Nơi đá núi nở hoa và giấc mơ màu sương khói

Mộc Châu những ngày đầu năm chính là một nơi như thế. Không ồn ào, không phô trương, cao nguyên ấy đón bước chân người lữ khách bằng cái lạnh ngọt ngào của sương giăng và sự dịu dàng mướt mát của ngàn vạn sắc hoa giữa đại ngàn Tây Bắc.

Chuyến xe khách đưa chân tôi qua cao tốc Hải Phòng - Hà Nội, rồi thẳng Quốc lộ 6 qua Hòa Bình, Sơn La để đến Mộc Châu, vào một buổi sáng mà mưa phùn vẫn còn giăng mắc trên những tán bàng khẳng khiu. Bỏ lại sau lưng tiếng còi xe và bụi đường, càng lên cao, không khí càng loãng ra và thanh khiết lạ thường. Khi tấm biển báo địa phận huyện Mộc Châu hiện ra, cũng là lúc câu thơ của Quang Dũng trong bài “Tây Tiến” bất chợt vang lên trong tâm trí tôi như một bản năng của kẻ xê dịch:

“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời…”

Mộc Châu đón tôi không phải bằng nắng, mà bằng sương. Sương ở đây không lãng đãng mỏng manh như Đà Lạt, mà đặc quánh, cuộn trào như dòng sông trắng xóa chảy tràn qua các khe núi. Sương ôm lấy những bản làng người Thái, người Mông đang nép mình bên sườn đồi, tạo nên một bức tranh thủy mặc vừa hư vừa thực. Trong cái màn sương huyền ảo ấy, vạn vật dường như trôi chậm, buộc người ta phải sống chậm lại, hít thở sâu hơn để cảm nhận cái hồn cốt của đất trời nơi miền biên viễn.

“Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộc

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa…”

Bản hòa tấu của sắc trắng tinh khôi

Nếu ai đó hỏi linh hồn của mùa xuân Mộc Châu nằm ở đâu, câu trả lời của tôi chắc chắn nằm ở những thung lũng mận. Vào thời điểm này, Mộc Châu không còn là cao nguyên của đất đỏ và đá xám nữa, nó hóa thân thành một thiên đường trắng muốt.

Tôi tìm về thung lũng Nà Ka, nơi được mệnh danh là vương quốc của loài hoa mận. Con đường mòn nhỏ xíu, quanh co dẫn vào thung lũng như lọt thỏm giữa hai bên vách núi dựng đứng. Để rồi khi vượt qua con dốc cuối cùng, cả một biển hoa trắng ngợp trời hiện ra trước mắt khiến tôi phải nín thở. Hàng vạn gốc mận cổ thụ, thân cành xù xì, rêu mốc, mang dấu ấn của thời gian và khắc nghiệt, lại đang bung nở những cánh hoa mỏng manh, tinh khiết nhất.

Sắc trắng ấy không lạnh lẽo, mà rạng rỡ và tràn trề nhựa sống. Nó phủ kín mặt đất, trùm lên mái nhà sàn đơn sơ, len lỏi vào từng vách đá tai mèo sắc nhọn. Đứng giữa thung lũng, ta như có cảm giác mình đang lạc vào một áng mây khổng lồ sà xuống mặt đất. Một cơn gió nhẹ thoảng qua, những cánh hoa mận rơi lả tả tựa tuyết rơi, vương lên tóc, lên vai áo lữ khách. Cảnh tượng ấy thi vị đến mức, chỉ cần giơ máy ảnh lên ở bất cứ góc độ nào, bạn cũng có thể bắt trọn được khoảnh khắc của “Mùa xuân chín”, như lời tựa trong bài thơ của Hàn Mạc Tử. Bên cạnh sắc trắng chủ đạo ấy là sắc hồng phai của những gốc đào Pháp, đào Mèo tại bản Lóng Luông, Vân Hồ, tô điểm thêm nét đằm thắm, e ấp cho bức tranh xuân thì.

Nhưng, Mộc Châu không chỉ đẹp bởi hoa, mà còn quyến rũ bởi những trầm tích văn hóa và những huyền thoại nhuốm màu sử thi. Rời thung lũng hoa, ta ngược đường tìm lên đỉnh Pha Luông, nơi được ví là “nóc nhà” của Mộc Châu.

“Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi…”

Người dân bản địa kể rằng, Pha Luông là hiện thân của một chàng trai khổng lồ, chung tình, hóa đá để chờ đợi người yêu. Ngọn núi sừng sững, vách đá dựng đứng chia cắt biên giới Việt - Lào ấy không chỉ là thử thách cho những đôi chân ham đi, mà còn là chứng nhân lịch sử hào hùng. Đứng trên mỏm đá chênh vênh giữa trời, nhìn xuống biển mây cuồn cuộn dưới chân, nghe gió đại ngàn rít qua khe núi, ta mới thấm thía cái hùng vĩ tráng lệ của non sông gấm vóc.

