24h

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu phía Bắc ngày càng sôi động, yêu cầu đặt ra đối với cơ quan hải quan không chỉ là quản lý chặt chẽ mà còn phải tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Mã Thanh Giang – Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI đã chia sẻ về những giải pháp cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ thông tin, cũng như định hướng đồng hành cùng doanh nghiệp trong thời gian tới.

Thưa ông, Chi cục đã triển khai những giải pháp nào nhằm rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp?

Trong những năm qua, đặc biệt là năm 2025, Chi cục Hải quan khu vực VI đã xác định cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt nhằm tạo thuận lợi thương mại, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trên địa bàn hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng.

Theo đó, Chi cục đã tập trung rà soát, chuẩn hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ theo hướng công khai, minh bạch, thống nhất; thực hiện nghiêm việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”; giảm tối đa các khâu trung gian, cắt giảm thời gian xử lý hồ sơ. Việc triển khai thông quan điện tử 24/7 đã giúp doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục mọi lúc, kể cả ngoài giờ hành chính, ngày nghỉ, lễ, Tết.

Bên cạnh đó, Chi cục đẩy mạnh áp dụng quản lý rủi ro trong tất cả các khâu nghiệp vụ, tăng tỷ lệ phân luồng xanh đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật hải quan, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian thông quan. Đối với các lô hàng cần kiểm tra, Chi cục bố trí đủ lực lượng, xử lý nhanh, không để ùn tắc, nhất là trong các đợt cao điểm xuất nhập khẩu nông sản, hàng tiêu dùng qua các cửa khẩu trên địa bàn.

Ngoài ra, Chi cục thường xuyên tổ chức đối thoại, gặp gỡ doanh nghiệp; duy trì các tổ hỗ trợ, phản ứng nhanh tại cửa khẩu để kịp thời tiếp nhận, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh, qua đó tạo sự đồng hành, tin tưởng của cộng đồng doanh nghiệp đối với cơ quan hải quan.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa thủ tục hải quan đã hỗ trợ công tác quản lý và hoạt động của doanh nghiệp ra sao?

Xác định chuyển đổi số là xu thế tất yếu và là giải pháp đột phá để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Chi cục Hải quan khu vực VI đã tích cực triển khai ứng dụng CNTT trên tất cả các mặt công tác.

Chi cục đã vận hành ổn định các hệ thống nghiệp vụ trọng điểm như VNACCS/VCIS, dịch vụ công trực tuyến, hệ thống quản lý hồ sơ điện tử, thanh toán thuế điện tử 24/7, kết nối Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN. Đồng thời, tăng cường ứng dụng các phần mềm quản lý nội bộ, quản trị dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành.

Việc số hóa đã giúp cơ quan hải quan nâng cao năng lực thu thập, phân tích, xử lý dữ liệu, phục vụ quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan, chống gian lận thương mại hiệu quả hơn. Đối với doanh nghiệp, các thủ tục được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử đã góp phần giảm mạnh thời gian đi lại, chi phí hành chính, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, nâng cao tính minh bạch và chủ động trong quá trình làm thủ tục.

Qua thực tiễn triển khai, có thể khẳng định rằng ứng dụng CNTT và số hóa thủ tục hải quan đã trở thành công cụ hữu hiệu giúp vừa nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, vừa hỗ trợ thiết thực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trên địa bàn.

Theo ông, những vướng mắc phổ biến mà doanh nghiệp thường gặp trong quá trình làm thủ tục là gì và cách thức xử lý hiện nay?

Qua thực tiễn tiếp xúc, giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp, Chi cục nhận thấy những vướng mắc phổ biến hiện nay chủ yếu tập trung vào một số nội dung như: một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc khai báo mã HS, trị giá hải quan, xuất xứ hàng hóa; hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa thống nhất giữa các chứng từ; chưa cập nhật kịp thời các quy định mới về chính sách quản lý chuyên ngành, kiểm tra chuyên ngành đối với từng mặt hàng.

Ngoài ra, một số doanh nghiệp mới tham gia hoạt động xuất nhập khẩu còn lúng túng trong việc tiếp cận quy trình thủ tục điện tử, dẫn đến phải chỉnh sửa, bổ sung nhiều lần, làm kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.

Để khắc phục tình trạng trên, Chi cục đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp như: duy trì bộ phận tư vấn, hướng dẫn trực tiếp tại cửa khẩu; công khai số điện thoại đường dây nóng, hộp thư điện tử; phân công công chức có kinh nghiệm trực tiếp giải đáp, hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hải quan thông qua hội nghị đối thoại, website, fanpage, tài liệu hướng dẫn.

