Nâng cao khả năng chống chịu nhiệt cho công trình

Chia sẻ với phóng viên, ông Vũ Văn Dũng - Phó Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng (VIBM), Bộ Xây dựng cho rằng, nâng cao khả năng chống chịu nhiệt của công trình là yêu cầu tất yếu, cần được thực hiện đồng bộ, có lộ trình, trên cơ sở hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành và sự phối hợp của các bên liên quan.

Nâng cao khả năng thích ứng

- Dưới góc độ chuyên môn, theo ông, tại sao những tác động của nhiệt độ và nắng nóng vẫn đang bị đánh giá thấp trong thực tiễn ngành xây dựng hiện nay?

Ông Vũ Văn Dũng: Theo tôi, có một số yếu tố khiến tác động của nắng nóng cần được quan tâm nhiều hơn.

Thứ nhất, khác với bão, lũ, nắng nóng ít gây hư hỏng trực tiếp cho kết cấu mà tác động dần dần đến sức khỏe con người, năng suất lao động và chi phí vận hành. Vì vậy, rủi ro này cần được nhận diện đầy đủ ngay từ khâu thiết kế.

Thứ hai, việc lựa chọn giải pháp cần tính đến chi phí trong toàn bộ vòng đời công trình, bao gồm chi phí vận hành và làm mát, chứ không chỉ chi phí đầu tư ban đầu.

Thứ ba, điều hòa không khí là giải pháp cần thiết, nhưng để bền vững cần kết hợp với vỏ công trình có hiệu năng nhiệt tốt như tường, mái, kính, giúp công trình duy trì điều kiện sử dụng phù hợp, kể cả trong các đợt nắng nóng cực đoan.

Thứ tư, là cần tiếp tục bổ sung dữ liệu về hiệu năng nhiệt của vật liệu và công trình sẽ giúp lượng hóa tác động, đánh giá hiệu quả giải pháp và hỗ trợ các bên liên quan trong quá trình ra quyết định.

- Vậy theo ông, khả năng chống chịu nhiệt của công trình có nên trở thành một quy định bắt buộc trong các tiêu chuẩn thiết kế và xây dựng?

Ông Vũ Văn Dũng: Cần làm rõ rằng các quy định bắt buộc về thiết kế chống nóng cho công trình tại Việt Nam đã được ban hành và đang được thực thi, chứ không phải chúng ta chưa có quy định trong lĩnh vực này.

Đầu tiên, hệ thống quy chuẩn về công trình sử dụng năng lượng hiệu quả đã được ban hành từ năm 2005 và thường xuyên được cập nhật, gần đây nhất là QCVN 04-3:2026/BXD. Quy chuẩn đưa ra các yêu cầu đối với vỏ công trình như tường, mái, kính, góp phần kiểm soát truyền nhiệt và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Thứ hai, cùng với quy chuẩn, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế, thông gió, tiện nghi nhiệt và phương pháp thử vật liệu cũng đã và đang được hoàn thiện. Việc mở rộng phạm vi áp dụng trong thời gian tới cần được nghiên cứu thận trọng, có lộ trình phù hợp với từng loại công trình, điều kiện kinh tế và đặc thù khí hậu.

Cập nhật quy chuẩn, tiêu chuẩn

- Theo ông có nên ban hành các hướng dẫn chuyên sâu nhằm cải thiện điều kiện tiện nghi nhiệt cho công trình, hướng tới mục tiêu kép vừa bảo đảm sức khỏe, đời sống, vừa bảo vệ môi trường?

Ông Vũ Văn Dũng: Theo tôi, đây là định hướng phù hợp, cần được triển khai trên cơ sở cân nhắc một số yếu tố.

Đầu tiên là về hiệu quả chi phí. Ưu tiên các giải pháp thụ động như che nắng, thông gió tự nhiên, cách nhiệt cho tường và mái; các giải pháp có chi phí cao hơn có thể áp dụng từng bước, phù hợp với từng loại công trình, đồng thời tính đến chi phí vòng đời.

Thứ hai là xem xét đến đặc thù khí hậu, do Việt Nam có điều kiện khí hậu khác nhau giữa các vùng, vì vậy các hướng dẫn cần được xây dựng phù hợp với từng vùng khí hậu.

Thứ ba về hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hợp tác kỹ thuật và các cơ chế tài chính xanh sẽ hỗ trợ tích cực cho định hướng phát triển công trình hiệu quả năng lượng, tiến tới công trình cân bằng năng lượng, với sự điều chỉnh phù hợp điều kiện Việt Nam.

- Các quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng hiện hành nên được cập nhật và phát triển như thế nào để đáp ứng được các thách thức về biến đổi khí hậu, thưa ông?

Ông Vũ Văn Dũng: Theo tôi, việc cập nhật quy chuẩn, tiêu chuẩn có thể theo một số hướng sau.

Thứ nhất về dữ liệu khí hậu. Từng bước nghiên cứu, cập nhật số liệu khí hậu phục vụ thiết kế tại QCVN 02:2022/BXD, có xét đến xu hướng biến đổi khí hậu.

Thứ hai là có thể tiếp cận theo hướng toàn diện và thích ứng. Kết hợp mục tiêu sử dụng năng lượng hiệu quả với tiện nghi nhiệt và khả năng thích ứng của công trình trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Thứ ba là tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn về đặc tính nhiệt và độ bền của vật liệu, từng bước quan tâm đến phát thải carbon trong vòng đời vật liệu.

Thứ tư là tiếp tục tham khảo, chuyển dịch tiêu chuẩn quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam và rà soát định kỳ trên cơ sở thực tiễn áp dụng.

- Trân trọng cảm ơn ông!