Phân tích - Bình luận
Ông Trump dọa nâng thuế, căng thẳng thương mại Mỹ-Hàn Quốc leo thang
Tổng thống Mỹ dọa nâng thuế quan với Hàn Quốc lên 25%, cho rằng Quốc hội nước này chậm luật hóa thỏa thuận thương mại song phương đạt được năm ngoái.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm thứ Hai vừa qua, ông Trump cho biết mức thuế mới sẽ áp dụng cho ô tô, gỗ, dược phẩm và “tất cả các loại thuế đối ứng khác”. Theo thỏa thuận hiện hành, Mỹ đang áp thuế 15% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Hàn Quốc.
“Quốc hội Hàn Quốc đã không thực hiện đúng cam kết với Mỹ. Trong mỗi thỏa thuận, chúng tôi đã hành động rất nhanh để giảm thuế theo đúng các điều khoản đã thống nhất. Tất nhiên, chúng tôi kỳ vọng các đối tác thương mại cũng sẽ làm điều tương tự”, ông Trump viết.
Nếu được triển khai, mức thuế 25% sẽ gây tác động đáng kể tới các tập đoàn xuất khẩu lớn của Hàn Quốc, đặc biệt là ngành ô tô. Hyundai Motor, một trong những nhà sản xuất lớn nhất của nước này, đã xuất khẩu khoảng 1,1 triệu xe sang thị trường Mỹ trong năm 2024.
Dự luật đầu tư là "điểm nghẽn"
Trọng tâm của tranh cãi hiện nay là dự luật mang tên “Luật đặc biệt về đầu tư chiến lược với Mỹ”, được chính phủ Hàn Quốc đệ trình lên Quốc hội vào cuối tháng 11 năm ngoái. Dự luật này nhằm trao cơ sở pháp lý cho chính phủ quản lý và triển khai các khoản đầu tư quy mô lớn mà Seoul đã cam kết với Washington trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại song phương.
Theo một biên bản ghi nhớ giữa hai nước, việc trình dự luật đã kích hoạt việc Mỹ hồi tố giảm thuế ô tô từ 25% xuống 15%, có hiệu lực từ đầu tháng 11/2025. Tuy nhiên, quá trình xem xét và thông qua dự luật tại Quốc hội Hàn Quốc đến nay vẫn bị đình trệ.
Lời đe dọa của ông Trump được đưa ra chỉ ít ngày sau khi Bloomberg đưa tin rằng Seoul có thể tạm hoãn việc triển khai cam kết đầu tư thường niên vào Mỹ trong năm nay, do lo ngại về dòng vốn chảy ra nước ngoài và biến động tỷ giá.
Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun Cheol sau đó bác bỏ khả năng trì hoãn có chủ ý, cho biết chính phủ vẫn đang trong quá trình lựa chọn dự án và hoàn tất các thủ tục cần thiết. Theo ông, rất khó để giải ngân nguồn vốn này trong nửa đầu năm nay do cần thời gian xác định địa điểm, hoàn thiện thiết kế và xin phê duyệt.
Phản ứng thận trọng từ Seoul
Phủ Tổng thống Hàn Quốc cho biết chưa nhận được bất kỳ thông báo chính thức hay giải thích chi tiết nào từ phía Mỹ liên quan đến tuyên bố của ông Trump. Bộ trưởng Công nghiệp Kim Jung-kwan, hiện đang công tác tại Canada, dự kiến sẽ sớm sang Mỹ để trao đổi trực tiếp với Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick.
Bên cạnh đó, chính phủ Hàn Quốc dự kiến tổ chức một cuộc họp liên bộ do Cố vấn chính sách chủ trì nhằm đánh giá tác động và xây dựng phương án.
Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Hàn Quốc, chỉ sau Trung Quốc, chiếm hơn 17% tổng kim ngạch xuất khẩu, tương đương 122,9 tỷ USD trong năm ngoái. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, Washington ghi nhận mức thâm hụt thương mại 66 tỷ USD với Seoul trong năm 2024, đứng thứ 8 trong số các đối tác song phương có thâm hụt lớn nhất.
Khi dự luật đầu tư được trình lên Quốc hội, ông Huh Young, nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ cầm quyền, cho biết văn bản này không được đưa vào quy trình xem xét khẩn cấp và chưa có lịch trình cụ thể để thông qua. Tuy nhiên, quá trình thảo luận đã bị đình trệ khi đảng đối lập People Power Party yêu cầu Hàn Quốc phải phê chuẩn đầy đủ thỏa thuận thuế quan với Mỹ trước khi thông qua luật đặc biệt. Bộ trưởng Koo Yun Cheol dự kiến sẽ làm việc với Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính của Quốc hội nhằm tìm kiếm sự hợp tác.
Tác động lớn còn bỏ ngỏ, lưu ý cho Việt Nam
Tại thị trường tài chính Hàn Quốc, đồng won có thời điểm giảm tới 0,7%, trong khi hợp đồng tương lai trái phiếu tăng nhẹ trong phiên sáng 27/1 tại Seoul. Chỉ số chứng khoán Kospi có lúc giảm 1,2% trước khi đảo chiều tăng tới 0,7%. Trong 12 tháng qua, chỉ số này đã tăng hơn 95%, trở thành thị trường chứng khoán tăng mạnh nhất thế giới, nhờ sự bùng nổ nhu cầu bán dẫn gắn với làn sóng trí tuệ nhân tạo.
“Các tin tức liên quan đến thuế quan có thể khiến thị trường biến động trong ngắn hạn, nhưng dư địa điều chỉnh sâu là không lớn,” ông Jung In Yun, Giám đốc điều hành Fibonacci Asset Management Global, nhấn mạnh và nhận định, đây nhiều khả năng chỉ là cú điều chỉnh tâm lý, không phải vấn đề mang tính cấu trúc. Các nhà xuất khẩu chủ lực của Hàn Quốc vẫn đủ năng lực cạnh tranh và linh hoạt thích ứng chuỗi cung ứng.
Căng thẳng thương mại mới giữa Mỹ và Hàn Quốc cũng gửi đi một tín hiệu đáng chú ý đối với Việt Nam, trong bối cảnh hai nền kinh tế Đông Á này đều giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng khu vực.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư đăng ký lũy kế đạt khoảng 92 tỷ USD, thông qua hơn 10.000 dự án tính đến năm 2024.
Quan hệ thương mại song phương Việt Nam – Hàn Quốc cũng duy trì quy mô lớn và ổn định. Trong năm 2024, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đạt 81,5 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc 25,6 tỷ USD, bao gồm cả các mặt hàng điện tử và linh kiện công nghệ cao.
Những tập đoàn hàng đầu của Hàn Quốc như Samsung, LG, SK, Hanwha và LS đang tiếp tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam, trải rộng từ điện tử, bán dẫn, pin, năng lượng, trung tâm dữ liệu đến vật liệu mới và hoạt động nghiên cứu – phát triển. Xu hướng này phản ánh chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp Hàn Quốc trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu ngày càng bất định.