Doanh nghiệp

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản 2 tháng đầu năm 2026 đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản đạt hơn 6 tỷ USD, tăng 17,1%; giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 140,7 triệu USD.

Châu Á là thị trường xuất khẩu lớn nhất của các mặt hàng nông lâm thuỷ sản của Việt Nam với thị phần chiếm 45,5%.

Hai thị trường lớn tiếp theo là châu Mỹ và châu Âu với thị phần lần lượt là 21% và 15,7%. Thị phần của 2 khu vực châu Phi và châu Đại Dương nhỏ, chiếm lần lượt 2,2% và 1,4%.

So với cùng kỳ năm trước, ước giá trị xuất khẩu nông lâm thuỷ sản của Việt Nam 2 tháng đầu năm 2026 sang khu vực châu Á tăng 27,7%; châu Mỹ tăng 10,4%... Trong đó, một số mặt hàng xuất khẩu chính như cà phê, gạo, rau quả.

Đáng lưu ý, trong thời gian gần đây, xung đột tại Trung Đông đã gây tác động mạnh đến thị trường tài chính, hàng hóa và nhiên liệu toàn cầu, nguy cơ tái diễn đứt gãy chuỗi cung ứng… Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ ngành, địa phương rà soát các nhiệm vụ trọng tâm trong Quý I và năm 2026 để ưu tiên nguồn lực, tập trung chỉ đạo, thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ cấp bách, chủ động các phương án ứng phó khi chuỗi cung ứng đứt gãy do xung đột quân sự leo thang, tạo đà cho sự phát triển những tháng cuối năm.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng báo cáo để trình Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở đó đánh giá tổng thể mức độ ảnh hưởng và tác động.

Theo tính toán sơ bộ, xung đột Trung Đông khiến nguồn cung dầu mỏ khan hiếm, đẩy giá dầu lên cao đã tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào. Đơn cử như phân bón Ure hiện dao động khoảng 540–545 USD/tấn, mức cao nhất kể từ năm 2025. Điều này có thể làm chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3-5%.

Bên cạnh đó, chi phí logistics, cước vận tải cũng đã tăng 15-20%, thời gian vận chuyển phải kéo dài khoảng 7-14 ngày do phải đi vòng qua các khu vực khác.

Về tác động gián tiếp, ông Long cho biết, nếu xung đột Trung Đông tiếp tục kéo dài, nguy cơ kinh tế toàn cầu sẽ bị tác động do thiếu nguồn cung dầu mỏ.

Theo ông Long, năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu xuất khẩu 73-74 tỷ USD, tăng trưởng 3,7%, trong đó, riêng Quý 1 tăng trưởng 3,6%. Do vậy, xung đột Trung Đông nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến các chỉ tiêu trên.

Ông Long cũng cho biết, Bộ cũng đưa ra các kịch bản để báo cáo Thủ tướng Chính Phủ. Nếu xung đột nếu kéo dài 1 tháng, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thuỷ sản sẽ giảm 1 tỷ USD. Nếu kéo dài 3 tháng kim ngạch xuất khẩu giảm 3-3,5 tỷ USD (Trung Đông giảm 500-600 triệu USD, châu Âu giảm 1,5-1,6 tỷ USD, Bắc Phi 200-250 triệu USD). Nếu kéo dài 1 năm, xuất khẩu sang Trung Đông sẽ bị gián đoạn, sang thị trường châu Âu và Bắc Phi giảm 50%.

"Các kịch bản này hiện vẫn đang được Bộ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tham mưu Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp, bao gồm cơ cấu lại thị trường xuất khẩu và các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động của thị trường thế giới", ông Long nói.

Theo thống kê, tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Đông chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thuỷ sản của Việt Nam. Tính đến hết tháng 2/2026 xuất khẩu nông lâm thuỷ sản sang Trung Đông đạt 206 triệu USD, trung bình trên 100 triệu USD.

Ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhận định, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, hoạt động thương mại có thể chịu tác động gián tiếp, đặc biệt ở khâu vận tải và logistics. Một số hãng tàu đã thông báo tạm dừng hoặc hạn chế vận chuyển tới khu vực này, trong khi chi phí bảo hiểm hàng hải tăng, thời gian vận chuyển kéo dài. Điều này có thể làm phát sinh thêm chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng, nhất là với các mặt hàng cần container lạnh như thủy sản và rau quả tươi.

“Các chi phí phát sinh về vận tải và bảo hiểm có thể khiến chi phí sản xuất và giá thành nông sản tăng, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc duy trì xuất khẩu sang khu vực này nếu xung đột kéo dài”, ông Lê Bá Anh nhấn mạnh.

Tuy nhiên, vị lãnh đạo Cục cũng lạc quan, xuất khẩu nông lâm thuỷ sản của Việt Nam sang thị trường Mỹ cũng sẽ thuận lợi hơn do mức thuế được điều chỉnh, trong đó, thuế chống bán phá giá tôm cũng đã được điều chỉnh thuận lợi. "Việc chuyển hướng sang các thị trường truyền thống như Mỹ, Trung Quốc, EU, Hàn Quốc sẽ bù đắp vào 2% bị ảnh hưởng tại thị trường Trung Đông", ông Bá Anh cho hay.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng, trong năm 2026, một số thị trường lớn như Hoa Kỳ có dấu hiệu thuận lợi hơn khi một số mức thuế được điều chỉnh, đồng thời các rào cản thương mại đối với một số mặt hàng thủy sản, trong đó có tôm, cũng đang có diễn biến tích cực.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ có thể bù đắp phần kim ngạch bị thiếu hụt khoảng 2% từ thị trường Trung Đông nếu khu vực này bị gián đoạn thương mại.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tài chính, cùng hệ thống cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật tình hình thị trường, kịp thời khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu, tìm kiếm thị trường thay thế, qua đó duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu của ngành nông, lâm, thủy sản trong năm 2026.

Thy Hằng