Không chỉ dừng lại ở con số xuất khẩu 10,2 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2026, ngành chế biến gỗ và nội thất đang chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất gia công sang thiết kế, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Phát biểu tại họp báo VIFA EXPO 2026, ông Trần Ngọc Liêm - Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Giám đốc VCCI – Chi nhánh khu vực TP HCM (VCCI-HCM), đánh giá bức tranh xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026 ghi nhận những chuyển biến tích cực với kim ngạch đạt 10,2 tỷ USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025. Dù tiếp tục giữ vững vị thế là 1 trong 7 nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực của cả nước, ngành gỗ đang bước vào một giai đoạn phát triển mới đòi hỏi tư duy phát triển hoàn toàn mới: lấy chất lượng tăng trưởng, giá trị gia tăng và tính bền vững làm thước đo cốt lõi.
Dẫn số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, ông Trần Ngọc Liêm cho biết, nhóm sản phẩm chế biến tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi đạt kim ngạch 6,6 tỷ USD, chiếm tới 64,4% tổng trị giá xuất khẩu của toàn ngành gỗ trong 7 tháng đầu năm. Kết quả này phản ánh năng lực chế biến sâu cũng như sự thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều biến động phức tạp.
Theo ông, hiện nay, doanh nghiệp sản xuất không chỉ đối mặt với biến động chi phí logistics hay sức mua trồi sụt tại các thị trường truyền thống, mà còn phải đáp ứng đồng thời loạt tiêu chuẩn khắc nghiệt về truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, ESG (môi trường - xã hội - quản trị) và các quy định giảm phát thải carbon. Do đó, đà tăng trưởng hiện tại không đơn thuần đến từ việc mở rộng sản lượng, mà phản ánh năng lực quản trị và sức cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp.
Về cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất khi tiêu thụ 5,1 tỷ USD, chiếm 50% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Tuy nhiên, mức giảm nhẹ 5,8% tại thị trường này là lời cảnh báo rõ ràng về yêu cầu đa dạng hóa thị trường, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc. Ở chiều ngược lại, thị trường Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá 46,4%, đạt khoảng 1,5 tỷ USD (chiếm 15% tỷ trọng); Nhật Bản duy trì sự ổn định với 1,3 tỷ USD, tăng 5,8% nhờ phát huy hiệu quả từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA).
Đáng chú ý, điểm sáng bứt phá nằm ở thị trường Châu Âu với mức tăng trưởng vượt bậc tại Hà Lan (tăng 104%) và Đức (tăng 47%). Động thái này chứng minh dư địa mở rộng thị phần tại khu vực EU còn rất lớn khi các doanh nghiệp biết tận dụng tối đa lợi thế từ EVFTA.
Nhìn nhận về định hướng phát triển, ông Trần Ngọc Liêm cho rằng, phân ngành sản xuất và chế tác đồ nội thất được xác định là động lực tạo ra giá trị gia tăng cao nhất. Việt Nam hiện vững vàng ở vị trí top đầu thế giới và giữ vị trí dẫn đầu trong khu vực ASEAN về xuất khẩu đồ gỗ nội thất. Năng lực cung ứng của doanh nghiệp trong nước đã khẳng định được chỗ đứng tại các thị trường khó tính, tiêu biểu như việc nắm giữ 20,1% thị phần nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ của Nhật Bản và hơn 20% thị phần tại Canada.
Theo ông Trần Ngọc Liêm, báo cáo từ Bộ Công Thương dẫn dữ liệu nghiên cứu của Mordor Intelligence cho thấy, quy mô thị trường nội thất Châu Âu dự báo sẽ đạt khoảng 277,2 tỷ USD vào năm 2026 và tiếp tục tăng trưởng lên 358,3 tỷ USD vào năm 2031 (tương đương tốc độ tăng trưởng bình quân 5,26%/năm). Đây là cơ hội để ngành nội thất Việt Nam thực hiện bước chuyển mình chiến lược: từ một trung tâm gia công theo đơn hàng chuyển thành trung tâm thiết kế, sản xuất và phân phối nội thất có thương hiệu trên bản đồ thế giới.
Trong cấu trúc kinh tế đó, TP HCM đóng vai trò hạt nhân kết nối của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Số liệu từ Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho thấy, chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của TP HCM đã đạt khoảng 3,93 tỷ USD. Với lợi thế vượt trội về hạ tầng logistics, cảng biển, dịch vụ tài chính và mạng lưới doanh nghiệp năng động, TP HCM là đầu mối lý tưởng để kết nối chuỗi cung ứng trong nước với thị trường quốc tế.
Đứng trước thời điểm bản lề của ngành, các sự kiện xúc tiến thương mại quy mô quốc tế như Hội chợ Triển lãm VIFA ASEAN 2026 đóng vai trò quan trọng. Ông Trần Ngọc Liêm nhận định, sự kiện không chỉ dừng lại ở vai trò một hội chợ trưng bày đơn thuần, mà là nền tảng chiến lược giúp kết nối doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thúc đẩy chuyển dịch từ gia công sang thiết kế riêng, xây dựng thương hiệu và thực hành sản xuất xanh.
Thông tin chi tiết về công tác tổ chức, ông Đặng Quốc Hùng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Triển lãm VIFA Liên Minh cho biết, VIFA ASEAN 2026 quy tụ hơn 200 doanh nghiệp trong và ngoài nước với quy mô hơn 600 gian hàng. Triển lãm tập trung thiết lập các chương trình giao thương chuyên sâu như VIP Buyer, kết nối B2B, hội thảo chuyên đề và các hoạt động networking nhằm giúp doanh nghiệp gặp gỡ đúng đối tác, nắm bắt nhu cầu thực tế của thị trường.
Đặc biệt, bức tranh kết nối thương mại năm nay càng thêm gia tăng hiệu quả nhờ sự xuất hiện của không gian SIGTEX Vietnam 2026 tại Hall B (SECC) - tập trung giới thiệu các giải pháp công nghệ xanh, máy móc phụ trợ, thiết bị điện tử và năng lượng sạch. Đồng thời, sự kiện Vietnam International Sourcing 2026 do Bộ Công Thương chủ trì diễn ra từ ngày 03 đến 05/09/2026 tại Hall A sẽ tạo nên hiệu ứng cộng hưởng thương mại mạnh mẽ.
Việc hội tụ đồng thời nhiều sự kiện giao thương tầm cỡ tại cùng một thời điểm và địa điểm mang lại lợi ích kép: hỗ trợ nhà mua hàng quốc tế tối ưu hóa thời gian tiếp cận đa dạng nguồn cung, đồng thời mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và hiệu quả.
