Ninh Bình: "Mở đường" cho khát vọng Đô thị Di sản Thiên niên kỷ

Đây không chỉ là đòn bẩy để bứt phá kinh tế trong giai đoạn 2026 - 2030 mà còn là nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng trở thành Đô thị Di sản Thiên niên kỷ.

Khơi thông "mạch máu" giao thông, xóa bỏ rào cản liên kết vùng

Ninh Bình bước vào năm 2026 với một tâm thế mới, khi những dự án hạ tầng chiến lược bắt đầu đi vào giai đoạn vận hành và phát huy hiệu quả. Với tư duy "hạ tầng đi trước một bước", tỉnh đã không dàn trải nguồn vốn mà tập trung vào những "điểm chạm" có khả năng tạo ra sự thay đổi về chất cho nền kinh tế, đặc biệt là các trục kết nối liên vùng và hạ tầng du lịch đẳng cấp quốc tế.

Nhiệm kỳ này, Ninh Bình đã tạo nên một dấu ấn đậm nét khi quyết liệt triển khai các dự án giao thông có tính chất xoay chuyển cục diện. Tiêu biểu là dự án xây dựng tuyến đường bộ ven biển đoạn qua địa bàn tỉnh, với tổng mức đầu tư 2.655,27 tỷ đồng. Công trình đã hoàn thành và đưa vào khai thác, không chỉ góp phần hoàn thiện trục giao thông ven biển Bắc Bộ mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho các khu vực ven biển, tạo điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư vào công nghiệp, dịch vụ, du lịch và kinh tế biển.

Cùng với đó, dự án đầu tư xây dựng cầu Tân Lang và tuyến đường liên kết vùng được xác định là một trong những công trình động lực của tỉnh, với tổng mức đầu tư 1.496 tỷ đồng, đến nay dự án đã giải ngân 1.164,5 tỷ đồng, nhiều hạng mục chính cơ bản hoàn thành.

Tuyến đường đã được đưa vào khai thác từ cuối năm 2025 mang lại ý nghĩa to lớn không chỉ giúp tăng cường kết nối giữa các địa phương trong vùng, rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa mà còn mang lại diện mạo mới cho một đô thị hiện đại.

Theo ông Nguyễn Đức Cường - Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Ninh Bình: Với tư duy lấy hạ tầng giao thông làm "mồi câu" khơi thông nguồn lực, Ninh Bình đang tập trung tối đa ngân sách và nhân lực vào các dự án trọng điểm. Đáng chú ý nhất là dự án tuyến đường Đông - Tây (Giai đoạn 1) - công trình được ví như "mũi tên" xuyên suốt từ vùng núi Nho Quan đến ven biển Kim Sơn.

Việc hoàn thiện tuyến đường này không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn đánh thức tiềm năng của những vùng đất phía Tây vốn còn nhiều khó khăn, mở ra hàng nghìn ha quỹ đất sạch để thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao và logistics.

Bên cạnh đó, việc nâng cấp cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn và đẩy nhanh tiến độ tuyến đường bộ ven biển đoạn qua Ninh Bình đang tạo nên một mạng lưới giao thông khép kín, kết nối hoàn hảo với tam giác kinh tế phía Bắc (Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh). Khi các "mạch máu" này thông suốt, Ninh Bình không chỉ tận dụng được lợi thế là cửa ngõ miền Bắc mà còn trở thành trạm trung chuyển quan trọng trên hành lang kinh tế Bắc - Nam.

Khác với nhiều địa phương tập trung vào công nghiệp nặng, Ninh Bình lựa chọn con đường phát triển bền vững dựa trên nền tảng di sản. Điểm nhấn lớn nhất trong giai đoạn này là lộ trình hợp nhất thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư, hướng tới mục tiêu xây dựng Thành phố Di sản Thiên niên kỷ đầu tiên tại Việt Nam.

Nguồn lực trọng điểm đang được tập trung để chỉnh trang đô thị, hạ ngầm hệ thống điện, viễn thông và xây dựng các không gian văn hóa cộng đồng tầm cỡ. Các công trình như Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế, hệ thống công viên cây xanh ven sông Vân, hay việc bảo tồn nghiêm ngặt vùng lõi di sản Tràng An đang được triển khai đồng bộ.

Ông Nguyễn Quang Việt – PTGĐ Công ty Du lịch Việt Anh cho biết: Những công trình trọng điểm đang hình thành trên khắp mảnh đất cố đô không chỉ là những con số về vốn đầu tư, hay số km đường nhựa. Đó là minh chứng cho một tầm nhìn dài hạn, một khát vọng vươn mình mạnh mẽ.

Tỉnh Ninh Bình không chỉ xây dựng những con đường, mà đang kiến tạo một "hệ sinh thái di sản". Hạ tầng du lịch được đầu tư theo hướng thông minh (Smart Tourism) giúp tối ưu hóa trải nghiệm của du khách, từ hệ thống giao thông tĩnh đến các trung tâm điều hành số. Điều này giúp Ninh Bình không còn phụ thuộc vào lượng khách tham quan trong ngày mà dần chuyển mình sang phân khúc du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, lưu trú dài ngày với giá trị gia tăng lớn.

