Nhiều thách thức trong quy hoạch đô thị Đà Nẵng

Tại Hội thảo Công tác quy hoạch kiến trúc đô thị với văn hóa di sản TP Đà Nẵng tổ chức sáng ngày 27/6, ông Lê Trí Thanh – Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam TP Đà Nẵng cho biết định hướng Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, Đà Nẵng được xác định phát triển trở thành thành phố biển hiện đại, thông minh, giàu bản sắc. Cụ thể, Đà Nẵng sẽ là cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia; trung tâm hàng đầu về khởi nghiệp - đổi mới sáng tạo, logistics, kinh tế biển, tài chính, thương mại tự do, khoa học - công nghệ, du lịch - di sản...

Đến năm 2075, Đà Nẵng sẽ là thành phố biển sinh thái, hiện đại, thông minh, giàu bản sắc, có sức hấp dẫn và đáng sống ở tầm quốc tế. Điểm mới rất quan trọng là Đà Nẵng sau hợp nhất không chỉ mở rộng về địa giới hành chính, quy mô dân số và không gian phát triển.

“Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh, áp lực phát triển bất động sản, du lịch đại chúng, gia tăng nhu cầu hạ tầng, biến đổi khí hậu, ngập lụt, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông - bờ biển, suy giảm không gian xanh và không gian công cộng đang đặt ra yêu cầu cấp bách về một cách tiếp cận quy hoạch thận trọng, dài hạn và có trách nhiệm. Nếu không kiểm soát tốt, di sản có thể bị thu hẹp thành những “đảo ký ức” giữa một không gian phát triển thiếu kết nối; cảnh quan có thể bị chia cắt; cộng đồng cư dân có thể bị đẩy ra khỏi chính không gian đã tạo nên bản sắc của di sản”, ông Thanh thẳng thắn.

Vì vậy, ông Lê Trí Thanh yêu cầu cần nhận diện lại hệ giá trị di sản của Đà Nẵng mới bằng tư duy tích hợp. Cụ thể, quy hoạch phải nhìn di sản như một hệ thống đa tầng để có cơ sở để bảo vệ đúng, phát huy đúng và đầu tư đúng trọng tâm.

Đặc biệt, ông Thanh cũng cho rằng cần coi văn hóa di sản là nguồn lực phát triển kinh tế đô thị, nhưng phải là nguồn lực được quản trị có trách nhiệm. Cụ thể, Đà Nẵng cần hướng tới mô hình kinh tế di sản bền vững để giá trị di sản được kết nối với giáo dục, nghiên cứu, sáng tạo, dịch vụ văn hóa, công nghiệp văn hóa và sinh kế cộng đồng.

Theo KTS Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam Đà Nẵng là một trong những đô thị phát triển nhanh nhất Việt Nam, giữ vai trò trung tâm kinh tế – xã hội của khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Ông Chính cho hay quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, phát triển du lịch tăng nhanh đã tạo động lực lớn cho sự tăng trưởng của thành phố và địa phương đang chuyển dần từ tư duy phát triển đô thị thuần túy theo hướng mở rộng không gian xây dựng sang tiếp cận phát triển bền vững

KTS. Trần Ngọc Chính đề cập, nhiều đồ án quy hoạch đã quan tâm đến các không gian công cộng ven biển, ven sông, hành lang và hệ sinh thái tự nhiên, kết nối giữa các khu vực di sản với không gian đô thị hiện đại, kiểm soát chiều cao công trình tại một số khu vực nhạy cảm. Các thiết chế văn hóa được đầu tư vào các công trình đã góp phần quảng bá giá trị di sản, tuy nhiên, đi cùng với đó là nhiều áp lực đối với văn hóa di sản – yếu tố tạo nên chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng của đô thị Đà Nẵng.

“Quá trình đô thị hóa nhanh, làm thu hẹp không gian văn hóa truyền thống, hạ tầng và kinh tế biển. Nhiều khu vực từng mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương đang dần bị thay thế bởi các toà cao ốc, khu du lịch và các dự án bất động sản ven biển... Điều này làm suy giảm tính liên tục của không gian văn hóa đô thị. Bên cạnh đó, quá trình cải tạo và xây dựng mới, nhiều công trình cũ, kiến trúc truyền thống không gian công cộng lịch sử bị phá bỏ hoặc biến dạng, dẫn đến suy giảm giá trị lịch sử”, ông Chính nói.

Trong thời gian tới, ông Chính đề xuất thành phố tích hợp quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng văn hóa theo hướng đồng bộ hơn. Qua đây tạo điều kiện thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch di sản, kinh tế ban đêm và các mô hình đô thị sáng tạo, tạo nền tảng quan trọng để xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị hiện đại nhưng giàu bản sắc, có khả năng cạnh tranh cao về du lịch văn hóa, công nghiệp sáng tạo và kinh tế di sản.

“Đây là điều kiện thuận lợi để Đà Nẵng phát triển mô hình quản lý đô thị thông minh gắn với bảo tồn di sản. Nếu khai thác tốt các giá trị văn hóa di sản sau sáp nhập, Đà Nẵng không chỉ là đô thị hiện đại, năng động mà còn có thể định vị xây dựng thương hiệu “thành phố đáng sống có chiều sâu văn hóa”. Đây sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút đầu tư, du lịch, nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao chất lượng sống đô thị trong dài hạn”, KTS. Trần Ngọc Chính nói thêm.