Tín dụng - Ngân hàng

Đó là chia sẻ của ông Quản Trọng Thành - Giám đốc Khối Phân tích Chứng khoán Maybank, với Diễn đàn Doanh nghiệp.

- Thị trường những ngày gần Tết Âm lịch đang chứng kiến xu hướng điều chỉnh lãi suất huy động tăng nhanh, sau giai đoạn điều chỉnh tăng những tháng qua. Thưa ông, đây có phải là yếu tố mùa vụ hay những tín hiệu khác?

Về hiện tượng lãi suất tăng, theo tôi đến từ các yếu tố bao gồm cả sự tăng thực tế, yếu tố mùa vụ và cả yếu tố "nhiễu" về thông tin.

Thứ nhất là yếu tố mùa vụ. Thường vào giai đoạn cuối năm, các ngân hàng đều muốn đảm bảo các chỉ số và tỷ lệ thanh khoản ổn định, nên họ quyết liệt hơn trong việc huy động vốn. Đây cũng là thời điểm ngân hàng tung ra các chương trình tri ân, ưu đãi để thu hút khách hàng, dẫn đến lãi suất có phần tăng lên (lãi suất ưu đãi/bên ngoài).

Thứ hai là việc tăng lãi suất thực tế. Tín dụng đã tăng trưởng tốt trong năm vừa qua, và để chuẩn bị nguồn vốn cho năm 2026, các ngân hàng buộc phải tăng huy động vốn. Trong bối cảnh các kênh đầu tư khác như vàng, chứng khoán đang mạnh, ngân hàng chắc chắn phải tăng lãi suất để thu hút dòng tiền trở lại.

Thứ ba là yếu tố nhiễu thông tin. Nhiều thông tin trên báo chí về lãi suất cao thực chất là từ các gói tiền gửi đặc biệt hoặc các kênh gửi tiền online nhằm khuyến khích khách hàng chuyển đổi số. Đây không nên được tính là xu hướng chung.

Nếu loại bỏ các yếu tố nhiễu và mùa vụ, lãi suất huy động có tăng nhưng mức tăng bình quân chỉ khoảng 0,5%, không phải là sự đột biến gây gián đoạn hay ảnh hưởng tiêu cực đến phục hồi kinh tế.

- Vậy lãi suất chính sách và lãi suất cho vay sẽ như thế nào trong năm 2026, thưa ông?

Lãi suất chính sách sẽ được giữ ổn định, không thay đổi. Các yếu tố về tỷ giá và thanh khoản như tôi vừa phân tích vẫn trong tầm kiểm soát. Việc giữ ổn định là mục tiêu quan trọng, vì nếu tăng lãi suất chính sách, sẽ phát đi thông điệp tiêu cực cho thị trường và ảnh hưởng xấu đến tâm lý.

Chắc chắn lãi suất thương mại và lãi suất cho vay sẽ phải nhích dần lên. Các ngân hàng hiện nay theo định hướng giữ biên lãi ròng (NIM), chứ không hy sinh NIM nữa.

Đặc biệt, room tín dụng hiện tại không theo hướng nới lỏng (chỉ tăng trưởng khoảng 15-16% chứ không rộng rãi 19-20% như trước). Khi cung tín dụng giới hạn mà nhu cầu vay vẫn tốt, ngân hàng sẽ có quyền quyết định giá hơn. Họ sẽ chủ động đặt ra mức lãi suất và người đi vay phải chấp nhận. Theo ngôn ngữ học thuật, khả năng định giá đang quay trở lại về phía ngân hàng, giúp họ đảm bảo được NIM.

- Việc có thể không gỡ bỏ room tín dụng ngay và tín dụng có thể không nới rộng hơn nữa, đặt trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng/GDP đã cao, có ý nghĩa gì, thưa ông?

Với thông điệp chính sách đã điều chỉnh sang hướng coi ổn định vĩ mô là mục tiêu quan trọng không kém mục tiêu tăng trưởng kinh tế, tôi thấy khả năng NHNN sẽ tiếp tục duy trì chấm điểm và cấp room. Đây là công cụ để NHNN điều tiết dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên. Với hạn mức tín dụng không còn nới lỏng thoải mái, các ngân hàng thương mại buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng việc phân bổ vốn. Điều này giúp đảm bảo tăng trưởng tín dụng hợp lý (dự báo khoảng 15-16%) mà không gây mất cân đối vĩ mô. Nhờ đó, lãi suất năm 2026 dự kiến chỉ tăng nhẹ khoảng 0.5%, chứ không tăng vọt như các giai đoạn căng thẳng thanh khoản trước đây. Tôi cho rằng hiện tại room tín dụng vẫn là công cụ phù hợp và cần thiết để điều hành.

Ngoài ra, ở đây chúng ta cũng cần xác lập 1 tư duy về chất lượng tín dụng, rằng việc tín dụng chảy vào đâu phụ thuộc vào nhu cầu của nền kinh tế. Dù có bơm tiền nhưng nếu sản xuất chưa có nhu cầu thì cũng không thể vay. Giai đoạn vừa qua, bất động sản và xây dựng có nhu cầu tốt nên dòng tiền chảy vào đó trước. Khi kinh tế phục hồi và các chính sách hỗ trợ phát huy tác dụng, nhu cầu từ khu vực sản xuất tăng lên, ngân hàng chắc chắn sẽ ưu tiên cho vay sản xuất. Các nhà điều hành sẽ cân nhắc và đánh giá trọng số, chấm điểm nghiêm minh để cấp room, đảm bảo tín dụng đáp ứng mục hỗ trợ tăng trưởng.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Lê Mỹ (thực hiện)