Phân tích - Bình luận
Trung Quốc đẩy mạnh năng lượng sạch với tàu điện
Trung Quốc đang có vị thế thuận lợi để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch trong ngành công nghiệp vận tải biển.
Trung Quốc là quốc gia đóng tàu lớn nhất thế giới và là nhà sản xuất hàng đầu về xe điện và pin tiên tiến. Điều này sẽ đánh dấu giai đoạn tiếp theo của cuộc cách mạng năng lượng sạch khi Trung Quốc tiến gần hơn đến mục tiêu trung hòa carbon.
Hiện đã có hơn 1.000 tàu thuyền chạy bằng điện hoặc nhiên liệu thay thế đang hoạt động trên các tuyến đường thủy nội địa tại Trung Quốc. Trong số đó có 485 tàu điện, chủ yếu chở khách trên sông. Nhưng tham vọng thực sự của Bắc Kinh là phát triển một ngành công nghiệp hàng đầu thế giới về tàu điện chở hàng phục vụ vận tải đường biển quốc tế.
Mặc dù tàu điện không phát thải và có chi phí vận hành thấp hơn, nhưng chi phí ban đầu cao hơn đáng kể so với tàu chạy bằng nhiên liệu truyền thống do giá thành cao của pin và hệ thống động cơ điện.
Công nghệ này đã có sẵn, vì vậy vấn đề là làm thế nào để giảm chi phí và sản xuất trên quy mô lớn để tạo ra một ngành công nghiệp cạnh tranh.
Là một phần trong chính sách công nghiệp cấp quốc gia, với sự hỗ trợ và trợ cấp từ chính phủ, các nhà máy đóng tàu và nhà sản xuất pin của Trung Quốc ngày càng tự tin mở rộng hoạt động.
Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến đã hạ thủy chiếc tàu chở hàng chạy hoàn toàn bằng điện đầu tiên vào tháng trước. Trong khi đó, Công ty Contemporary Amperex Technology (CATL), nhà sản xuất pin cho xe điện lớn nhất thế giới, cũng có kế hoạch tự phát triển một con tàu chạy hoàn toàn bằng điện có khả năng hoạt động trên đại dương trong vòng ba năm tới.
Chính quyền địa phương, các công ty tư nhân và các cơ quan quyền lực như Bộ Giao thông Vận tải đang hợp tác chặt chẽ. Phúc Kiến, nơi đặt trụ sở của CATL, dẫn đầu với 34,5% tổng số tàu điện của cả nước đang hoạt động tại đây.
Theo các mục tiêu “giảm phát thải carbon kép” do Nhà nước đề ra, Trung Quốc đặt mục tiêu đạt đỉnh điểm phát thải carbon vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060.
Vận tải hàng hóa đường biển toàn cầu là một ngành công nghiệp gây ô nhiễm nghiêm trọng. Trung Quốc có thể sớm trở thành vị cứu tinh năng lượng sạch cho ngành này.
Theo các chuyên gia, với lợi thế về năng lực sản xuất pin và chuỗi cung ứng công nghiệp quy mô lớn, Trung Quốc đang nắm giữ nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình điện hóa ngành vận tải biển.
Ông Martin Stopford, Chủ tịch công ty tư vấn hàng hải Clarkson Research, nhận định rằng sự kết hợp giữa ngành đóng tàu phát triển và công nghiệp pin quy mô lớn có thể giúp Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thế hệ tàu biển phát thải thấp trong tương lai.
Trong khi đó, ông Andy Palmer, cựu Giám đốc điều hành Aston Martin và từng được mệnh danh là “cha đẻ của xe điện”, cho rằng xu hướng điện hóa trong vận tải biển có thể diễn ra tương tự như ngành ô tô trước đây.
Khi chi phí pin giảm và công nghệ lưu trữ năng lượng được cải thiện, tàu chạy điện hoặc tàu lai điện sẽ trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế, đặc biệt đối với các tuyến vận tải ven biển và cự ly trung bình.
Các chuyên gia cũng đồng thuận rằng nếu Trung Quốc thành công trong việc thương mại hóa tàu điện quy mô lớn, điều này có thể tạo ra tác động lan tỏa đáng kể tới ngành vận tải biển toàn cầu. Không chỉ thúc đẩy giảm phát thải, công nghệ mới còn có thể mở ra một chuỗi giá trị công nghiệp mới, từ sản xuất pin, đóng tàu đến hạ tầng sạc và lưu trữ năng lượng tại các cảng biển.
Tuy vậy, ông Palmer nhận định, quá trình điện hóa ngành vận tải biển của Trung Quốc sẽ phải đối mặt với không ít thách thức. Một trong những rào cản lớn nhất là mật độ năng lượng của pin hiện nay vẫn còn hạn chế so với nhiên liệu truyền thống, khiến phạm vi hoạt động của tàu điện, đặc biệt là các tàu vận tải đường dài chưa thực sự tối ưu.
Ngoài ra, chi phí đầu tư ban đầu cho tàu điện và hệ thống hạ tầng sạc tại các cảng biển vẫn còn khá cao. Đồng quan điểm, ông Martin Stopford, Chủ tịch công ty tư vấn hàng hải Clarkson Research, cho rằng trong giai đoạn trước mắt, tàu điện nhiều khả năng sẽ phù hợp hơn với các tuyến vận tải ven biển hoặc cự ly ngắn, nơi nhu cầu năng lượng thấp hơn và có thể dễ dàng tiếp cận hạ tầng sạc.
Đối với vận tải đường dài xuyên đại dương, ngành hàng hải có thể vẫn cần kết hợp nhiều giải pháp khác nhau như nhiên liệu xanh, tàu lai điện hoặc các công nghệ tiết kiệm năng lượng.
Bên cạnh đó, việc tiêu chuẩn hóa công nghệ và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ từ trạm sạc, quy chuẩn an toàn cho pin đến các chính sách khuyến khích cũng là những yếu tố quan trọng quyết định tốc độ chuyển đổi của ngành.
Dù còn nhiều trở ngại, xu hướng giảm phát thải trong vận tải biển là không thể đảo ngược, và những bước đi sớm của các quốc gia có năng lực công nghiệp lớn như Trung Quốc có thể đóng vai trò thúc đẩy quá trình chuyển đổi này trên quy mô toàn cầu.