Khởi nghiệp

Cộng đồng khởi nghiệp ở các lĩnh vực AgriTech, FoodTech, Eco Village đã có nhiều đóng góp thiết thực trong việc hỗ trợ startup nông nghiệp tại các địa phương, đặc biệt là những tỉnh vùng cao nhưng họ còn gặp không ít khó khăn trong tiếp cận công nghệ và thị trường.

Điểm nghẽn nông nghiệp

Bà Nguyễn Thị Thu - CEO Hệ sinh thái MEVI, Trưởng làng Cộng đồng Công nghệ Nông nghiệp thông minh Techfest Quốc gia cho biết, các startup nông nghiệp hiện đang thiếu kiến thức đổi mới sáng tạo (ĐMST) thực tiễn, chưa hiểu đúng bản chất ĐMST không phải là “làm cái gì mới lạ”. Trong khi, ĐMST trong nông nghiệp chủ yếu là tối ưu quy trình, cải tiến nhỏ, chuẩn hóa chất lượng, giảm chi phí, có thể tóm tắt ngắn gọn: Mới + Ứng dụng + Hiệu quả kinh tế… Chính vì hiểu sai nên startup nông nghiệp đầu tư sai chỗ, không phát huy hiệu quả. Bà đã chỉ ra một số điểm nghẽn ĐMST trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

Đó là tư duy “kinh nghiệm truyền đời”, nông dân không cập nhật khoa học công nghệ (KHCN), dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm cũ và cho rằng chỉ có mô hình của mình là tối ưu. Họ không cập nhật công nghệ mới dẫn đến năng suất sản xuất thấp, chi phí lại cao. Một tâm lý ngại thay đổi nên bị bỏ lỡ các giải pháp như: cảm biến môi trường, tưới nhỏ giọt, AI dự báo sâu bệnh, phân bón vi sinh.

Nhiều người còn không biết nghiên cứu thị trường để tạo ra sản phẩm tốt có thể bán được. Một trong những sai lầm lớn nhất là làm nông theo tư duy sản xuất, không phải tư duy thị trường. Sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, đây là rào cản lớn nhất của thị trường hiện tại, đó là do họ không biết GAP, OCCOP, VietGAP, hữu cơ, SDS tiêu thụ; không biết cách ghi chép nhật ký, truy xuất QR. Do đó, dù sản phẩm ngon sạch… nhưng không được chấp nhận trong hệ thống bán lẻ. Đây là nguyên nhân khiến nông dân mãi sản xuất nhỏ”.

Bà Nguyễn Thị Thu còn chỉ ra thêm điểm nghẽn nằm ở chỗ bà con không biết xây dựng câu chuyện sản phẩm và thương hiệu. Trong du lịch – nông nghiệp – đặc sản địa phương, kể chuyện chiếm 50% giá trị sản phẩm nhưng phần lớn nông dân không biết cách: gắn sản phẩm với bản sắc văn hóa, truyền thông về quy trình sản xuất bền vững, đưa ra USP khác biệt. Kết quả là sản phẩm khó nổi bật, giá trị không tăng.

Giải pháp chủ đạo

Những điểm nghẽn ĐMST trong việc tạo ra chuỗi giá trị nông nghiệp trên chính là thách thức mà doanh nghiệp và startup nông nghiệp đang đối mặt, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác đa bên giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ trong và ngoài nước. Ông Phạm Duy - Trưởng ban kết nối đầu tư Techfest Việt Nam, đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ KH&CN nhấn mạnh vai trò của ĐMST và ứng dụng công nghệ cao để tái cấu trúc ngành nông nghiệp theo hướng bền vững, hiệu quả và thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo ông, ứng dụng các giải pháp số vào sản xuất nông nghiệp sẽ giúp startup không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, tiếp cận thị trường mà còn là giải pháp hữu hiệu cho mục tiêu tăng trưởng xanh, nông nghiệp sạch, giảm phát thải.

Bà Nguyễn Thị Thu đã đưa ra sáng kiến hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp bền vững. Sáng kiến được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối kết nối các nguồn lực nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững. Bên cạnh sự ra đời của trung tâm trình diễn, việc xây dựng phòng Lab thử nghiệm, từ ý tưởng tới sản phẩm cùng các hoạt động kết nối tri thức hệ sinh thái đồng hành là những giải pháp chủ đạo. Trong đó, giải pháp chủ đạo cho sản xuất sẽ là thành lập các hub thử nghiệm công nghệ, sáng kiến mới gắn với đào tạo nâng cao năng lực: đào tạo ĐMST trong sản xuất nông nghiệp, đào tạo thực tế về ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp từ tài nguyên bản địa.

Bà Nguyễn Thị Thu còn nhấn mạnh đến những ưu tiên trọng tâm như: nghiên cứu các giống cây thích ứng với biến đổi khí hậu, ứng dụng công nghệ sinh học, nông nghiệp tuần hoàn, nhất là thực hiện chuyển đổi số trong nông nghiệp bằng việc ứng dụng công nghệ IoT. AI, blockchain, big data vào quản lý mùa vụ, truy xuất nguồn gốc, tự động hóa. Đặc biệt, để tạo ra ĐMST trong chuỗi giá trị cần có sự kết nối các công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch nhằm nâng cao giá trị nông sản; ứng dụng, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng số; mở rộng tiêu thụ qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội.

Thanh Hương