Thấy gì từ “Hội đồng Hòa bình” của ông Trump?

Hội đồng này ban đầu được thành lập để giám sát việc tái thiết Gaza, nhưng điều lệ của nó dường như không giới hạn vai trò chỉ trong lãnh thổ Palestine.

“Hội đồng Hòa bình” sẽ làm gì?

Theo điều lệ thành lập, Hội đồng Hòa bình sẽ do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm Chủ tịch.

“Đây là một tổ chức quốc tế tìm cách thúc đẩy sự ổn định, khôi phục quản trị đáng tin cậy và hợp pháp, và bảo đảm hòa bình lâu dài ở các khu vực bị ảnh hưởng hoặc bị đe dọa bởi xung đột”, theo lời mở đầu của hiến chương được gửi đến các quốc gia được mời tham gia.

Thông báo cho biết thêm, tổ chức này sẽ “thực hiện các chức năng xây dựng hòa bình như vậy theo luật pháp quốc tế”.

Ai sẽ điều hành nó?

Ông Trump sẽ giữ chức Chủ tịch, và cũng kiêm nhiệm đại diện của nước Mỹ.

“Chủ tịch sẽ có quyền duy nhất để thành lập, sửa đổi hoặc giải thể các thực thể trực thuộc khi cần thiết hoặc phù hợp để hoàn thành sứ mệnh của Hội đồng Hòa bình”, văn bản nêu rõ.

Ông Trump cũng sẽ lựa chọn các thành viên của ban điều hành, những người được gọi là “các nhà lãnh đạo tầm cỡ toàn cầu”, để “phục vụ nhiệm kỳ hai năm, và có thể bị Chủ tịch Hội đồng bãi nhiệm”. Điều lệ quy định Chủ tịch Hội đồng chỉ có thể được thay thế trong trường hợp “tự nguyện từ chức hoặc do không đủ năng lực”.

Một quan chức Mỹ xác nhận rằng ông Trump có thể tiếp tục giữ chức Chủ tịch luân phiên, ngay cả sau khi rời Nhà Trắng, “cho đến khi ông từ chức”, mặc dù Tổng thống Mỹ tương lai có thể bổ nhiệm một đại diện khác của Mỹ.

Ai có thể trở thành thành viên?

Các quốc gia thành viên phải được Tổng thống Mỹ mời và sẽ được đại diện bởi người đứng đầu Nhà nước hoặc người đứng đầu chính phủ của họ.

Theo điều lệ, mỗi thành viên sẽ phục vụ nhiệm kỳ không quá ba năm. Tuy nhiên, thời hạn thành viên ba năm sẽ không áp dụng cho các quốc gia thành viên đóng góp hơn 1 tỷ USD tiền mặt cho Hội đồng Hòa bình trong năm đầu tiên kể từ khi điều lệ có hiệu lực.

Quan chức Mỹ cho biết rằng việc trở thành thành viên “không kèm theo bất kỳ nghĩa vụ tài chính bắt buộc nào ngoài khoản đóng góp tự nguyện mà một quốc gia hoặc đối tác lựa chọn”.

Ban điều hành Hội đồng sẽ triệu tập các cuộc họp thường niên và đưa ra quyết định bằng đa số phiếu, trong đó Chủ tịch Hội đồng sẽ quyết định khi có số phiếu ngang nhau. Ban điều hành sẽ do ông Trump làm Chủ tịch và bao gồm bảy thành viên bao gồm: Ngoại trưởng Mỹ, ông Marco Rubio. Ông Steve Witkoff, nhà đàm phán đặc biệt của Trump và ông Tony Blair, cựu Thủ tướng Anh. Đáng chú ý, trong đó còn có cả Jared Kushner, con rể của ông Trump và Marc Rowan, tỷ phú tài chính người Mỹ.

Ai được mời và ai không tham gia?

Hàng chục quốc gia và lãnh đạo cho biết họ đã nhận được lời mời, bao gồm cả các đồng minh thân cận của Mỹ và cả các đối thủ.

Trung Quốc đã được mời, cùng với cả Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, bất chấp cuộc chiến Nga - Ukraine đang diễn ra.

Một số chính phủ ngay lập tức tuyên bố sẽ tham gia. Thủ tướng Hungary Viktor Orban, một người theo chủ nghĩa dân tộc và là người ủng hộ nhiệt thành nhất của ông Trump trong Liên minh châu Âu (EU), đã tham gia, cũng như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), một đối tác thân thiết của Mỹ.

Canada cho biết họ sẽ tham gia, nhưng đã loại trừ một cách rõ ràng việc trả khoản phí 1 tỷ USD để trở thành thành viên thường trực.

Ở chiều ngược lại, Pháp, đồng minh lâu năm của Mỹ, đã cho biết họ sẽ không tham gia. Phản ứng này đã dẫn đến lời đe dọa ngay lập tức từ ông Trump về việc áp thuế cao ngất trời đối với rượu vang Pháp.

Trong khi đó, ông Zelensky nói rằng sẽ “rất khó” để trở thành thành viên của một hội đồng cùng với Nga, và các nhà ngoại giao đang “nỗ lực giải quyết vấn đề này”.

Vương quốc Anh cũng bày tỏ quan điểm tương tự, cho rằng họ “lo ngại” việc Tổng thống Nga Putin được mời.