24h

Vụ án sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô hàng trăm tỉ đồng vừa bị phanh phui đã phơi bày một chiêu thức gian lận quen thuộc: sản phẩm được quảng cáo “công nghệ châu Âu”, nhưng nguyên liệu thực tế lại nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc.

Những sản phẩm mang “vỏ ngoại” này được đưa ra thị trường với hình thức như hàng chính hãng, nhắm trực tiếp vào tâm lý sính ngoại của người tiêu dùng.

Theo kết luận điều tra, Nguyễn Năng Mạnh – cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA cùng các đồng phạm đã tổ chức sản xuất và tiêu thụ 88 loại thực phẩm chức năng giả, với tổng trị giá hơn 539 tỷ đồng, thu lợi bất chính gần 265 tỷ đồng.

Các mặt hàng này được tung ra thị trường với bao bì bắt mắt, quảng cáo sử dụng công nghệ châu Âu hoặc có nguồn gốc từ Mỹ, Pháp, Đức… trong khi nguyên liệu thực tế chủ yếu nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc hoặc mua trôi nổi.

Theo cơ quan điều tra, từ năm 2016, nhóm này đã xây dựng mạng lưới gồm 12 công ty và 2 nhà máy sản xuất để sản xuất và phân phối thực phẩm chức năng trên phạm vi cả nước. Các doanh nghiệp trong hệ thống được phân công những vai trò khác nhau nhằm hợp thức hóa toàn bộ quy trình từ nhập nguyên liệu, sản xuất, đóng gói cho đến phân phối sản phẩm ra thị trường.

Cụ thể, doanh nghiệp nhập nguyên liệu đầu vào từ nước ngoài, sau đó các nhà máy thực hiện sản xuất, đóng gói thành phẩm. Một số công ty khác đảm nhiệm khâu in ấn bao bì, xây dựng thương hiệu và phân phối sản phẩm. Nhờ mô hình này, các sản phẩm được đưa ra thị trường với hình thức như những mặt hàng thực phẩm bảo vệ sức khỏe hợp pháp.

Để tối đa hóa lợi nhuận, các đối tượng còn cắt giảm thành phần hoặc hàm lượng nguyên liệu so với công bố trên bao bì. Nhiều sản phẩm được sản xuất mà không thực hiện đầy đủ quy trình kiểm nghiệm chất lượng theo quy định.

Kết quả giám định xác định 88 sản phẩm thực phẩm chức năng do các công ty trong hệ thống này sản xuất là hàng giả.

Vụ án một lần nữa cho thấy thị trường thực phẩm chức năng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu công tác hậu kiểm không được thực hiện chặt chẽ. Khi những sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe bị làm giả hoặc không bảo đảm chất lượng, thiệt hại không chỉ dừng lại ở kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài tới người tiêu dùng.

Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất hàng giả, cơ quan điều tra còn xác định các đối tượng lập hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm che giấu doanh thu thực tế, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 304 tỷ đồng.

Theo các chuyên gia pháp lý, vụ án cho thấy các đối tượng đã lợi dụng những kẽ hở trong cơ chế quản lý đối với thực phẩm chức năng. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp chỉ cần thực hiện thủ tục công bố hoặc tự công bố sản phẩm theo quy định là có thể đưa hàng ra thị trường.

Cơ chế này tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, nhưng cũng có thể bị lợi dụng nếu công tác hậu kiểm không được thực hiện nghiêm túc. Theo kết luận điều tra, để quá trình sản xuất và lưu hành sản phẩm thuận lợi, các đối tượng còn chi tiền cho một số cá nhân liên quan trong quá trình cấp phép và kiểm tra. Những hành vi này khiến các sản phẩm kém chất lượng có thể tồn tại trên thị trường trong thời gian dài, gây rủi ro cho người tiêu dùng.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho biết, với những hành vi bị cáo buộc trong vụ án, các đối tượng có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Theo ông Tuấn, đây là nhóm tội phạm có khung hình phạt nghiêm khắc, đặc biệt trong trường hợp hành vi được thực hiện có tổ chức, quy mô lớn hoặc thu lợi bất chính với số tiền lớn. “Thực phẩm chức năng liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Khi các sản phẩm này bị làm giả hoặc không bảo đảm chất lượng như công bố, hậu quả không chỉ là thiệt hại kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người sử dụng”, Luật sư Tuấn nhận định.

Theo Luật sư Tuấn, vụ án cũng cho thấy cần tăng cường cơ chế hậu kiểm đối với thị trường thực phẩm chức năng, đặc biệt là việc kiểm tra chất lượng sản phẩm sau khi được cấp phép lưu hành. Thị trường thực phẩm chức năng tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh, đặc biệt với các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe cho trẻ em, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mãn tính. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của thị trường đang kéo theo nguy cơ xuất hiện các sản phẩm giả, nhái, kém chất lượng.

“Thị trường này luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu công tác hậu kiểm không được thực hiện chặt chẽ. Khi những sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người bị làm giả hoặc không bảo đảm chất lượng, thiệt hại không chỉ dừng lại ở kinh tế mà còn để lại những hậu quả khôn lường”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nói.

Nguyễn Giang