Ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước xu thế chuyển đổi toàn diện

Phát biểu tại Lễ khai mạc VIFA ASEAN 2026, do Liên Đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - Chi nhánh Khu vực TP HCM (VCCI-HCM); Công ty CP Triển lãm VIFA Liên Minh; Hội Vật Liệu Xây Dựng Việt Nam (VABM) phối hợp tổ chức, ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng thư ký VCCI, Giám đốc VCCI-HCM đánh giá, ngành công nghiệp gỗ nội ngoại thất Việt Nam vừa ghi dấu ấn với bước phát triển đầy ấn tượng.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ năm 2025 lần đầu tiên vượt mốc 17,2 tỷ USD, mang lại thặng dư thương mại trên 13,9 tỷ USD.

Đáng chú ý, đà tăng trưởng tiếp tục duy trì trong 7 tháng đầu năm 2026 với kim ngạch đạt trên 10,2 tỷ USD và xuất siêu vượt 8 tỷ USD. Những con số này khẳng định quy mô ngày càng lớn của ngành, đồng thời minh chứng cho năng lực sản xuất, chế biến và khả năng thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trước sự chuyển động nhanh chóng của thị trường quốc tế, yêu cầu đặt ra cho ngành gỗ không chỉ dừng lại ở quy mô sản lượng. Các nhà mua hàng toàn cầu hiện nay không chỉ chú trọng đến giá cả hay chất lượng, mà còn đòi hỏi khắt khe về thiết kế, đổi mới sáng tạo, nguồn gốc nguyên liệu minh bạch, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững. Bài toán cốt lõi trong giai đoạn tới là chuyển dịch từ lợi thế năng lực sản xuất sang lợi thế tạo ra giá trị.

“Ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước xu thế chuyển đổi toàn diện: chuyển từ gia công sang thiết kế, từ sản xuất theo đơn hàng sang chủ động phát triển sản phẩm, từ nhãn mác "Made in Vietnam" hướng tới "Designed in Vietnam", và dịch chuyển từ tăng trưởng bằng số lượng sang tăng trưởng bằng chiều sâu giá trị”, ông Trần Ngọc Liêm nhấn mạnh.

Ở góc độ liên kết vùng, ông Liêm cho rằng, sự phát triển của ngành gỗ gắn kết chặt chẽ với TP HCM và Vùng trung tâm kinh tế phía Nam. Nếu như TP HCM đóng vai trò là trung tâm về thương mại quốc tế, tài chính, dịch vụ, thiết kế và kết nối toàn cầu, thì các địa phương lân cận lại sở hữu lợi thế về không gian sản xuất, công nghiệp hỗ trợ và logistics.

Việc hình thành một hệ sinh thái kết nối cao giữa sản xuất, thiết kế, công nghệ và thương mại chính là chìa khóa nâng cao sức cạnh tranh. Trong bức tranh đó, các sự kiện chuyên ngành lớn như Hội chợ VIFA ASEAN đóng vai trò là cầu nối thực chất, không chỉ để trưng bày sản phẩm mà còn là không gian để doanh nghiệp mở rộng thị trường, kết nối đối tác, tìm kiếm nhà thiết kế và hòa mình sâu hơn vào chuỗi phân phối quốc tế.

Nhìn nhận về triển vọng này, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đánh giá cao tiềm năng của TP HCM trong vai trò trung tâm giao thương và triển lãm hàng đầu khu vực nhờ hạ tầng hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao. Sức hút của VIFA ASEAN là minh chứng sinh động cho uy tín của ngành gỗ Việt Nam trên bản đồ thương mại thế giới. Cộng đồng doanh nghiệp trong nước cũng đang thể hiện tư duy chủ động khi mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, quản lý nguồn nguyên liệu hợp pháp, thúc đẩy chuyển đổi số và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.

Dù vậy, ngành gỗ nước ta vẫn phải đối diện với không ít thách thức từ các thị trường lớn như Liên minh châu Âu về truy xuất nguồn gốc, áp lực chuyển đổi xanh giảm phát thải carbon, sự cạnh tranh gay gắt toàn cầu cũng như những biến động về thuế quan từ các thị trường xuất khẩu trọng điểm như Hoa Kỳ.

Để giảm thiểu rủi ro từ thị trường quốc tế, việc khai thác hiệu quả thị trường nội địa với quy mô hơn 100 triệu dân có sức mua gia tăng mạnh mẽ đang trở thành điểm tựa chiến lược quan trọng. Doanh nghiệp cần chú trọng nghiên cứu thị hiếu, phát triển sản phẩm phù hợp với thẩm mỹ trong nước kết hợp đẩy mạnh truyền thông và xúc tiến thương mại đa kênh.

Cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, Cục Xúc tiến thương mại và VCCI khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ tối đa trong công tác xúc tiến thương mại, cải cách thủ tục hành chính, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường. Với tầm nhìn chiến lược và sự nỗ lực đổi mới không ngừng, ngành gỗ Việt Nam kỳ vọng sẽ vượt qua mọi thách thức, củng cố vững chắc vị thế trên thị trường toàn cầu và phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững.