Kinh tế địa phương

Tuy nhiên, để những "viên ngọc thô" như vải thiều Thanh Hà, cà rốt Đức Chính, táo Bàng La... thực sự vươn tầm thế giới, thành phố cần một chiến lược đột phá nhằm "đánh thức" năng lực nội tại, vượt qua các rào cản về tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng thương hiệu nông sản bền vững.

Sau những bước chuyển mình về địa giới hành chính, Hải Phòng giờ đây không chỉ có "vị mặn" của biển mà còn có "hương sắc" trù phú của những cánh đồng phía Tây. Việc hợp nhất các vùng sản xuất quy mô lớn từ Hải Dương đã biến Hải Phòng thành một trong những thủ phủ nông sản lớn nhất miền Bắc. Thế nhưng, một thực tế nghiệt ngã vẫn tồn tại: Nông sản dù tốt đến đâu nếu chỉ bán thô thì vẫn mãi quẩn quanh trong điệp khúc "được mùa, mất giá".

Từ tư duy "bán cái mình có" sang "chế biến cái thế giới cần"

Tại xã Tuệ Tĩnh – vùng lõi chuyên canh rau màu, một cuộc cách mạng về tư duy đang diễn ra. Thay vì phụ thuộc vào thương lái với mức giá bấp bênh, Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Thực phẩm Tân Hương đã chọn lối đi khó hơn nhưng bền vững hơn. Với hệ thống dây chuyền thiết bị hiện đại trị giá hàng trăm tỷ đồng, những tấn cà rốt, hành, tỏi, ớt tươi rói từ đồng đất quê hương không còn phải nằm chờ "giải cứu" trên lề đường. Chúng được đưa vào nhà máy, qua các quy trình sấy lạnh, sấy nhiệt khép kín để trở thành các loại gia vị khô cao cấp.

Ông Nguyễn Đức Toàn – Tổng Giám đốc công ty chia sẻ: “Chúng tôi không chỉ mua rau củ, chúng tôi mua niềm tin của nông dân. Bằng cách đặt nhà máy ngay tại tâm điểm vùng nguyên liệu, doanh nghiệp đã tối ưu hóa được chi phí logistics và đảm bảo độ tươi ngon nhất cho sản phẩm. Kết quả là nông sản Hải Phòng đã hiện diện tại các siêu thị khắt khe nhất ở Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.”

Sự thành công của Tân Hương là minh chứng cho thấy: Khi có sự liên kết chặt chẽ giữa "Nhà nông - Nhà doanh nghiệp", nông sản sẽ có tấm hộ chiếu quyền lực để bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nếu phía Tây là sắc xanh của rau củ thì phía Đông thành phố lại mang màu bạc của biển cả. Hải Phòng đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành trung tâm kinh tế biển trọng điểm. Với tốc độ tăng trưởng ngành thủy sản ổn định trên 1,7%/năm, đây chính là "mỏ vàng" chưa được khai thác hết giá trị xuất khẩu.

Hiện đại hóa để vượt qua "thẻ vàng"

Trong bối cảnh Ủy ban Châu Âu (EC) vẫn giữ cảnh báo "thẻ vàng" đối với thủy sản Việt Nam, Hải Phòng đã chọn cách tiếp cận quyết liệt: Minh bạch và hiện đại. Việc 100% tàu cá lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là cam kết về chất lượng và nguồn gốc xuất xứ với người tiêu dùng quốc tế.

Công ty TNHH Việt Trường là một điểm sáng trong bức tranh này. Với hơn 20 năm bám biển, đơn vị đã xây dựng một hệ sinh thái khép kín từ đội tàu thu mua trực tiếp trên Vịnh Bắc Bộ đến nhà máy chế biến đạt chuẩn quốc tế (HACCP, BRC).

Ông Ngô Việt Trường - Giám đốc công ty nhấn mạnh: “Năm trước, kim ngạch xuất khẩu của chúng tôi đạt 13 triệu USD. Con số này đạt được là kết quả tất yếu của quá trình chuẩn hóa toàn diện. Để chinh phục các thị trường khắt khe như Mỹ hay Singapore, doanh nghiệp không có chỗ cho sự hời hợt. Chúng tôi phải tuân thủ nghiêm ngặt các chứng chỉ quốc tế từ khâu đánh bắt trên biển cho đến khi lên bàn ăn. Sự chuẩn xác trong từng chỉ số vệ sinh an toàn thực phẩm chính là 'tấm hộ chiếu' giúp thủy sản Hải Phòng đứng vững trước các hàng rào kỹ thuật thế giới."

