Phân tích - Bình luận

Đằng sau mâu thuẫn ngày càng gay gắt giữa hai nhà sáng lập Sam Altman và Dario Amodei là cuộc tranh luận lớn hơn về cách phát triển và kiểm soát một trong những công nghệ có ảnh hưởng nhất của thế kỷ 21.

Dù cùng hoạt động trong lĩnh vực AI và từng có chung nguồn gốc – Anthropic được thành lập năm 2021 bởi Amodei, cựu Phó chủ tịch nghiên cứu của OpenAI – hai công ty hiện cạnh tranh trực diện trong việc giành người dùng, nhân tài và vốn đầu tư. Cạnh tranh này càng trở nên quyết liệt khi cả hai được cho là đang cân nhắc kế hoạch niêm yết cổ phiếu trong những năm tới.

Căng thẳng từ hợp tác với Lầu Năm Góc

Căng thẳng giữa hai công ty bùng phát mạnh trong những tuần gần đây khi mỗi bên phải lựa chọn cách tiếp cận khác nhau đối với các đề nghị hợp tác từ Lầu Năm Góc.

Anthropic đã từ chối yêu cầu nới lỏng các “lằn ranh đỏ” mà công ty đặt ra đối với việc sử dụng AI, bao gồm các ứng dụng liên quan đến giám sát quy mô lớn trong nước và vũ khí tự động. Quyết định này khiến công ty mất hợp đồng với chính phủ Mỹ và bị Bộ Quốc phòng xếp vào nhóm “rủi ro chuỗi cung ứng”, theo Reuters.

Trong khi đó, OpenAI lại đạt được thỏa thuận riêng với Lầu Năm Góc gần như cùng thời điểm. Sam Altman khẳng định công ty vẫn duy trì các giới hạn tương tự về an toàn, nhưng động thái này bị một số người xem là mang tính cơ hội khi OpenAI vừa bày tỏ ủng hộ quan điểm của Anthropic vừa tiến hành hợp tác với chính phủ.

Tranh cãi quanh hợp tác quốc phòng cũng nhanh chóng lan sang thị trường người dùng. Sau khi OpenAI công bố thỏa thuận với Lầu Năm Góc, khoảng 1,5 triệu người dùng đã hủy đăng ký ChatGPT trong vòng chưa đầy 48 giờ, trong khi các chiến dịch tẩy chay trên mạng xã hội kêu gọi chuyển sang chatbot Claude của Anthropic. Một số chiến dịch trực tuyến thậm chí thu hút hơn 2,5 triệu người tham gia cam kết tẩy chay ChatGPT.

Dù vậy, quy mô phản ứng này vẫn nhỏ so với tổng người dùng của OpenAI. ChatGPT hiện có hàng trăm triệu người dùng mỗi tuần và khoảng 20 triệu thuê bao trả phí, theo dữ liệu tổng hợp.

Ở chiều ngược lại, Anthropic ghi nhận sự gia tăng mạnh về lượng người dùng. Theo Business Insider, chatbot Claude đã vươn lên vị trí số 1 trong bảng xếp hạng ứng dụng miễn phí trên App Store tại Mỹ, vượt qua ChatGPT. Lượng người dùng miễn phí của Claude đã tăng hơn 60% từ đầu năm 2026, trong khi số thuê bao trả phí tăng gấp đôi trong năm, theo các báo cáo ngành.

Nhu cầu tăng mạnh đến mức hệ thống Claude nhiều lần gặp sự cố quá tải do lượng đăng ký mới tăng đột biến, theo TechRadar.

Cuộc cạnh tranh định hình tương lai AI

Sự khác biệt giữa hai công ty phản ánh hai cách tiếp cận đối với AI. Altman thường được mô tả như một nhà lãnh đạo sẵn sàng ký các thỏa thuận lớn để mở rộng nhanh chóng thị trường của OpenAI. Trong khi đó, Amodei xây dựng Anthropic với triết lý thận trọng hơn, nhấn mạnh các rủi ro dài hạn của AI đối với xã hội.

Amodei nhiều lần cảnh báo AI có thể gây ra những biến động lớn trên thị trường lao động, thậm chí dẫn tới mức độ mất việc làm tương tự một cuộc Đại suy thoái mới. Altman cũng thừa nhận các rủi ro nhưng thường nhấn mạnh tiềm năng đổi mới và tác động tích cực của công nghệ.

Hai công ty cũng đứng ở những vị trí khác nhau trong các cuộc tranh luận chính sách. Anthropic từng ủng hộ một dự luật tại bang California nhằm thiết lập các quy tắc an toàn cho AI – một đề xuất gây tranh cãi khi nhiều doanh nghiệp công nghệ cho rằng nó có thể cản trở đổi mới.

Bước sang năm 2026, khi khả năng IPO của cả hai công ty ngày càng được nhắc tới, những lời chỉ trích giữa hai bên cũng trở nên công khai hơn. Amodei từng ám chỉ tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos rằng các công ty AI do những lãnh đạo xuất thân từ mạng xã hội điều hành có thể đặt tăng trưởng lên trên các cân nhắc đạo đức – một nhận xét được cho là nhắm tới Altman.

Dù vậy, hai nhà lãnh đạo vẫn có chung một nhận định: AI đang phát triển nhanh hơn dự đoán và sẽ tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với nền kinh tế và xã hội.

Nhưng trong một ngành công nghiệp mà quyền lực tập trung vào một số ít công ty, sự chia rẽ giữa hai doanh nghiệp hàng đầu có thể khiến việc xây dựng các chuẩn mực chung về an toàn và quản trị AI trở nên khó khăn hơn. Và đó có thể là hệ quả lâu dài đáng lo ngại nhất của cuộc đối đầu này.

Nam Trần