Với tinh thần “đồng hành cùng doanh nghiệp”, Chi cục luôn đặt mục tiêu hỗ trợ tối đa trong khuôn khổ pháp luật, giúp doanh nghiệp khắc phục vướng mắc nhanh nhất, sớm đưa hàng hóa thông quan, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Sự phối hợp giữa Hải quan với các lực lượng chức năng tại cửa khẩu đã có những cải thiện nào trong thời gian gần đây?

Thời gian qua, sự phối hợp giữa Chi cục Hải quan khu vực VI với các lực lượng chức năng trên địa bàn như Bộ đội Biên phòng, Công an, Quản lý thị trường, Kiểm dịch và các cơ quan liên quan tại cửa khẩu tiếp tục được tăng cường theo hướng chặt chẽ, đồng bộ và ngày càng thực chất, hiệu quả.

Các lực lượng đã chủ động xây dựng và thực hiện quy chế phối hợp, thường xuyên trao đổi thông tin nghiệp vụ, tổ chức giao ban định kỳ, phối hợp tuần tra, kiểm soát liên ngành tại khu vực cửa khẩu, đường mòn, lối mở, kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, gian lận thương mại và các vi phạm pháp luật khác.

Trong quá trình kiểm tra, giám sát hàng hóa và phương tiện xuất nhập khẩu, các đơn vị đã phối hợp chặt chẽ trong phân luồng, kiểm tra thực tế, xử lý vi phạm, bảo đảm đúng quy định pháp luật, không gây phiền hà cho doanh nghiệp chấp hành tốt. Đặc biệt, trong các đợt cao điểm cuối năm, mùa vụ nông sản hoặc khi lưu lượng hàng hóa tăng cao, các lực lượng đã hiệp đồng điều tiết phương tiện, bảo đảm an ninh trật tự, hạn chế tối đa tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu.

Thông qua phối hợp, hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại trên địa bàn được nâng lên rõ rệt, góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, người dân. Đồng thời, tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, lành mạnh, qua đó nâng cao niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu phát triển ổn định, bền vững trên địa bàn Chi cục quản lý.

Trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, ông đánh giá thế nào về sự chủ động, phối hợp của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu?

Chi cục Hải quan khu vực VI ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, hợp tác và ý thức chấp hành pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn trong thời gian qua. Nhiều doanh nghiệp đã tích cực đầu tư nguồn lực, đào tạo nhân sự làm công tác xuất nhập khẩu; chủ động nghiên cứu quy định pháp luật; thực hiện khai báo điện tử đầy đủ, chính xác; phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan trong quá trình kiểm tra, giám sát hàng hóa.

Không ít doanh nghiệp đã trở thành đối tác tin cậy của cơ quan hải quan, thường xuyên trao đổi thông tin hai chiều, kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc và cùng tìm giải pháp tháo gỡ. Điều này góp phần quan trọng giúp quá trình thông quan diễn ra nhanh chóng, minh bạch, hạn chế sai sót, vi phạm.

Chi cục mong muốn trong thời gian tới, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục phát huy tinh thần đồng hành, nâng cao hơn nữa ý thức tuân thủ pháp luật, cùng cơ quan hải quan xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, ổn định và phát triển bền vững tại khu vực cửa khẩu.

Vậy, việc phối hợp liên ngành giữa các đơn vị trong thời gian qua thì sao, thưa ông?

Chi cục Hải quan khu vực VI khẳng định rằng, kết quả tích cực trong hoạt động xuất nhập khẩu tại địa bàn tỉnh Lạng Sơn thời gian qua là thành quả của sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, các ngành trên địa bàn.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Lạng Sơn, cùng với sự phối hợp chặt chẽ giữa Hải quan với các sở, ban, ngành, lực lượng tại cửa khẩu, nhiều khó khăn, vướng mắc đã được kịp thời tháo gỡ; hoạt động thông quan được điều tiết linh hoạt, bảo đảm lưu thông hàng hóa thông suốt, an toàn.

Sự phối hợp liên ngành không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới mà còn tạo động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, khẳng định vai trò của Lạng Sơn là cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Trong thời gian tới, Hải quan sẽ ưu tiên những giải pháp gì để vừa đảm bảo công tác quản lý nhà nước, vừa thúc đẩy thuận lợi cho thương mại?

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và yêu cầu hiện đại hóa ngành Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực VI xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Theo đó, Chi cục sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp: tiếp tục ứng dụng mạnh mẽ CNTT, công nghệ mới trong quản lý, giám sát hải quan; nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro; đẩy mạnh kiểm tra sau thông quan, chống gian lận thương mại; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại.

Song song với đó, Chi cục tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ, quy trình; mở rộng các kênh hỗ trợ doanh nghiệp; duy trì đối thoại thường xuyên để kịp thời nắm bắt, tháo gỡ khó khăn, qua đó vừa nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, vừa tạo môi trường thông thoáng, thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Giang thực hiện