Thiếu hụt đất đắp nền, đá xây dựng và cát san lấp đang trở thành lực cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công của các công trình trọng điểm tại Ninh Bình.
Hệ lụy của việc thiếu hụt này không chỉ dừng lại ở tiến độ trên công trường, mà còn tạo ra áp lực dây chuyền lên kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công. Bên cạnh đó là nguy cơ kéo dài thời gian hoàn thành, phát sinh chi phí cho cả chủ đầu tư lẫn doanh nghiệp xây dựng.
Theo báo cáo số 3330/UBND-VP3 của UBND tỉnh Ninh Bình, nguyên nhân cốt lõi khiến các dự án gặp vướng mắc là do nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế tăng cao. Cơn khát vật liệu này đang hiện hữu rõ nét tại các đại công trường, trực tiếp gõ cửa và làm chậm nhịp độ của hàng loạt dự án giao thông, hạ tầng chiến lược.
Điển hình nhất là dự án đầu tư xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng (CT.08), một siêu dự án trọng điểm có tổng mức đầu tư lên đến 6.865 tỷ đồng với mục tiêu hoàn thành và thông xe vào năm 2026. Với chiều dài lớn và yêu cầu kỹ thuật khắt khe, công trình đòi hỏi một khối lượng khổng lồ đất đắp để làm nền đường, đặc biệt là phân đoạn qua vùng địa chất yếu. Tuy nhiên, dù các nhà thầu đã chủ động ký kết nguồn cung, tình trạng khan hiếm đất đắp quy mô lớn tại địa phương vẫn là áp lực đè nặng, khiến doanh nghiệp phải vừa thi công cầm chừng ở các hạng mục nền, vừa chờ đợi các mỏ được nâng công suất.
Đại diện liên danh Xuân Thành - Xuân Trường cho biết, đơn vị thi công đã chủ động, tập trung huy động sức mạnh cơ giới hóa với khoảng 500 đầu máy móc, thiết bị kỹ thuật hiện đại cùng đội ngũ gần 1.000 kỹ sư, công nhân. Toàn bộ lực lượng này được chia nhỏ thành nhiều mũi thi công đồng loạt cả phần đường lẫn phần cầu, đồng thời duy trì chế độ làm việc tăng ca, tăng kíp xuyên suốt nhằm bù đắp lại khoảng thời gian đứt gãy nguồn cung trước đó. Giải pháp tổ chức thi công cuốn chiếu, dứt điểm từng hạng mục ngay khi có vật liệu đang được các doanh nghiệp rốt ráo thực hiện để kiểm soát tiến độ, quyết tâm đưa siêu dự án về đích đúng hẹn.
Không riêng tuyến cao tốc, dự án đường Đông - Tây (Giai đoạn 1), trục giao thông kết nối liên vùng từ huyện Nho Quan đến thành phố Tam Điệp cũng đang “thèm” đất đắp bao móng và cát san lấp. Do đặc thù đi qua nhiều địa hình đồi núi pha lẫn vùng trũng thấp, nhu cầu vật liệu tại đây cực kỳ lớn và sự thiếu hụt cục bộ đã khiến các mũi thi công phần nền không thể bứt tốc như kế hoạch.
Tương tự, dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 12B kết nối với các tỉnh Tây Bắc cũng đang rơi vào thế khó khi lượng đá cấp phối và đất đắp chưa được cung ứng kịp thời do độ trễ trong thủ tục mỏ. Áp lực này lan rộng sang cả khối hạ tầng công nghiệp, khi các dự án xây dựng bãi nền Khu công nghiệp Tam Điệp, Khu công nghiệp Khánh Cư hay các khu tái định cư cũng đang mỏi mắt chờ cát san lấp, khiến chi phí logistics bị đẩy lên cao và kéo dài thời gian bàn giao mặt bằng sạch cho các nhà đầu tư.
Nhìn nhận trực diện vào thách thức này, UBND tỉnh Ninh Bình đã chủ động vào cuộc với tinh thần quyết liệt nhằm đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Trao đổi về vấn đề trên, ông Nguyễn Anh Chức - Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cho biết, lãnh đạo tỉnh vừa chỉ đạo ban hành văn bản yêu cầu các sở, ngành, ban quản lý dự án cùng chính quyền địa phương tập trung thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn trong cung ứng vật liệu xây dựng.
Để giải quyết bài toán gốc rễ này, tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, tham mưu điều chỉnh quy hoạch khoáng sản, xem xét lại các vùng cấm và tạm cấm hoạt động khoáng sản nhằm tối ưu hóa tài nguyên sẵn có.
Ông Đinh Văn Tiên - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình khẳng định, Sở sẽ tập trung tham mưu cấp có thẩm quyền đẩy nhanh các thủ tục liên quan đến cấp phép hoạt động khoáng sản. Trong đó, ưu tiên việc cấp giấy phép thăm dò, công nhận kết quả thăm dò, cấp giấy phép khai thác, gia hạn hoặc điều chỉnh nâng công suất khai thác đối với các mỏ còn hiệu lực theo đúng quy định của pháp luật.
Song song đó, Ninh Bình cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân đang khai thác hợp pháp thực hiện thăm dò xuống sâu, mở rộng phạm vi theo đúng quy định. Việc tận thu tài nguyên, thu hồi khoáng sản tại phần bờ moong, bờ mỏ trong phạm vi diện tích được cấp phép cũng được tính đến như một giải pháp linh hoạt nhằm gia tăng nguồn cung ngắn hạn cho thị trường.
Một trong những khía cạnh được giới doanh nghiệp đặc biệt quan tâm khi thị trường khan hiếm vật liệu là rủi ro bị ép giá, thổi giá. Giải quyết lo ngại này, ông Nguyễn Văn Lượng - Giám đốc Sở Xây dựng Ninh Bình cho biết, Sở sẽ tăng cường hướng dẫn các chủ đầu tư, nhà thầu trong việc xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng, bảo đảm tính đúng, tính đủ giá vật liệu trong tổng mức đầu tư dự án. Đồng thời, sẽ thường xuyên theo dõi, cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng sát với diễn biến thực tế của thị trường. Việc công khai, minh bạch thông tin giá cả được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá hoặc tạo ra khan hiếm giả, gây ảnh hưởng đến hoạt động thi công các dự án.
Bên cạnh đó, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình còn cho biết, đối với chính quyền cơ sở, UBND tỉnh yêu cầu các xã, phường tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng tại khu vực các mỏ vật liệu và các tuyến đường kết nối phục vụ vận chuyển. Cần tăng cường phối hợp với các sở, ngành trong công tác quản lý khoáng sản, thường xuyên kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp khai thác khoáng sản trái phép.
Về phía các chủ đầu tư, UBND tỉnh Ninh Bình yêu cầu chủ động rà soát nhu cầu vật liệu theo từng giai đoạn thi công, xây dựng kế hoạch sử dụng phù hợp với tiến độ dự án. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh liên quan đến nguồn cung phải được báo cáo kịp thời để tỉnh xem xét, chỉ đạo tháo gỡ.
