Doanh nghiệp

Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất nhập khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), ngày 17/2 vừa qua, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã công bố kết quả cuối cùng đợt rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá tôm nước ấm đông lạnh từ Việt Nam, giai đoạn 01/02/2023-31/01/2024.

VASEP cho biết, trong kết quả cuối cùng, DOC xác định 2 bị đơn bắt buộc chịu thuế là Công ty CP Thủy sản Sóc Trăng (STAPIMEX), và Công ty Thông Thuận, bao gồm cả Thông Thuận Cam Ranh. Theo đó, DOC áp dụng total AFA và sử dụng mức biên độ 25,76%, đồng thời điều chỉnh mức ký quỹ (cash deposit) còn 25,46% do trừ phần bù trừ trợ cấp xuất khẩu 0,30%.

Đối với nhóm doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng biệt nhưng không bị kiểm tra bắt buộc, DOC áp mức biên độ 4,58% và mức ký quỹ 4,28% (do trừ 0,30% bù trừ trợ cấp xuất khẩu).

VASEP đánh giá, kết quả cuối cùng này so với kết quả sơ bộ đã có sự thay đổi tích cực. Trước đó, trong thông tin sơ bộ (công bố ngày 7/6/2025 theo giờ Việt Nam), DOC xác định Công ty Thông Thuận (bao gồm cả Thông Thuận Cam Ranh) biên độ 0%, trong khi STAPIMEX bị áp mức sơ bộ 35,29%; đồng thời mức 35,29% còn được áp cho 22 doanh nghiệp thuộc nhóm hưởng thuế riêng biệt nhưng không bị kiểm tra bắt buộc. Với kết quả cuối cùng, nhóm doanh nghiệp “separate rate" được đưa về 4,58% (ký quỹ 4,28%).

Từ góc độ thị trường, kết quả cuối cùng POR19 được đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ năm 2025 đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% so với 2024, nhưng nhịp mua của nhà nhập khẩu Mỹ có giai đoạn chững lại để cắt giảm tồn kho và điều chỉnh chiến lược mua hàng trước các rủi ro chính sách thuế quan. Khi chi phí phòng vệ thương mại biến động, nhà nhập khẩu thường “đặt lại” nguyên tắc mua hàng theo hướng thận trọng hơn về giá, điều khoản chia sẻ rủi ro và tiến độ giao.

VASEP cho rằng, việc mức ký quỹ cho nhóm doanh nghiệp hưởng thuế riêng biệt giảm so với giai đoạn sơ bộ giúp thị trường định hình lại mặt bằng rủi ro khi ký hợp đồng. Với mức ký quỹ 4,28%, doanh nghiệp có thể thuận lợi hơn khi chào giá và ký các hợp đồng theo chương trình hoặc theo mùa vụ. Đây cũng là yếu tố hỗ trợ năng lực “giữ nguồn cung đều” của Việt Nam vào thị trường Mỹ, nhất là với các khách hàng coi trọng tính ổn định giao hàng và khả năng đáp ứng chuẩn mực.

“VASEP đang cân nhắc các hành động pháp lý (litigation) phù hợp theo quy định của Hoa Kỳ, phối hợp cùng doanh nghiệp và các bên liên quan nhằm chứng minh thực tế tôm xuất khẩu của Việt Nam không bán phá giá, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp, người nuôi và chuỗi cung ứng tôm Việt Nam", VASEP nhấn mạnh.

Cũng theo số liệu từ VASEP, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ năm 2025 đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% so với năm 2024 và chiếm 17,2% tổng kim ngạch. Riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt 45,2 triệu USD, giảm 16,4% so với cùng kỳ.

Xuất khẩu tôm sang Mỹ năm 2025 phải đối mặt với các loại thuế như thuế đối ứng, thuế chống trợ cấp và rủi ro thuế chống bán phá giá. Giai đoạn cuối năm, sức mua của các nhà nhập khẩu Mỹ có xu hướng chững để cắt giảm tồn kho và điều chỉnh chiến lược mua hàng.

Bước sang năm 2026, VASEP nhận định, ngành tôm Việt Nam tiếp tục phải đối mặt với môi trường thương mại toàn cầu ngày càng khắc nghiệt.

Lo ngại thuế chống bán phá giá từ Mỹ sẽ tác động nhiều tới kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, Trung Quốc, EU và CPTPP nhiều khả năng tiếp tục là các động lực chính, dù đi kèm rủi ro điều chỉnh ngắn hạn theo chu kỳ tiêu dùng và giá.

VASEP cho rằng, trong bối cảnh Ecuador và Ấn Độ tiếp tục mở rộng sản lượng với chi phí thấp, con đường của tôm Việt Nam không nằm ở cạnh tranh bằng giá, mà ở chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và phân khúc cao cấp.

“Năm 2026 sẽ là năm thử thách về bản lĩnh chiến lược của doanh nghiệp. Khả năng đứng vững của ngành tôm Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc tận dụng tốt các thị trường ổn định, kiểm soát rùi ro tại Mỹ và tiếp tục nâng tầm giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, VASEP nhận định.

Đình Đại