Những "nút thắt" trên con đường ra biển lớn

Mặc dù có những điểm sáng, nhưng nhìn thẳng vào sự thật, nông sản Hải Phòng vẫn đang mang trên mình những chiếc áo "quá chật". Với 647 sản phẩm OCOP, một con số ấn tượng nhưng bao nhiêu trong số đó đủ sức đứng vững tại các kệ hàng ở Paris hay Tokyo?

Theo ông Nguyễn Trung Tuyên – PCT Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp Hải Phòng: Nông sản Đất Cảng đang sở hữu "mỏ vàng" chưa khai thác hết nhờ lợi thế logistics vượt trội. Tuy nhiên, tiềm năng này chỉ thực sự được "đánh thức" khi chúng ta chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, ứng dụng công nghệ cao để vượt qua các hàng rào kỹ thuật khắt khe.

Ông Tuyên nhấn mạnh, cần xây dựng một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và nông nghiệp để hiện đại hóa dây chuyền đóng gói, bảo quản. Chỉ khi chuẩn hóa được chất lượng và xây dựng thương hiệu bài bản, nông sản Hải Phòng mới có thể tự tin khẳng định vị thế bền vững trên bản đồ thương mại quốc tế.

Thêm nữa việc kiểm soát tồn dư hóa chất và ứng dụng công nghệ sinh học vẫn chưa đồng bộ. Đây là việc khó khi đối mặt với các hàng rào kỹ thuật của Hiệp định EVFTA hay CPTPP. Đặc biệt, hạ tầng chế biến yếu và thiếu. Thành phố vẫn thiếu những khu công nghiệp nông nghiệp chuyên sâu, nơi có thể tập trung các doanh nghiệp đầu tàu để dẫn dắt chuỗi giá trị.

Cần những "cú hích" mang tính chiến lược

Để đưa nông sản Hải Phòng thực sự vươn tầm, không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ của các doanh nghiệp như Tân Hương hay Việt Trường. Chúng ta cần một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Trước hết, chính quyền thành phố cần sớm quy hoạch các vùng sản xuất tập trung ứng dụng công nghệ cao, đi kèm với các chính sách ưu đãi về thuế và đất đai để thu hút các nhà đầu tư lớn. Bên cạnh đó, sự đồng hành của các tổ chức tín dụng là vô cùng quan trọng. Nông nghiệp là lĩnh vực rủi ro cao nhưng lợi ích xã hội bền vững; do đó, các gói tín dụng ưu đãi cho chuyển đổi số và nâng cấp máy móc chế biến sẽ là "oxi" cho doanh nghiệp.

Tiếp đến việc xây dựng thương hiệu táo Bàng La, na Liên Khê hay vải thiều... cần được kể những câu chuyện văn hóa đằng sau đó. Xu hướng tiêu dùng thế giới hiện nay không chỉ là ăn ngon, mà là ăn sạch và ăn có đạo đức (truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường).

Hành trình đưa nông sản Hải Phòng ra thế giới không chỉ là câu chuyện về những chuyến tàu rời cảng, mà là hành trình khẳng định giá trị trí tuệ và tâm huyết của người nông dân, doanh nghiệp thành phố Cảng. Tiềm năng nông nghiệp của Hải Phòng, sau khi được bồi đắp bởi những vùng chuyên canh trù phú, thực sự là một "người khổng lồ" đang dần thức giấc.

Tuy nhiên, con đường từ "vườn nhà" ra "thế giới" sẽ không có dấu chân của sự tự mãn hay cách làm manh mún. Như ông Nguyễn Trung Tuyên đã khẳng định, sự liên kết giữa công nghiệp và nông nghiệp, giữa chính sách và thực tiễn chính là "chìa khóa vàng". Khi những "viên ngọc thô" như táo Bàng La, vải thiều hay thủy hải sản được mài giũa bằng công nghệ chế biến hiện đại và bảo chứng bởi những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, chúng sẽ không chỉ mang về những con số kim ngạch triệu đô mà còn là niềm tự hào về thương hiệu nông sản Việt.

Minh Huệ