Xuôi về phía thị trấn, Thác Dải Yếm lại mang đến một dư vị hoàn toàn khác. Nếu Pha Luông là sự mạnh mẽ, gân guốc thì Thác Dải Yếm là nét mềm mại, nữ tính của người con gái Thái. Tương truyền, dòng thác này là dải yếm của người con gái cứu chàng trai khỏi dòng nước lũ. Mùa xuân, nước thác không dữ dội, ầm ào mà chảy êm đềm, tung bọt trắng xóa như dải lụa vắt ngang trời xanh, tưới mát cho những ruộng lúa, nương ngô đang vào vụ mới.

Gần đó, Rừng thông Bản Áng hiện lên như một nốt trầm lãng mạn. Hồ nước trong veo in bóng những hàng thông reo vi vu trong gió. Sáng sớm, mặt hồ bốc hơi sương mờ ảo, những ngôi nhà sàn thấp thoáng ẩn hiện. Người ta thường ví nơi này là “Đà Lạt thu nhỏ” của Tây Bắc, nhưng tôi lại thấy Bản Áng mang một vẻ đẹp riêng biệt, vẻ đẹp của sự hoang sơ chưa bị bàn tay con người can thiệp quá nhiều.

Vị của núi, tình của người

Sẽ là một thiếu sót lớn lao nếu về Mộc Châu mà bỏ quên phong vị ẩm thực và cái tình của con người nơi đây. Mùa xuân cũng là mùa lễ hội của đồng bào H’mông, Thái. Tiếng khèn, tiếng sáo gọi bạn tình vang vọng khắp các sườn đồi.

“Người vùng cao là thế,

Lòng như suối trong veo,

Lời như dao chém đá…”

Sự chân chất, mộc mạc ấy hiện diện trong từng nụ cười của những em bé H’mông má đỏ hây hây trong bộ váy áo sặc sỡ, và trong cả những món ăn dân dã đãi khách phương xa.

Trong cái lạnh se sắt đặc trưng tầm hơn 10 độ C, không gì tuyệt vời hơn việc ngồi quây quần bên bếp lửa hồng tại một homestay nhỏ xinh. Mùi thơm của thịt trâu gác bếp nướng trên than hoa quyện với mùi mắc khén, thứ gia vị được ví như “linh hồn” của ẩm thực Tây Bắc, sực nức mũi.

Ta nhớ mãi vị ngọt mềm, nóng hổi của đĩa bê chao, món ăn trứ danh chỉ có ở Mộc Châu. Những miếng thịt bê non tơ, được chao qua dầu sôi thật nhanh để bì giòn tan mà thịt bên trong vẫn ngọt lịm, chấm cùng chút tương bần đậm đà, ăn kèm vài cọng rau rừng, ngọn su su luộc chấm chắm chéo. Và không thể không nhắc đến nồi lẩu cá hồi tươi rói, thịt cá dai, giòn sần sật được nuôi ngay tại nguồn nước lạnh của vùng cao nguyên này.

Nâng chén rượu ngô ấm nồng, nghe chủ nhà kể chuyện mùa màng, chuyện con cái học hành, thấy lòng mình ấm áp lạ thường. Ở Mộc Châu, dường như khoảng cách giữa chủ và khách bị xóa nhòa, chỉ còn lại những tâm hồn đồng điệu tìm về nhau giữa thiên nhiên rộng lớn.

“Bát này, bát này lại bát nữa hây! Bát nữa lại bát này hây!
Uống để thương để nhớ lời nói như tên bay
Cứ gặp nhau là uống mà uống là phải say
Người vùng cao là thế, uống chưa say chưa về…”

Rời Mộc Châu khi nắng chiều đã nhạt, tôi mang theo về xuôi không chỉ là những bức ảnh đẹp, hay những món quà đặc sản như chè Ô Long, dâu tây chín mọng. Thứ tôi mang về nặng trĩu hơn, đó là nỗi nhớ.

Mộc Châu mùa xuân giống như một liều thuốc chữa lành cho những tâm hồn đang mệt nhoài vì áp lực phố thị. Đến đây, để thấy mình nhỏ bé trước thiên nhiên, để thấy cuộc đời này vẫn còn quá nhiều điều dịu dàng và tử tế.

Vậy nên, bạn của tôi ơi, đừng chần chừ nữa. Xuân đang gõ cửa từng nếp nhà, hoa mận đã bắt đầu bung nở trắng trời Nà Ka, và những đồi chè xanh mướt mát chờ người đến. Hãy xách ba lô lên và đi, để thấy rằng đất nước mình đẹp đến nhường nào, và để viết riêng cho mình một bản tình ca mùa xuân nơi rẻo cao lộng gió.