Nhiều gã khổng lồ PC tìm “phao cứu sinh” từ Trung Quốc

Ngành công nghiệp máy tính cá nhân (PC) toàn cầu đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng khi các tên tuổi hàng đầu như HP, Dell, Acer hay Asus bắt đầu xem xét việc tìm kiếm nguồn cung chip nhớ từ các nhà sản xuất Trung Quốc lần đầu tiên trong lịch sử. Sự chuyển dịch này diễn ra do tình trạng khan hiếm nguồn cung trên toàn cầu đang đe dọa các đợt ra mắt sản phẩm mới và đẩy chi phí sản xuất lên cao trên toàn bộ lĩnh vực công nghệ.

Hãng HP đã bắt đầu quá trình kiểm định chất lượng các sản phẩm từ ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu của Trung Quốc, nhằm xây dựng thêm các phương án dự phòng cho nguồn cung của mình. Kế hoạch của HP là tiếp tục theo dõi sát sao tình hình cung ứng chip nhớ cho đến khoảng giữa năm 2026. Nếu nguồn cung DRAM tiếp tục bị hạn chế và giá cả tiếp tục leo thang, HP có khả năng sẽ bắt đầu nhập hàng từ CXMT để phục vụ cho các thị trường ngoài Mỹ.

Không đứng ngoài cuộc đua này, Dell cũng đang trong quá trình đánh giá các sản phẩm DRAM của CXMT do lo ngại giá bộ nhớ sẽ tiếp tục tăng mạnh trong suốt năm 2026. Mặc dù việc tiến hành quy trình kiểm tra chất lượng không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ sử dụng chip của CXMT, nhưng nhiều nhà sản xuất PC coi công ty Trung Quốc này như một “phao cứu sinh” tiềm năng cho ngành điện tử tiêu dùng.

Lý do cốt yếu nằm ở việc các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới hiện nay như Micron, Samsung và SK Hynix đang ưu tiên năng suất của họ cho các “gã khổng lồ” AI như Nvidia, Google và Amazon. Tình trạng này đã đẩy nhiều thị trường điện tử tiêu dùng vốn có biên lợi nhuận thấp và nhạy cảm về giá vào tình cảnh vô cùng khó khăn.

Cuộc khủng hoảng chip nhớ cũng tạo ra cơ hội vàng cho các nhà sản xuất linh kiện điện tử theo hợp đồng của Trung Quốc đóng vai trò quan trọng hơn trong chuỗi cung ứng. Một số thương hiệu lớn thậm chí đã yêu cầu các đối tác sản xuất này hỗ trợ mở rộng nguồn cung linh kiện bộ nhớ. Acer, nhà sản xuất PC lớn thứ sáu thế giới, trong những năm gần đây đã ngày càng phụ thuộc vào các nhà sản xuất hợp đồng Trung Quốc trong khâu thiết kế và sản xuất để giữ chi phí ở mức thấp. Do đó, Acer cũng sẽ sẵn lòng sử dụng chip nhớ do Trung Quốc sản xuất nếu các nhà cung cấp hợp đồng của họ mua chúng.

Chủ tịch Jason Chen của Acer gần đây đã nhận định với giới báo chí rằng chỉ cần năng lực sản xuất mới của các nhà cung cấp Trung Quốc đi vào hoạt động, nó sẽ giúp cải thiện tình hình thiếu hụt chip nhớ. Tương tự, Asustek, công ty PC lớn thứ năm thế giới, cũng đã yêu cầu các đối tác sản xuất tại Trung Quốc hỗ trợ tìm kiếm nguồn cung chip nhớ cho một số dự án máy tính xách tay nếu có thể.

Trong quá khứ, các hãng sản xuất PC luôn nỗ lực kiểm soát việc mua sắm các linh kiện then chốt, bao gồm bộ vi xử lý lõi, màn hình và bộ nhớ. Khi đó, các nhà sản xuất điện tử theo hợp đồng chủ yếu chỉ đảm nhận việc tìm nguồn cung cho các bộ phận ít quan trọng hơn và thực hiện lắp ráp theo hướng dẫn. Tuy nhiên, giữa bối cảnh thiếu hụt bộ nhớ trầm trọng trên toàn cầu, động lực này đang thay đổi đáng kể. Các hãng PC hiện kỳ vọng các đối tác sản xuất có thể tận dụng các mối quan hệ trong chuỗi cung ứng của riêng họ để mở rộng các lựa chọn tìm kiếm nguồn cung bộ nhớ.

