai trò động lực tăng trưởng đối với nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay.
Thứ nhất, cơ chế chính sách là nguồn lực thúc đẩy kinh tế xanh, tín dụng xanh tăng trưởng và phát triển. Đảng, Nhà nước đã xác định phát triển kinh tế xanh là động lực tăng trưởng nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay.
Vì vậy, mọi chính sách sẽ tập trung để tạo điều kiện cho kinh tế xanh, tín dụng xanh tăng trưởng và phát triển. Riêng đối với ngành ngân hàng, bên cạnh chương trình, kế hoạch về tăng trưởng xanh của ngành, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành những cơ chế chính sách cụ thể cho hoạt động tín dụng này, như: Chỉ thị về thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng; Thông tư 17/2022/TT-NHNN hướng dẫn TCTD thực hiện quản lý rủi ro về môi trường trong hoạt động cấp tín dụng theo Luật Bảo vệ môi trường; hướng dẫn các TCTD cấp tín dụng đối với lĩnh vực xanh theo Quyết định 21/2025/QĐ- TTg …; tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 156/2025/NĐ-CP về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 55/2015/NĐ-CP về chính sách tín dụng phát triển nông nghiệp, nông thôn, trong đó bổ sung quy định chính sách cho vay ưu đãi, khuyến khích đối với nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và sản xuất nông nghiệp theo mô hình kinh tế tuần hoàn, cá nhân kinh doanh vay vốn tại NHTM để thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.
Những cơ chế chính sách này đã và đang tạo điều kiện cho hoạt động tín dụng ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động kinh tế xanh, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp & nông thôn, năng lượng, giao thông vận tải.
Thứ hai, lợi ích từ phát triển kinh tế xanh, sản xuất sản phẩm xanh, sạch và truy xuất nguồn gốc đã và đang tác động tích cực đến hoạt động ứng dụng và đổi mới công nghệ để sản xuất xanh, sạch và cho ra những sản phẩm giá trị xuất khẩu cao, cũng như đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Chính điều này cũng là động lực và xu thế để kinh tế xanh phát triển – yếu tố thúc đẩy tín dụng xanh tăng trưởng trong mối quan hệ ngân hàng – khách hàng và nền kinh tế.
Yếu tố thuận lợi này có ý nghĩa rất lớn về mặt nhận thức và truyền thông khi xu hướng sản xuất xanh, sạch trở thành phổ biến và là điều kiện tiêu chuẩn trong sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu, qua đó tạo điều kiện để mở rộng và phát triển những phương thức sản xuất mới bảo đảm bảo vệ môi trường và sản xuất sạch. Quá trình này sẽ thúc đẩy mở rộng và tăng trưởng tín dụng nhờ yếu tố cầu tín dụng gia tăng.
Thứ ba, kết quả tín dụng xanh và sự chủ động tích cực của các TCTD. Mặc dù quy mô tín dụng xanh còn chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng dư nợ tín dụng (cả nước khoảng 4,6%). Tuy nhiên, xét ở góc độ tổ chức thực hiên, mức độ tăng trưởng, thì hoạt động tín dụng xanh đã và đang tăng trưởng theo xu hướng tích cực, gắn liền với xu hướng phát triển kinh tế xanh của nền kinh tế; với cơ chế chính sách về tín dụng xanh của Ngân hàng Nhà nước và sự chủ động linh hoạt của các TCTD. Theo đó, so với thời điểm bắt đầu triển khai thực hiện (năm 2017), dư nợ tín dụng xanh đã tăng trưởng gấp 4,6 lần, với tốc độ tăng trưởng bình quân 20%/năm trong giai đoạn 2017-2025 và tín dụng tập trung vào những ngành, lĩnh vực có sự phát triển sản xuất xanh, bảo vệ môi trường tích cực như sản xuất nông lâm nghiệp, năng lượng và giao thông vận tải.
Khó khăn, vướng mắc và giải pháp
Ở góc độ cấp tín dụng xanh, những vấn đề liên quan đến chính sách và nguồn thông tin, cơ sở dữ liệu về dự án xanh, đánh giá rủi ro môi trường… để phục vụ cho công tác thẩm định và đánh giá xét duyệt cho vay cũng như những khó khăn liên quan đến nguồn vốn xanh để cho vay – là những khó khăn chủ yếu hiện nay.
