Năm 2026, loạt chính sách mới về ô tô, xe máy có hiệu lực, tác động trực tiếp người dân và doanh nghiệp.
Từ ưu đãi thuế cho xe hybrid, thay đổi cách tính lệ phí trước bạ đến siết tiêu chuẩn khí thải, yêu cầu thiết bị an toàn và tăng mức xử phạt trong dịch vụ cho thuê xe, thị trường được dự báo sẽ bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh theo hướng an toàn và thân thiện môi trường hơn.
Một trong những điểm đáng chú ý là việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô hybrid tự sạc (HEV). Theo luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, từ ngày 1/1/2026, dòng xe này được áp mức thuế bằng 70% so với xe xăng, dầu cùng chủng loại. Trước đây, ưu đãi chủ yếu dành cho xe hybrid cắm sạc ngoài (PHEV). Với cơ chế tính thuế hiện nay, việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt được kỳ vọng sẽ kéo giá bán xe hybrid xuống, giúp người dùng dễ tiếp cận hơn. Tuy nhiên, để được hưởng ưu đãi, xe phải đáp ứng điều kiện tỷ trọng xăng sử dụng không vượt quá 70% tổng năng lượng tiêu thụ.
Song song đó, cơ chế tính lệ phí trước bạ cũng có thay đổi quan trọng. Từ năm 2026, giá tính lệ phí trước bạ ô tô, xe máy sẽ do UBND các tỉnh, thành phố ban hành thay vì áp dụng bảng giá chung của Bộ Tài chính như trước. Khi giá thị trường biến động từ 5% trở lên, cơ quan chức năng có thể điều chỉnh kịp thời. Quy định mới giúp mức thu sát thực tế hơn, nhưng cũng có thể dẫn đến chênh lệch chi phí đăng ký xe giữa các địa phương, buộc người mua phải cân nhắc kỹ tổng chi phí lăn bánh.
Các quy định về an toàn giao thông cũng được siết chặt hơn. Từ ngày 1/7/2026, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m, người lái xe không được bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế trước và phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp, trừ xe kinh doanh vận tải hành khách. Hành vi vi phạm có thể bị phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ nhóm hành khách dễ tổn thương, phù hợp với thông lệ an toàn giao thông quốc tế.
Đối với phương tiện kinh doanh vận tải, yêu cầu giám sát cũng tăng cường. Từ giữa năm 2026, xe chở khách dưới 8 chỗ, xe tải, xe đầu kéo, xe cứu thương hay xe vận tải nội bộ bắt buộc phải lắp thiết bị giám sát hành trình và camera ghi hình người lái. Riêng xe chở khách từ 8 chỗ trở lên phải có thêm camera trong khoang hành khách. Việc ghi nhận dữ liệu hình ảnh được kỳ vọng giúp minh bạch hoạt động vận tải, hỗ trợ xử lý sự cố, giảm tranh chấp và nâng cao an toàn cho hành khách.
Một thay đổi đáng kể khác là việc áp dụng quy chuẩn khí thải mới đối với ô tô đang lưu hành từ ngày 1/3/2026. Tùy năm sản xuất, xe phải đáp ứng tiêu chuẩn tương đương Euro 1 đến Euro 3, trong khi Hà Nội và TP HCM sẽ áp dụng lộ trình khắt khe hơn trong các năm tiếp theo, hướng đến Euro 4 và Euro 5. Chính sách này nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí, đặc biệt tại các đô thị lớn, đồng thời thúc đẩy quá trình loại bỏ dần phương tiện cũ, tiêu hao nhiên liệu lớn.
Ngoài ra, hoạt động cho thuê xe tự lái cũng được quản lý chặt hơn theo nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đường bộ. Các hành vi như không ký hợp đồng, cho thuê sai mục đích hoặc giao xe cho người không đủ điều kiện lái có thể bị phạt nặng, mức xử phạt với tổ chức vi phạm lên tới 60 triệu đồng. Việc bổ sung chế tài mạnh được kỳ vọng lập lại trật tự trong lĩnh vực còn nhiều rủi ro pháp lý và tranh chấp này.
Nhìn tổng thể, loạt quy định mới cho thấy cách tiếp cận quản lý đang chuyển dịch rõ rệt, từ việc chỉ kiểm soát phương tiện sang định hướng hành vi sử dụng và cấu trúc thị trường. Nếu trước đây chính sách chủ yếu xoay quanh thuế, phí, thì nay yếu tố an toàn và môi trường đã trở thành trọng tâm.
Ưu đãi thuế cho hybrid có thể đóng vai trò “cầu nối” trong quá trình điện hóa, khi hạ tầng sạc cho xe điện thuần vẫn còn hạn chế. Giá bán dễ tiếp cận hơn sẽ giúp mở rộng tệp khách hàng, đồng thời tạo áp lực để các hãng đẩy nhanh chiến lược công nghệ mới. Ở chiều ngược lại, việc siết khí thải và điều chỉnh lệ phí trước bạ có thể khiến chi phí sở hữu xe cũ tăng lên, buộc người dùng cân nhắc nâng cấp phương tiện sạch hơn.
Có thể nói, năm 2026 sẽ trở thành cột mốc quan trọng với thị trường ô tô, xe máy Việt Nam. Cuộc chơi không còn chỉ xoay quanh giá bán, mà ngày càng gắn với tiêu chuẩn an toàn, công nghệ và mức độ thân thiện môi trường. Trong bối cảnh đó, cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng đều phải chủ động thích nghi để không bị bỏ lại phía sau.
