Kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, theo Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 6/1/2026.
Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước đặt mục tiêu tổng quát là: Nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước trong những ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược; dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển; góp phần thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia; thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội, nâng cao đời sống người dân; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
.jpg)
Theo Nghị quyết, tầm nhìn và mục tiêu chiến lược đến năm 2030 tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của Doanh nghiệp Nhà nước. Mục tiêu cốt lõi là xây dựng các tập đoàn kinh tế mạnh, giữ vai trò tiên phong và dẫn dắt trong các lĩnh vực then chốt. Chỉ tiêu cụ thể đối với Doanh nghiệp Nhà nước đến năm 2030: Phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế; 100% doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số; 100% tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước áp dụng nguyên tắc quản trị của OECD.
Về tổ chức tín dụng nhà nước: Phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực Châu Á về tổng tài sản; phát triển 4 ngân hàng thương mại nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị, chủ lực, chủ đạo về quy mô, thị phần, khả năng điều tiết thị trường trong toàn hệ thống ngân hàng.
Nghị quyết đặt tầm nhìn đến năm 2045: Kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc bảo đảm tự chủ chiến lược, tự cường và sức cạnh tranh toàn diện của nền kinh tế; quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả, có năng lực cạnh tranh cao và hội nhập sâu vào kinh tế toàn cầu, cung ứng dịch vụ công chất lượng cao, khẳng định tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội; cùng với các khu vực kinh tế khác hiện thực hoá mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Phấn đấu đến năm 2045, mức dự trữ quốc gia đạt 2% GDP; khoảng 60 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; 5 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; tối thiểu 50% đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên, chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường.
Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam, Nghị quyết 79 tác động đến thị trường chứng khoán sâu rộng, cụ thể thông qua ba cơ chế truyền dẫn chính.
Thứ nhất là cơ chế giữ lại để tái đầu tư. Lần đầu tiên, Nghị quyết cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho các Doanh nghiệp Nhà nước thay vì nộp về ngân sách. Điều này trực tiếp giải quyết bài toán thiếu hụt vốn cấp 1 cho các ngân hàng quốc doanh như BID và CTG.
Thứ hai là cơ chế phân tách giữa Chiến lược và Thương mại. Quy định cứng về việc Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp thương mại không thuộc diện chiến lược sẽ kích hoạt một làn sóng thoái vốn vào giai đoạn 2026 đến 2027.
Thứ ba là cơ chế khai thác nguồn lực đất đai. Định hướng về quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai là động lực chính để Doanh nghiệp Nhà nước, đặc biệt là doanh nghiệp cao su, chuyển đổi đất nông nghiệp sang khu công nghiệp, mở ra tiềm năng tăng trưởng tài sản ròng đột biến.
"Cấu trúc và triết lý mới của Nghị quyết 79 thể hiện sự thay đổi tư duy từ quản lý hạn chế sang kiến tạo phát triển. Trong giai đoạn trước năm 2025, tư duy quản lý vốn nhà nước chủ yếu tập trung vào bảo toàn vốn, vô tình tạo ra sự trì trệ và bỏ lỡ cơ hội đầu tư. Nghị quyết 79 thay đổi hệ tọa độ này bằng cách xác định kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng và dẫn dắt nền kinh tế", ông Nguyễn Thế Minh chia sẻ.
Theo chuyên gia phân tích, sự thay đổi này cụ thể hóa qua việc tách bạch hai nhóm doanh nghiệp. Nhóm Chiến lược bao gồm quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính ngân hàng, hạ tầng giao thông trọng điểm sẽ được Nhà nước nắm giữ trên 50% đến 100% vốn và tập trung nguồn lực để xây dựng các tập đoàn mạnh. Nhóm Thương mại bao gồm các ngành nghề tư nhân làm tốt, Nhà nước sẽ giảm tỷ lệ sở hữu xuống mức không chi phối dưới 50% để thu hút quản trị tư nhân.
Về cơ chế tài chính, Nghị quyết tạo ra sự đột phá với nguồn vốn tự chủ. Điểm nghẽn lớn nhất của các Doanh nghiệp Nhà nước niêm yết, đặc biệt là nhóm ngân hàng, là mâu thuẫn giữa nhu cầu giữ lại lợi nhuận để tăng vốn và áp lực nộp cổ tức. "Nghị quyết 79 tháo gỡ nút thắt này bằng cách cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ. Các doanh nghiệp này sẽ được giữ lại lợi nhuận hoặc nhận dòng vốn tái đầu tư từ SCIC, tạo ra hiệu ứng lãi kép lên giá trị sổ sách và cải thiện định giá cổ phiếu", ông Thế Minh nêu.