Trong đó, việc tiếp cận và khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu về dự án xanh, về tình hình chấp hành quy định bảo vệ môi trường của doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, cũng tác động ảnh hưởng nhất định đến quá trình xem xét, thẩm định và cho vay của TCTD và hoạt động quản trị rủi ro các khoản tín dụng xanh.
Trên cơ sở thực tiễn với các khó khăn, vướng mắc còn tồn tại, để mở rộng và tăng trưởng tín dụng xanh, cần quan tâm thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất, tiếp tục tổ chức triển khai thực hiện tốt cơ chế chính sách về tiền tệ tín dụng và hoạt động ngân hàng, góp phần ổn định thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng. Đây giải pháp cơ bản và quan trọng, là nền tảng để ngành Ngân hàng thực hiện hiệu quả chính sách tín dụng nói chung và tín dụng xanh nói riêng, tạo điều kiện mở rộng và tăng trưởng tín dụng xanh.
Thứ hai, các TCTD tiếp tục tổ chức triển khai thực hiện tốt những chương trình, kế hoạch phát triển xanh của ngành Ngân hàng. Trong đó, thực hiện tốt các chỉ thị về tăng trưởng tín dụng xanh (Chỉ thị số 03/CT –NHNN) và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (Công văn 7248/NHNN-TD và Công văn 2358/NHNN-TD) về tập trung nguồn vốn tín dụng vào các dự án thuộc danh mục phân loại xanh theo Quyết định 21/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, tiếp tục phát triển đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng, các hình thức huy động vốn nhằm tập trung vốn cho các ngành, lĩnh vực và các doanh nghiệp thực hiện các dự án xanh, cũng như đổi mới quy trình nội bộ, quy trình và thủ tục…, tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất xanh tiếp cận thuận lợi vốn tín dụng ngân hàng.
Thứ ba, tiếp tục làm tốt công tác truyền thông chính sách về tín dụng xanh, về cơ chế chính sách của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đối với hoạt động này, với nội hàm thực hiện toàn diện trên các mặt hoạt động: từ thông tin tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông; tổ chức đối thoại chính sách với người dân, doanh nghiệp; giới thiệu sản phẩm tín dụng, sản phẩm dịch vụ ngân hàng và đào tạo cán bộ nhân viên ngân hàng, đảm bảo kiến thức, nắm bắt chính sách và tổ chức thực thi chính sách có hiệu quả. Trong đó, những bài học kinh nghiệm về truyền thông chuyển đổi số, về mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt cần tham khảo, tham chiếu và vận dụng trong hoạt động tín dụng xanh, để đi từ nhận thức – đến hành động và trở thành hoạt động chủ yếu trong hoạt động của các TCTD, góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường): Phát triển tín dụng xanh và tài chính xanh không chỉ là giải pháp huy động vốn cho các dự án bảo vệ môi trường mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường phối hợp liên ngành và xây dựng cơ chế giám sát minh bạch, hiệu quả nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với các nguồn vốn xanh trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng Agribank: Trong quá trình thẩm định dự án, Agribank nhận thấy có một số khó khăn cụ thể như: Hiện chưa có hệ thống ngành kinh tế xanh quốc gia và danh mục dự án xanh được chuẩn hóa và công khai trên Cổng thông tin điện tử để làm cơ sở thu thập dữ liệu, đánh giá dự án theo chuẩn ESG. Đây là rào cản khiến ngân hàng mất nhiều thời gian xác minh thông tin và khó áp dụng thống nhất các tiêu chí đánh giá. Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp cũng chưa sẵn sàng về dữ liệu. Phần lớn khách hàng chưa có đầy đủ hồ sơ môi trường, năng lực lập báo cáo ESG còn yếu, quy mô sản xuất thường nhỏ lẻ và thiếu tài sản bảo đảm. Điều này khiến không ít doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn nhưng chưa đáp ứng được điều kiện tiếp cận tín dụng xanh.
Do đó, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế chính sách, cần đẩy mạnh các chương trình tư vấn kỹ thuật, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ môi trường và báo cáo ESG, qua đó tạo nền tảng để tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn. (P.V)