Kiến tạo Đô thị Di sản và không gian kinh tế xanh bền vững

Để tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm, tạo động lực phát triển cho giai đoạn mới, ông Nguyễn Cao Sơn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra tiến độ thực hiện một số dự án giao thông trên địa bàn tỉnh. Tại buổi kiểm tra yêu cầu với các địa phương, cần phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư trong triển khai thực hiện dự án, nhất là trong thực hiện các bước, quy trình công tác giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư bảo đảm triển khai các dự án thuận lợi, tránh lãng phí. Các xã và chủ đầu tư có trách nhiệm làm tốt công tác bảo vệ mốc giới, bảo vệ mặt bằng; mốc giới phải cắm rõ ràng, giao cho công an xã kiểm tra thường xuyên để tránh vi phạm, gây khó khăn cho công tác giải phóng mặt bằng.

Theo ông Sơn, các sở, ngành cần tăng cường tham mưu hoàn thiện các quy trình thủ tục, văn bản liên quan trong triển khai thực hiện các dự án như: sớm phê duyệt đơn giá định mức cây trồng, vật kiến trúc; xác định hướng tuyến, phối hợp với các đơn vị liên quan di chuyển đường điện ngầm của Công ty Honda Việt Nam, xem xét đề xuất tăng công suất khai thác mỏ, tăng cường kiểm tra, giám sát khai thác vật liệu xây dựng trên địa bàn, tránh tình trạng bán ra ngoài mà trong tỉnh lại thiếu vật liệu...

Các sở, ngành không chờ UBND tỉnh giao việc, khi có yêu cầu, vấn đề liên quan của các địa phương, đơn vị gửi đến cần trả lời, thực hiện ngay. Các công việc tiếp nhận, giải quyết, triển khai bảo đảm phải được giao rõ người, rõ việc, rõ kết quả để kiểm tra, giám sát, góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

Trong bối cảnh phát triển đặt ra yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi hạ tầng phải đi trước một bước, Ninh Bình đã lựa chọn cách làm căn cơ: Tập trung nguồn lực cho các công trình, dự án trọng điểm có tính lan tỏa, liên kết vùng và tạo dư địa phát triển lâu dài. Theo đánh giá, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2021-2025 ước đạt 9,26%/năm; quy mô GRDP sau sáp nhập 3 tỉnh đạt khoảng 352.164 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đến hết năm 2025 ước đạt 89,15 triệu đồng/năm.

Riêng năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 10,65%, là một trong 3 tỉnh có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước (cùng thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh). Thu ngân sách Nhà nước đạt 78.369 tỷ đồng, đứng thứ 7 toàn quốc. Những con số này phản ánh hiệu quả thực chất của định hướng đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, gắn hạ tầng với tăng trưởng.

Đầu tư công cũng đã phát huy rõ vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực xã hội. Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã cấp mới giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 988 dự án ngoài ngân sách, với tổng vốn đăng ký 607.602 tỷ đồng và 3.171 triệu USD. Nhờ đó, tổng vốn đầu tư toàn xã hội ước đạt 665.652 tỷ đồng, góp phần mở rộng quy mô nền kinh tế và tạo thêm việc làm cho người lao động. Ninh Bình hiện là một trong 10 tỉnh thu hút vốn FDI lớn nhất cả nước.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 được cân đối, bố trí để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh đạt 188.039,3 tỷ đồng, trong đó ngân sách địa phương 163.487,4 tỷ đồng; ngân sách Trung ương 24.551,9 tỷ đồng, tập trung cho các dự án có tính chất liên vùng, liên tỉnh. Quy mô nguồn lực này cho thấy quyết tâm rất lớn của tỉnh trong việc chủ động tạo dư địa đầu tư cho phát triển.

Điều đáng chú ý là việc phân bổ vốn không chỉ dựa trên nhu cầu trước mắt, mà gắn chặt với khả năng cân đối ngân sách, yêu cầu phát triển dài hạn và hiệu quả sử dụng vốn. Nhiều dự án đầu tư manh mún, kém hiệu quả, kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ đã được rà soát, điều chỉnh hoặc cắt giảm quy mô; thay vào đó, nguồn lực được ưu tiên cho các công trình có vai trò dẫn dắt phát triển.

Thực tiễn triển khai cho thấy, cách làm này đã góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công.

Đến hết tháng 12/2025, tỉnh đã giải ngân khoảng 46.270 tỷ đồng, bằng 161,38% kế hoạch vốn do Thủ tướng Chính phủ giao, điều này cho thấy sự chuyển biến trong năng lực tổ chức thực hiện, điều hành và phối hợp giữa các cấp, các ngành. Đồng thời qua đây cũng khẳng định giải ngân đầu tư công tiếp tục giữ vai trò động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh với mức tăng trưởng GRDP đạt hai con số.

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 đã tạo nền tảng quan trọng để Ninh Bình bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng, hiệu quả và tính bền vững. Định hướng đầu tư công giai đoạn 2026-2030 tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm, có tính chất động lực, liên vùng, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong thu hút các nguồn lực xã hội.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng trong giai đoạn 2026 và những năm tiếp theo, Ninh Bình đang hội tụ đầy đủ các yếu tố "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để vươn mình trở thành một cực tăng trưởng xanh, một đô thị di sản mẫu mực trên bản đồ Việt Nam và thế giới.