Phân tích - Bình luận
Từ Greenland đến thuế 40%: phép thử với liên minh Mỹ - EU
Tuyên bố áp thuế của ông Trump đối với hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mức thuế lên tới 40%.
EU đối diện mức thuế 40%
Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra một tuyên bố gây chấn động khi cho biết Mỹ sẽ áp dụng cơ chế thuế quan tăng dần đối với hàng hóa nhập khẩu từ 8 quốc gia thành viên NATO, coi đây là công cụ gây sức ép trong đàm phán cho đến khi đạt được một thỏa thuận liên quan tới việc Mỹ mua lại toàn bộ Greenland.
Theo kế hoạch, mức thuế đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan sẽ bắt đầu ở mức 10% từ ngày 1/2, trước khi tăng mạnh lên 25% vào ngày 1/6.
Các mức thuế mới này được cho là sẽ cộng dồn lên thuế quan hiện hành mà Mỹ đang áp dụng, vốn ở mức trung bình khoảng 15% đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU) và khoảng 10% đối với hàng nhập khẩu từ Vương quốc Anh, với mức thuế khác nhau tùy theo từng ngành.
Động thái thuế quan diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump từng cân nhắc khả năng sử dụng quân đội Mỹ như một phần của nỗ lực gia tăng nhằm giành quyền kiểm soát Greenland - lãnh thổ thuộc Đan Mạch. Ngay sau đó, 8 quốc gia châu Âu nói trên đã điều lực lượng quân sự tới Greenland.
Tổng thống Trump cáo buộc các quốc gia này “đã đến Greenland với mục đích không rõ ràng”. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông cảnh báo đây là “một tình huống rất nguy hiểm đối với an toàn, an ninh và sự sống còn của hành tinh chúng ta”.
Trước đó, ông Trump cũng ám chỉ khả năng theo đuổi một chiến lược thuế quan liên quan tới Greenland, tương tự cách tiếp cận mà ông từng sử dụng nhằm gây sức ép buộc các quốc gia khác giảm giá thuốc.
Theo các nhà phân tích, những động thái trên dường như phản ánh việc Tổng thống Mỹ sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) – một đạo luật gây tranh cãi, trao cho Tổng thống thẩm quyền rộng lớn trong trường hợp xuất hiện “mối đe dọa bất thường và đặc biệt”.
Ông Scott Lincicome, học giả về chính sách thương mại tại Viện Cato, cảnh báo rằng các mối đe dọa mới này cho thấy sự mong manh của việc dựa vào các thỏa thuận đơn phương thay vì các hiệp ước có tính ràng buộc pháp lý. Theo ông, mối đe dọa ngày hôm nay càng làm nổi bật những lời biện minh sáo rỗng cho cái gọi là thuế quan ‘khẩn cấp’ của ông Trump, đồng thời phơi bày những rủi ro kinh tế và địa chính trị mà việc mở rộng quyền lực hành pháp có thể tạo ra.
Châu Âu đồng loạt phản ứng
Trên khắp châu Âu, các quốc gia bị ảnh hưởng đã lên án mạnh mẽ, coi các mức thuế mới là hành động thù địch nhằm vào các đồng minh quân sự thân cận, đe dọa nền tảng của quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen chỉ trích tối hậu thư từ Nhà Trắng, cho rằng đây không đơn thuần là một tranh chấp thương mại mà còn là phép thử đối với các giá trị cốt lõi của phương Tây.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Manfred Weber, nghị sĩ cấp cao của Nghị viện châu Âu, cho biết Đảng Nhân dân châu Âu (EPP) vẫn ủng hộ một hiệp định thương mại EU - Mỹ, song nhấn mạnh rằng những lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump liên quan tới Greenland khiến việc phê chuẩn thỏa thuận này chưa thể thực hiện vào thời điểm hiện tại. Theo ông, đề xuất áp dụng mức thuế 0% đối với hàng hóa Mỹ cần được tạm hoãn.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng lên tiếng, khẳng định “không có sự hăm dọa hay đe dọa nào có thể ảnh hưởng đến chúng tôi”, đồng thời cảnh báo rằng “các lực lượng ổn định đã thức tỉnh” và cam kết Pháp sẽ sát cánh cùng các quốc gia láng giềng.
Trong khi đó, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cảnh báo rằng các mức thuế mới chỉ mang lại lợi ích cho Trung Quốc và Nga - những quốc gia được cho là hưởng lợi từ sự chia rẽ giữa các đồng minh phương Tây.