Phân tích - Bình luận
Mỹ giảm thuế quan cho Ấn Độ: Đâu là lý do?
Tổng thống Mỹ cho biết sẽ gỡ bỏ phần lớn các mức thuế trừng phạt áp lên hàng hóa Ấn Độ, đổi lại cam kết trong vấn đề dầu thô từ Nga.
Từ 25% xuống 18%
Sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendrah Modi, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng trên mạng xã hội của mình rằng Mỹ sẽ giảm thuế đối với hàng hóa Ấn Độ xuống còn 18%, từ mức 25% hiện nay.
Washington được cho cũng sẽ gỡ bỏ khoản thuế trừng phạt bổ sung 25% từng được áp đặt nhằm đáp trả việc Ấn Độ gia tăng nhập khẩu dầu Nga.
Trước đó, tổng mức thuế lên tới 50% đã khiến hàng hóa Ấn Độ chịu mức đối xử khắt khe nhất trong số các đối tác thương mại lớn của Mỹ.
Ông Trump tuyên bố Ấn Độ sẽ tiến tới giảm thuế quan và rào cản phi thuế quan đối với Mỹ về mức 0, đồng thời cam kết mua hơn 500 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ của Mỹ, bao gồm năng lượng, công nghệ, nông sản và than đá. Tuy nhiên, tuyên bố này không đi kèm lộ trình hay chi tiết thực thi cụ thể.
Về phía New Delhi, ông Modi xác nhận thỏa thuận, cho biết các sản phẩm “Made in India” sẽ được hưởng mức thuế 18% khi vào thị trường Mỹ. Thủ tướng Ấn Độ không đề cập trực tiếp tới dầu Nga hay việc mở cửa thị trường nông nghiệp – lĩnh vực luôn là điểm nghẽn nhạy cảm trong các cuộc đàm phán thương mại song phương.
Kể từ năm 2022, dầu Nga giá rẻ hơn đã trở thành nguồn cung cấp chính cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ. Tháng 10 năm ngoái, ông Trump từng tuyên bố ông Modi đã đồng ý chấm dứt mua dầu Nga. Nhưng do thiếu một thỏa thuận thương mại ràng buộc, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ vẫn tiếp tục nhập khẩu dầu giá rẻ từ Moscow. Chỉ tới khi Mỹ áp lệnh trừng phạt lên các nhà sản xuất dầu lớn nhất của Nga như Rosneft và Lukoil, nhu cầu mới suy giảm rõ rệt hơn.
Dù vậy, dữ liệu thị trường cho thấy Nga vẫn vượt các đối thủ để trở thành nhà cung cấp dầu lớn nhất của Ấn Độ trong giai đoạn cao điểm, và đến nay lượng nhập khẩu chỉ giảm chứ chưa biến mất hoàn toàn.
Ấn Độ nhún mình, Mỹ hạ nhiệt
Thỏa thuận mới mang lại sự nhẹ nhõm đáng kể cho New Delhi, vốn đã nỗ lực đàm phán với Washington để giảm thuế trong nhiều tháng. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ, chiếm gần 20% tổng kim ngạch. Các mức thuế cao đã gây tổn thương cho nhiều ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, trang sức, khiến xuất khẩu tháng 10 giảm gần 12% so với cùng kỳ năm trước và thâm hụt thương mại chạm mức kỷ lục.
Theo Shilan Shah, Phó Kinh tế trưởng phụ trách thị trường mới nổi tại Capital Economics, việc hạ thuế quan sẽ gia tăng đáng kể sức hấp dẫn của Ấn Độ như một trung tâm sản xuất thay thế Trung Quốc. Ông ước tính thỏa thuận có thể giúp GDP Ấn Độ tăng thêm khoảng 0,2–0,3 điểm phần trăm trong năm nay, đưa tăng trưởng tiến gần mốc 7%, so với dự báo hiện tại là 6,5% cho giai đoạn 2026–2027.
“Tác động địa chính trị cũng không nhỏ. Nhiều người ở Ấn Độ muốn duy trì vị thế không liên kết, nhưng nếu sự xích lại này bền vững, New Delhi nhiều khả năng sẽ nghiêng trở lại về phía khối do Mỹ dẫn dắt”, Shah nhận định.
Phản ứng thị trường diễn ra tức thì. Hợp đồng tương lai của chỉ số Nifty 50 tại trung tâm tài chính Gujarat tăng tới 3,8% trong phiên giao dịch mỏng, trong khi quỹ ETF iShares MSCI India niêm yết tại Mỹ tăng khoảng 3%. Đồng rupee tăng 1% trên thị trường offshore.
“Dù chi tiết vẫn cần làm rõ, thỏa thuận này đã gỡ bỏ thanh gươm treo lơ lửng trên thị trường tiền tệ, cổ phiếu và lãi suất,” ông Nilesh Shah, Tổng giám đốc Kotak Mahindra AMC, nhận định.
Thách thức vẫn ở phía trước
Ấn Độ từng là một trong những quốc gia đầu tiên mở đàm phán thương mại với chính quyền Trump. Tuy nhiên, quan hệ song phương từng xấu đi sau khi ông Trump nhiều lần tuyên bố công khai rằng ông đã đóng vai trò then chốt trong việc đạt được lệnh ngừng bắn giữa Ấn Độ và Pakistan – một tuyên bố khiến New Delhi khó chịu. Các mức thuế cao càng làm gia tăng căng thẳng.
Dấu hiệu “tan băng” chỉ xuất hiện sau khi ông Trump gọi điện chúc mừng sinh nhật ông Modi vào tháng 9/2025, giúp nối lại các cuộc đàm phán bị đình trệ. Tuy vậy, ngay trước cuộc điện đàm mới nhất, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer vẫn nhận xét rằng Ấn Độ đã đạt nhiều tiến triển trong việc giảm mua dầu Nga, nhưng vẫn còn một chặng đường phía trước.
Nhiều câu hỏi vẫn bỏ ngỏ, từ mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu Nga mà các nhà máy lọc dầu Ấn Độ phải thực hiện, cho tới vấn đề mở cửa thị trường nông nghiệp và nhập khẩu cây trồng biến đổi gen – chủ đề đặc biệt nhạy cảm với giới nông dân, một trong những lực lượng cử tri quan trọng nhất của ông Modi.
Để xoa dịu Mỹ, Ấn Độ đã có những bước đi mang tính biểu tượng. Bộ trưởng Dầu mỏ nước này gần đây cho biết các nhà máy lọc dầu quốc doanh đã ký hợp đồng dài hạn đầu tiên để nhập khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) từ Mỹ. Ông Trump cũng nói ông Modi có thể xem xét mua thêm dầu từ Venezuela, dù Ấn Độ chưa xác nhận chính thức.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng Ấn Độ khó có thể từ bỏ hoàn toàn nguồn dầu Nga trong ngắn hạn. Thỏa thuận thương mại với Mỹ tạm thời sẽ là phép thử cho khả năng cân bằng lợi ích kinh tế và địa chính trị của New Delhi trong một thế giới ngày càng khó đoán.