Ô tô - Xe máy

Một nghiên cứu mới của các nhà khoa học châu Âu cho thấy hệ thống giám sát áp suất lốp (TPMS) - tính năng an toàn phổ biến trên ô tô hiện đại, có thể vô tình trở thành công cụ giúp theo dõi hành trình của phương tiện. Phát hiện này làm dấy lên những lo ngại về vấn đề bảo mật dữ liệu trong bối cảnh ô tô ngày càng tích hợp nhiều công nghệ kết nối không dây.

TPMS (Tire Pressure Monitoring System) được thiết kế nhằm theo dõi áp suất lốp và cảnh báo người lái khi thông số này giảm xuống dưới mức an toàn. Khi xảy ra bất thường, bảng đồng hồ sẽ hiển thị biểu tượng cảnh báo màu vàng hình lốp xe kèm dấu chấm than. Công nghệ này góp phần giảm nguy cơ tai nạn, bởi lốp xe thiếu áp suất có thể làm giảm khả năng kiểm soát phương tiện. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy chính hệ thống này lại có thể phát ra tín hiệu giúp nhận diện và theo dõi phương tiện.

Phát hiện được nêu trong công trình nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Viện IMDEA Networks (Madrid, Tây Ban Nha). Nghiên cứu có tiêu đề “Can't Hide Your Stride: Inferring Car Movement Patterns from Passive TPMS Measurements”, tạm dịch “Không thể che giấu hành trình: Suy đoán mô hình di chuyển của ô tô từ dữ liệu TPMS thu thập thụ động”, dự kiến công bố tại hội nghị IEEE WONS năm 2026.

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã chế tạo những thiết bị thu tín hiệu vô tuyến đơn giản với chi phí dưới 100 USD mỗi bộ. Trong vòng 10 tuần thử nghiệm, các thiết bị này được đặt tại nhiều vị trí để thu thập tín hiệu phát ra từ phương tiện lưu thông.

Kết quả cho thấy hệ thống có thể ghi nhận hơn 6 triệu tín hiệu TPMS từ hơn 20.000 xe. Các tín hiệu này có thể được thu từ khoảng cách hơn 50 m, thậm chí xuyên qua tường hoặc khi xe đang di chuyển.

Nguyên nhân nằm ở việc mỗi cảm biến TPMS đều phát tín hiệu vô tuyến định kỳ kèm mã nhận dạng riêng. Nếu thiết bị thu tín hiệu ghi nhận cùng một mã tại nhiều địa điểm khác nhau, người theo dõi có thể xác định đó là cùng một chiếc xe.

Theo nhóm nghiên cứu, việc thu thập dữ liệu theo thời gian có thể giúp xây dựng bức tranh khá rõ về thói quen di chuyển của chủ xe. Nghiên cứu cho biết: “Theo thời gian, dữ liệu có thể tiết lộ các mô hình di chuyển như thời điểm xe rời nhà, quay về hoặc những địa điểm thường xuyên ghé thăm”. Ngoài ra, các thông số liên quan đến áp suất lốp còn có thể giúp suy đoán loại phương tiện, chẳng hạn phân biệt giữa xe tải chở hàng và xe gia đình cỡ nhỏ.

Thực tế, việc theo dõi phương tiện không phải là hiện tượng mới. Trong những năm gần đây, nhiều trường hợp kẻ xấu đã gắn thiết bị định vị hoặc sử dụng phụ kiện công nghệ để theo dõi hành trình xe của người khác. Một số vụ việc tại Mỹ cho thấy nạn nhân phát hiện thiết bị định vị được gắn dưới gầm xe sau khi điện thoại cảnh báo có thiết bị lạ di chuyển cùng mình.

So với những phương thức này, việc theo dõi bằng tín hiệu TPMS thậm chí còn đơn giản hơn ở một khía cạnh: người theo dõi không cần tiếp cận trực tiếp chiếc xe để gắn thiết bị. Chỉ cần đặt bộ thu tín hiệu tại một vị trí cố định như bãi đỗ xe hoặc khu dân cư, họ vẫn có thể ghi nhận dữ liệu.

Mặc dù nghiên cứu được thực hiện tại châu Âu và Mỹ, vấn đề này cũng có thể liên quan tới nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam. Phần lớn ô tô đời mới tại Việt Nam hiện nay đều được trang bị hệ thống giám sát áp suất lốp, trong khi thị trường phụ kiện cũng phổ biến các bộ TPMS lắp thêm sử dụng kết nối không dây.

Theo các chuyên gia, mục tiêu của nghiên cứu là cảnh báo các nhà sản xuất về rủi ro bảo mật để có giải pháp khắc phục. Một số biện pháp được đề xuất gồm mã hóa tín hiệu, thay đổi mã nhận dạng định kỳ hoặc điều chỉnh tần suất phát sóng của cảm biến.

Trong bối cảnh ô tô ngày càng trở thành phương tiện kết nối công nghệ, câu chuyện TPMS cho thấy ngay cả những tính năng được thiết kế nhằm nâng cao an toàn cũng có thể phát sinh rủi ro mới nếu không được chú trọng đúng mức về bảo mật dữ liệu.

Thanh Trà