Thế giới đã bước vào kỷ nguyên tăng trưởng sạch khi năng lượng tái tạo lần đầu tiên vượt than đá để trở thành nguồn phát điện lớn trong năm 2025.
Trong bối cảnh cuộc xung đột tại Trung Đông làm dấy lên những lo ngại toàn cầu về an ninh năng lượng, một báo cáo mới cho thấy lĩnh vực điện sạch đang nhanh chóng vươn lên và trở thành lời giải cho các quốc gia muốn giảm phụ thuộc vào nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt.
Theo nghiên cứu do tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember có trụ sở tại London công bố hôm thứ Ba, thế giới đã vượt qua một cột mốc quan trọng trong năm 2025 khi sản lượng điện sạch tăng nhanh hơn nhu cầu điện toàn cầu, qua đó ngăn chặn sự gia tăng của sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch.
Trong báo cáo đánh giá điện toàn cầu thường niên, Ember cho biết sản lượng điện sạch trên toàn thế giới đã tăng mạnh thêm 887 terawatt-giờ (TWh) trong năm 2025, trong khi tổng nhu cầu điện chỉ tăng 849 TWh.
Sự chuyển dịch này cũng đồng nghĩa với việc năng lượng tái tạo chiếm 34% tổng sản lượng điện toàn cầu trong năm ngoái, vượt tỷ trọng 33% của than đá lần đầu tiên trong một thế kỷ, báo cáo nêu rõ.
Sản lượng điện than toàn cầu cũng giảm lần đầu kể từ năm 2020, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên loại nhiên liệu phát thải carbon cao này giảm xuống dưới ngưỡng 1/3 tổng sản lượng điện thế giới.
Ông Aditya Lolla, quyền Giám đốc điều hành của Ember, nhận định: “Chúng ta đã thực sự bước vào kỷ nguyên tăng trưởng sạch. Năng lượng sạch hiện đang mở rộng đủ nhanh để hấp thụ nhu cầu điện toàn cầu gia tăng, giữ cho sản lượng điện hóa thạch đi ngang trước khi bước vào giai đoạn suy giảm".
Chuyên gia này cũng nhấn mạnh, động lực mà thế giới đang chứng kiến không còn chỉ là tham vọng, mà đang trở thành một thực tế mang tính cấu trúc.
Báo cáo cho biết quá trình chuyển dịch toàn cầu sang điện sạch chủ yếu được thúc đẩy bởi những diễn biến tại Trung Quốc và Ấn Độ. Trong hai thập kỷ qua, hai nền kinh tế lớn châu Á này là những quốc gia đóng góp nhiều nhất vào mức tăng sử dụng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu.
Tuy nhiên, trong năm 2025, cả hai đều ghi nhận mức bổ sung công suất điện sạch kỷ lục, vượt tốc độ tăng nhu cầu điện, qua đó khiến sản lượng điện hóa thạch trong nước sụt giảm. Sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch tại Trung Quốc và Ấn Độ lần lượt giảm 56 TWh và 52 TWh trong năm ngoái.
Theo Ember, đây là lần đầu tiên trong thế kỷ này sản lượng điện hóa thạch giảm đồng thời tại cả hai quốc gia. Động lực chính của sự thay đổi này là mức tăng trưởng kỷ lục của điện mặt trời.
Báo cáo chỉ ra, sản lượng điện mặt trời toàn cầu tăng 30% so với cùng kỳ trong năm 2025, tốc độ nhanh nhất trong 8 năm qua. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu làn sóng tăng trưởng toàn cầu, chiếm hơn một nửa mức tăng của thế giới về cả công suất điện mặt trời lẫn sản lượng phát điện.
Trong kế hoạch 5 năm mới công bố tháng trước, Bắc Kinh đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng phi hóa thạch trong tổng tiêu thụ năng lượng lên 25% vào năm 2030, tăng từ mức 21,7% của năm 2025.
Báo cáo của Ember cũng cho biết sự phát triển của công nghệ lưu trữ năng lượng, đặc biệt là việc triển khai pin quy mô lưới điện, đang giúp khai mở thêm tiềm năng của điện mặt trời trong cơ cấu năng lượng toàn cầu.
Báo cáo nhận định tăng trưởng bền vững của điện sạch đang mở ra một tương lai ít bị tổn thương hơn trước chi phí và rủi ro từ nhập khẩu năng lượng.
Theo ông Lola, năng lượng sạch đang nhanh chóng định hình lại nền tảng của an ninh năng lượng trong một thế giới đầy biến động. "Năng lượng sạch đã giúp các quốc gia giảm mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch và chi phí liên quan, đồng thời đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng. Bước tiếp theo là hiện đại hóa lưới điện và khung pháp lý để các hệ thống điện sẵn sàng thích ứng với thực tế mới này”, chuyên gia này nhấn mạnh.
