Kinh tế địa phương

Dã tràng… thế kỷ 21

Ở Trung Bộ, rất nhiều công trình thế kỷ đang được kiến thiết trên cát! Khi logistics thông suốt, năng lượng dồi dào, cảng biển rộng mở, vùng đất từng quen với gió cát đang cựa mình trỗi dậy. Và trong sắc xuân lan tỏa khắp miền, niềm tin đổi đời nhờ công nghiệp hóa nảy ra mạnh mẽ như mầm xanh, lặng lẽ nhưng đầy sức sống.

Độ nửa thập kỷ trước, ít ai tin rằng trên dải cát trắng ven biển phía Nam Quảng Trị lại có ngày mọc lên những công trình kinh tế - công nghiệp đồ sộ như hôm nay. Vậy mà chỉ sau gần một năm trở lại đại công trình trị giá gần 550 triệu USD, cảnh quan đã xoay chuyển đến bất ngờ. Những cầu cảng vươn mình ra biển hàng cây số, tựa những cánh tay khổng lồ. Ở phía xa, máy ủi, xe múc cần mẫn bò trên công trường, lổm ngổm như dã tràng giữa cuộc chinh phục cát trắng không ngơi nghỉ.

Khi tôi chưa kịp đặt câu hỏi, với chất giọng sang sảng đặc quánh của dân công trường đã vang lên phấn khởi - anh Trần Văn Dũng, Phó giám đốc phụ trách dự án - Ban quản lý MTIP - đơn vị chủ đầu tư, khẳng định chắc nịch: “Tết Nguyên đán năm nay chúng tôi vẫn duy trì 500 công nhân, với máy móc hùng hậu thi công không ba ca hai kip không nghỉ để kịp “trình làng” hai cầu cảng trong quý II/2026”.

Trên dải bờ biển Trung bộ, cảng Mỹ Thủy, Hòn La và Chân Mây dần hiện diện như những “điểm chốt” chiến lược, nối tiếp nhau dọc Biển Đông, sẵn sàng gánh vác dòng vận tải viễn dương cường độ lớn, mở ra những kết nối ngày càng rộng với không gian kinh tế khu vực và quốc tế.

Chính nhờ “cú hích” cảng biển giúp Trung Bộ đẩy nhanh sự phát triển ngành logistics. Như câu nói “trong cái khó ló cái khôn” dựa vào vị trí địa lý độc đáo - nằm giữa hai đầu đất nước, hướng ra Biển Đông, án ngữ các trục giao thương Đông - Tây, Bắc - Nam. Khi những lợi thế ấy được đánh thức bằng hạ tầng và tư duy phát triển mới, một diện mạo khác của vùng dần hiện ra.

Song hành với logistics, cảng biển là năng lượng. Lĩnh vực mà Trung Bộ sở hữu những điều kiện thiên nhiên hiếm có. Nắng nhiều, gió mạnh, bờ biển dài và thềm lục địa rộng mở đã biến miền Trung thành “vùng đất hứa” của năng lượng tái tạo. Với nguồn lực dồi dào từ doanh nghiệp dưới bệ đỡ của chính sách, những cánh đồng điện gió đã mọc lên từ ven biển Lệ Thủy đến rẻo cao Khe Sanh, Lao Bảo; và đã hình thành những cấu trúc chuyên nghiệp như trung tâm năng lượng Quảng Trạch, LNG Hải Lăng.

Muốn đi xa, hãy cùng nhau!

Trong một Diễn đàn gần đây, Ông Hoàng Hồng Giang, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và đường thủy (Bộ Xây dựng) đặt ra vấn đề: sản lượng hàng hóa tại miền Trung chưa tăng đủ nhanh để tạo lực đẩy cho cảng biển. Cảng chỉ tăng trưởng khi có hàng hóa - mà hàng hóa chỉ hình thành khi có nền sản xuất, tiêu dùng ở hậu phương, cùng các khu thương mại tự do, khu chế xuất, khu công nghiệp.

Hãy lắng lại để nhìn sâu, những chuyển động logistics, cảng biển ở Quảng Trị và Huế không chỉ hiện lên qua hạ tầng hay kho bãi, mà còn qua sự đổi thay về cách vận hành các ngành kinh tế này theo hướng “hiệp đồng tác chiến”.

Quảng Trị mang dáng dấp của một “điểm bẻ hướng” logistics: nơi hàng hóa từ đất liền Đông Nam Á tìm đường ra biển, và từ biển Đông thâm nhập ngược vào lục địa. Ở đây, logistics gắn chặt với địa - kinh tế xuyên biên giới, với hành lang Đông - Tây, cửa khẩu quốc tế và tham vọng hình thành các trung tâm trung chuyển quy mô lớn.

Ngược lại, Huế chọn cho mình con đường logistics “tinh” và bền vững hơn. Lấy cảng Chân Mây - Lăng Cô và sân bay Phú Bài làm trụ cột, mô hình này hướng tới các dịch vụ giá trị gia tăng, logistics xanh, phục vụ hài hòa cho công nghiệp, du lịch và không gian đô thị hiện đại.

Như gợi mở của PGS TS Hồ Thị Thu Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam: Chân Mây - Lăng Cô không chỉ một KKT đơn lẻ, mà là điểm nút trong mạng lưới kết nối rộng mở: từ cảng biển, sân bay quốc tế, đường sắt Bắc - Nam đến tuyến cao tốc xuyên miền Trung đã vận hành, giúp dòng chảy hàng hóa được rút ngắn về không gian, tiết kiệm về thời gian và chi phí.

Sự bổ trợ giữa hai địa phương tạo nên một cấu trúc logistics vùng đặc thù: Quảng Trị làm cửa ngõ và trục lưu thông hàng hóa thô - khối lượng lớn, Huế đóng vai trò phân phối, dịch vụ và tối ưu chuỗi. Chính cấu trúc hai tầng này, nếu được kết nối đồng bộ, sẽ giúp Trung Bộ thoát khỏi vị thế “đi qua là chính”, để từng bước trở thành điểm đến và điểm dừng chiến lược trong mạng lưới logistics khu vực.

Trên những công trình còn ngổn ngang hay những bến cảng đang hoàn thiện, vẫn còn đó bao lo toan: vốn đầu tư, nhân lực, biến đổi khí hậu, yêu cầu phát triển bền vững. Nhưng trong nhịp sống đang chuyển mình ấy, có thể thấy rõ một tinh thần mới - tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám tận dụng lợi thế của chính mình.

Trương Khắc Trà