Đặc biệt, Nghị quyết đặt mục tiêu cục thể về các tổ chức tín dụng Nhà nước - là những ngân hàng lớn đang dẫn dắt hệ thống ngân hàng và sẽ có tác động lớn đến 3 ngân hàng nhóm "Big 4" đang niêm yết. Theo ông Minh, trong ngành Ngân hàng, cuộc đua vào Top 100 Châu Á đang diễn ra. Vietcombank VCB có vị thế dẫn đầu về hiệu quả và chất lượng, dự báo sẽ là ngân hàng đầu tiên đạt chuẩn Top 100 Châu Á với mức P/B cao nhất ngành. BIDV và VietinBank tuy có quy mô tài sản lớn nhưng hệ số an toàn vốn mỏng hơn. "Nhóm này hưởng lợi nhiều nhất từ cơ chế Nghị quyết 79 cho phép giữ lại lợi nhuận, giúp giải quyết bài toán vốn để mở rộng tín dụng mạnh mẽ. So sánh với khu vực, các ngân hàng lớn như ICBC của Trung Quốc, DBS của Singapore hay Maybank của Malaysia đều có quy mô tài sản vượt trội. Các ngân hàng Việt Nam như BID, CTG và VCB hiện vẫn nằm ngoài Top 100 và cần tăng trưởng gấp 2 đến 3 lần để đạt mục tiêu năm 2030", ông Minh nhận định.
Nhóm ngành Bất động sản khu công nghiệp được ví như mỏ vàng đất đai, trong đó nhóm Cao su hưởng lợi lớn từ việc chuyển đổi đất. Cụ thể Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) quản lý khoảng 400.000 ha đất và có kế hoạch chuyển đổi 40.000 ha sang đất khu công nghiệp đến năm 2030. Nghị quyết 79 với cơ chế hạch toán theo nguyên tắc thị trường giúp tháo gỡ khó khăn về định giá đất, tạo hành lang pháp lý để đẩy nhanh tiến độ. Các công ty liên quan như Cao su Phước Hòa, Cao su Đồng Phú và Khu công nghiệp Nam Tân Uyên cũng hưởng lợi trực tiếp từ tiền đền bù đất và quyền tham gia góp vốn vào dự án mới.
Song song đó, vai trò trụ cột an ninh năng lượng quốc gia của Năng lượng và Dầu khí được xác định, đây là ngành then chốt mà Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Nghị quyết đảm bảo hỗ trợ tuyệt đối về chính sách và vốn cho PVN. Việc nhấn mạnh hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm là tín hiệu bảo chứng cho chuỗi dự án Lô B Ô Môn. PVS hưởng lợi lớn nhất từ các gói thầu EPC, PVD hưởng lợi từ nhu cầu khoan thăm dò, và GAS đóng vai trò điều tiết thị trường với cơ chế chuyển chi phí khí nhập khẩu vào giá điện. Riêng PVI là ngoại lệ thương mại nằm trong danh mục thoái vốn, mở ra cơ hội trở thành công ty 100% vốn tư nhân và được định giá lại.
Chuyên gia cũng cho rằng làn sóng thoái vốn SCIC và quy tắc "Dưới 50%" sẽ tác động trực tiếp đến cung cầu cổ phiếu. Điều này hàm ý rằng quy định Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống tại các doanh nghiệp thương mại buộc SCIC đẩy nhanh tiến độ thoái vốn tại các doanh nghiệp như FPT, DMC, NTP, Nhựa Tiền Phong, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Quảng Ninh, và Seaprodex. Nghị quyết 79 định hướng SCIC trở thành định chế tài chính chuyên nghiệp, chuyển từ giữ hộ vốn sang kinh doanh vốn, tái đầu tư vào công nghệ, hạ tầng số và năng lượng xanh.
Theo các cơ chế truyền dẫn từ Nghị quyết, Yuanta khuyến nghị danh mục gồm các cổ phiếu Doanh nghiệp Nhà nước có triển vọng tăng trưởng tích cực bao gồm nhiều mã tiềm năng: DCM có giá mục tiêu 47.700 đồng/cp với tiềm năng tăng giá khoảng 37%. FPT có giá mục tiêu 126.540 đồng/cp, tiềm năng tăng 31%. Các mã khác như DDV, DPR, HT1, PHR, VCB, DPM, CTG, NTP, PVS, NT2, GVR, PLX, PVD và BID cũng được đánh giá có dư địa tăng trưởng từ khoảng 3% đến 29% so với thị giá tại thời điểm ngày 08/01/2026.
