Không chỉ kỳ vọng về việc đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian ban hành văn bản, nhiều ý kiến cho rằng, dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) cần nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm hiệu quả thực thi pháp luật.
Dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, trọng tâm là Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật;
Xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; tăng cường hiệu quả và bảo đảm gắn kết chặt chẽ hơn giữa công tác xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật.
Dự thảo gồm 09 chương, 68 điều trên cơ sở tiếp tục kế thừa quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, những nội dung quy định hiện hành còn phù hợp, bảo đảm kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, phát huy sự tham gia của chuyên gia và tăng cường ứng dụng công nghệ số...
Không chỉ kỳ vọng về việc đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian ban hành văn bản, nhiều ý kiến cho rằng, dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) cần nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm hiệu quả thực thi pháp luật.
Góp ý hoàn thiện dự thảo, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế bày tỏ đồng tình về quy trình xây dựng chính sách và đánh giá tác động, liên quan đến các Điều 21, 22, 25, 26 và 27 của dự thảo luật để giảm thủ tục không cần thiết.
Tuy nhiên, theo đại biểu, đơn giản hóa quy trình không được đồng nghĩa với hạ thấp chất lượng chính sách. Điều cần kiểm soát không chỉ là hồ sơ có đủ biểu mẫu hay không, mà là có chứng minh được vì sao phương án được chọn cần thiết, khả thi và tốt hơn các phương án thay thế hay không.
“Nếu đánh giá tác động chỉ nêu lợi ích kỳ vọng mà không làm rõ chi phí tuân thủ, nguồn lực thực hiện, nhân lực, dữ liệu và hạ tầng số, chính sách có thể hợp lý trên giấy nhưng phát sinh gánh nặng trong thực tế. Tác động đó có thể dồn lên doanh nghiệp nhỏ, người dân ở địa bàn khó khăn và nhóm yếu thế, trong khi cơ quan thực thi chưa đủ điều kiện triển khai”, đại biểu phân tích.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 26 yêu cầu cơ quan lập đề xuất phải đánh giá và so sánh phương án được lựa chọn với phương án không can thiệp và các phương án thay thế khả thi. Báo cáo cần làm rõ lợi ích dự kiến, chi phí tuân thủ, nguồn lực thi hành, tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, các rủi ro phát sinh và điều kiện bảo đảm thực hiện.
“Trường hợp chưa đủ dữ liệu để lượng hóa, phải nêu rõ giả định, nguyên nhân và giới hạn của kết quả đánh giá; không trình bày nhận định định tính như kết quả định lượng đã được kiểm chứng”, đại biểu góp ý.
Liên quan đến quy định tại Điều 27 dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị nâng chất lượng tham vấn theo hướng công khai và giải trình thực chất. Không nên chỉ thống kê số cơ quan, tổ chức được lấy ý kiến; cần nêu rõ các nhóm ý kiến khác nhau, nội dung tiếp thu, nội dung không tiếp thu và lý do lựa chọn phương án cuối cùng, trừ thông tin thuộc diện không được công khai theo pháp luật.
Theo đại biểu, với dự án có tác động lớn hoặc làm thay đổi đáng kể quyền, nghĩa vụ của người dân và doanh nghiệp, cần có cơ chế phản biện hoặc đánh giá chuyên môn độc lập khi có điều kiện.
“Hồ sơ trình phải được yêu cầu bổ sung nếu đánh giá tác động còn thiếu đối với vấn đề trọng yếu, trừ trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép và có giải trình cụ thể. Nói cách khác, cần rút gọn thủ tục đúng chỗ, nhưng không rút gọn trách nhiệm giải trình”, đại biểu đề nghị.
Cũng quan tâm tới Điều 27 về thời hạn lấy ý kiến hồ sơ chính sách và đánh giá tác động chính sách, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh cho rằng, thời hạn 15 ngày là quá ngắn đối với những chính sách có tác động sâu rộng đến kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
Do đó, đại biểu đề nghị, cần điều chỉnh phù hợp để các cơ quan có đủ thời gian nghiên cứu, đánh giá và đưa ra ý kiến có chất lượng.
Cùng với nội dung đã nêu, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy cũng đề nghị rà soát các nguyên tắc xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm thống nhất về thứ bậc pháp lý và nguyên tắc áp dụng pháp luật chuyên ngành. Đồng thời, xem xét bổ sung các lĩnh vực pháp luật công như tổ chức Quốc hội, Chính phủ, chính quyền địa phương và xử lý vi phạm hành chính vào nhóm lĩnh vực nền tảng cần được nghiên cứu.
Đối với quy định về luật thí điểm tại Điều 20, đại biểu nhìn nhận, đây là hướng đi mới nhưng đề nghị làm rõ cơ chế xử lý khi luật hết thời hạn, nhất là đối với quyền, nghĩa vụ, dự án và tài sản hình thành trong quá trình thí điểm. Cần quy định cụ thể nguyên tắc áp dụng và phương án xử lý khi văn bản hết hiệu lực, bảo đảm tính liên tục của các quan hệ pháp luật.