Tuy nhiên, một giám đốc điều hành từ một hãng sản xuất PC chơi game chia sẻ quan điểm thận trọng hơn về việc các nhà cung cấp Trung Quốc có thể giúp giảm bớt tình trạng khan hiếm đến mức nào. Ông lưu ý rằng quy trình chuẩn để kiểm định một nhà cung cấp mới thường mất khoảng hai quý. Thêm vào đó, phần lớn năng lực sản xuất mới có khả năng sẽ được ưu tiên cho các công ty nội địa Trung Quốc như Huawei và Lenovo, khiến phần còn lại cho các hãng khác là không nhiều.

Dù vậy, các nhà sản xuất chip nhớ của Trung Quốc đã và đang tạo ra những tác động nhất định lên thị trường toàn cầu, ngay cả khi họ chủ yếu phục vụ khách hàng trong nước ở thời điểm hiện tại. Các sản phẩm của CXMT đã được áp dụng rộng rãi bởi nhiều nhà sản xuất điện thoại thông minh Trung Quốc như Huawei, Xiaomi, Oppo, Vivo và các hãng máy tính như Lenovo, cũng như các nhà cung cấp dịch vụ đám mây như ByteDance và Alibaba Cloud.

Trong khi đó, Yangtze Memory Technologies Corp (YMTC) đã trở thành nhà sản xuất bộ nhớ NAND hàng đầu tính theo thị phần bất chấp việc nằm trong danh sách đen thương mại của Mỹ. YMTC thậm chí đang tự mình tiến quân ra thị trường nước ngoài với việc ra mắt thương hiệu ổ cứng SSD ZhiTai tại Đài Loan và có mặt tại Singapore, Philippines, Thái Lan thông qua T-Mall.

Cần lưu ý rằng cả DRAM và NAND đều là những thành phần bộ nhớ thiết yếu cho hầu hết các loại thiết bị điện tử. DRAM đóng vai trò quan trọng trong hiệu suất hệ thống bằng cách cho phép truy cập dữ liệu nhanh chóng, trong khi NAND đóng vai trò là thành phần lưu trữ chính trong máy tính xách tay và máy tính. Mặc dù lĩnh vực sản xuất chip nhớ từ lâu đã bị thống trị bởi một số ít công ty từ Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản, nhưng thị phần toàn cầu của CXMT trong mảng DRAM đã tăng lên khoảng 5% tính theo doanh thu. YMTC cũng nắm giữ khoảng 10% thị phần NAND vào năm 2025 theo dữ liệu từ Counterpoint. Nếu xét theo công suất sản lượng tấm wafer, cả CXMT và YMTC đều đã vượt qua ngưỡng 10% thị phần theo nghiên cứu của Yole Group.

Ngành công nghiệp chip nhớ của Trung Quốc đã đạt được quy mô kinh tế trong mảng NAND, cho phép họ tiếp tục đầu tư thông qua dòng tiền hoạt động. Theo dự báo của MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint Research, mảng DRAM cũng sẽ sớm đi theo lộ trình này trong tương lai gần. Tuy nhiên, ông cũng đưa ra cảnh báo rằng sự xuất hiện của các đối thủ mới có thể khiến đợt suy thoái tiếp theo của ngành trở nên nghiêm trọng hơn. Sự hiện diện của Trung Quốc có thể gây ra những hệ quả lớn hơn trong giai đoạn suy thoái so với giai đoạn bùng nổ hiện nay.

Trong tương lai, sự đổi mới trên thị trường bộ nhớ sẽ không chỉ được định nghĩa bởi cuộc cạnh tranh công nghệ thúc đẩy bởi AI, mà còn bởi những cuộc chiến khốc liệt về hiệu quả chi phí. Cuộc chuyển dịch này không chỉ đơn thuần là tìm kiếm nguồn hàng thay thế, mà còn là một ván bài chiến lược trong việc tái cấu trúc chi phí sản xuất toàn cầu trong kỷ nguyên AI.