Ô tô - Xe máy

Báo cáo Chỉ số Hiệu suất Pin 2025 do Generational, đơn vị chuyên chẩn đoán pin xe điện tại Anh, thực hiện đã phân tích hơn 8.000 ô tô và xe van điện thuộc 36 thương hiệu khác nhau. Đây được xem là bộ dữ liệu toàn diện nhất về tình trạng pin xe điện tại Anh cho đến nay.

Kết quả nổi bật cho thấy mức State of Health (SoH), tức tình trạng sức khỏe pin, trung bình đạt 95,15% so với dung lượng ban đầu. Điều đó đồng nghĩa phần lớn xe điện đang lưu hành vẫn giữ được hơn 95% khả năng tích trữ năng lượng so với khi mới xuất xưởng.

Phát hiện này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh pin lithium-ion vốn được biết đến là sẽ suy giảm theo thời gian, tương tự như pin trên điện thoại hay máy tính xách tay. Với xe điện, sự suy giảm dung lượng đồng nghĩa quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc sẽ ngắn lại, từ đó ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng và giá trị bán lại. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế cho thấy tốc độ xuống cấp diễn ra chậm hơn nhiều so với lo ngại trước đây. Ở nhóm xe 4-5 năm tuổi, mức SoH trung vị vẫn đạt khoảng 93,5%. Ngay cả nhóm xe 8-9 năm tuổi cũng ghi nhận mức trung vị khoảng 85%, cao hơn đáng kể so với ngưỡng bảo hành phổ biến của các hãng, thường cam kết pin không xuống dưới 70% trong 8 năm hoặc 100.000 dặm.

Điều này đồng nghĩa với việc người mua một mẫu xe điện 3-5 năm tuổi gần như khó nhận thấy sự sụt giảm rõ rệt về phạm vi hoạt động so với xe mới. Ngay cả nhiều xe đã vận hành hơn 100.000 dặm vẫn duy trì tình trạng pin ở mức 88-95%. Rủi ro hỏng pin nghiêm trọng trong giai đoạn đầu vòng đời vì thế được đánh giá là khá thấp.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một điểm quan trọng: khi xe càng lớn tuổi, sự chênh lệch giữa các bộ pin càng rõ rệt. Ở nhóm xe 4-5 năm tuổi, mức SoH giữa nhóm thấp nhất và cao nhất chỉ chênh nhau vài phần trăm. Nhưng ở nhóm 8-12 năm tuổi, khoảng cách này có thể lên tới gần 10 điểm phần trăm. Điều đó có nghĩa hai chiếc xe cùng đời, cùng mẫu mã, có thể cho hiệu suất pin khác biệt đáng kể tùy thuộc vào cách sử dụng và sạc trong quá khứ.

Một phát hiện khác cũng đáng chú ý là số km không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác tình trạng pin. Có những chiếc xe còn khá mới nhưng chạy nhiều km lại sở hữu bộ pin khỏe hơn xe cá nhân ít sử dụng nhưng đã nhiều năm tuổi. Cách sạc, tần suất sử dụng, việc duy trì mức pin hợp lý và hệ thống quản lý pin của từng mẫu xe đều tác động đến tốc độ suy giảm dung lượng. Vì vậy, việc chỉ dựa vào công-tơ-mét để định giá xe điện cũ có thể không còn phù hợp như với xe động cơ đốt trong.

Từ góc độ thị trường, phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch. Nếu không có báo cáo chẩn đoán pin hoặc chứng nhận SoH từ nguồn đáng tin cậy, người mua rất khó đánh giá đúng giá trị thực của chiếc xe. Ngược lại, khi dữ liệu pin được cung cấp rõ ràng, rủi ro tâm lý giảm xuống và thanh khoản thị trường có thể được cải thiện. Các chuyên gia cho rằng trong tương lai, báo cáo tình trạng pin có thể trở nên phổ biến như lịch sử bảo dưỡng hay kiểm định kỹ thuật.

Đối với Việt Nam, những kết quả từ Anh mang ý nghĩa tham khảo đáng chú ý. Thị trường xe điện trong nước đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, đặc biệt ở phân khúc phổ thông và xe đô thị. Song song với đó, thị trường xe điện đã qua sử dụng cũng bắt đầu hình thành. Tâm lý e ngại về độ bền pin và chi phí thay thế vì thế không phải hiếm gặp, nhất là khi giá trị bộ pin chiếm tỷ trọng lớn trong cấu thành giá xe.

Hiện nay, nhiều hãng xe tại Việt Nam áp dụng chính sách bảo hành pin dài hạn, phổ biến 8 năm hoặc 160.000 km, tạo sự an tâm trong giai đoạn đầu sử dụng. Tuy nhiên, khi số lượng xe điện 3-5 năm tuổi tăng lên trong vài năm tới, nhu cầu đánh giá tình trạng pin một cách độc lập và minh bạch sẽ trở nên cấp thiết hơn. Kinh nghiệm từ Anh cho thấy, khi dữ liệu được chuẩn hóa và công khai, nỗi lo về pin có thể giảm đáng kể, qua đó hỗ trợ thị trường xe điện cũ phát triển bền vững.

Nhìn rộng hơn, nghiên cứu này gửi đi một thông điệp tích cực: pin xe điện bền hơn nhiều so với những gì thị trường từng lo ngại. Tuy vậy, con số trung bình không kể hết câu chuyện. Khi xe già đi, sự khác biệt giữa pin tốt và pin kém sẽ tăng lên, và quyết định mua bán sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào dữ liệu thực tế thay vì cảm tính. Với những thị trường đang chuyển mình như Việt Nam, minh bạch thông tin có thể sẽ là chìa khóa giúp củng cố niềm tin của người tiêu dùng trong giai đoạn chuyển đổi sang phương tiện điện hóa.

Thanh Trà