Công nghệ

Cuộc cách mạng số đã đưa những người làm nông nghiệp bước ra khỏi lũy tre làng để trở thành những "chuyên gia" thực thụ, tự tin điều khiển máy móc và ứng dụng khoa học tiên tiến vào sản xuất, mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho nông nghiệp địa phương

Bước ngoặt từ tư duy "số hóa" trên đồng ruộng

Trong quá khứ, thành bại của mỗi vụ mùa tại Quảng Ninh thường phụ thuộc vào sự dày dạn kinh nghiệm của những "lão nông tri điền". Thế nhưng, trước sự biến đổi thất thường của khí hậu và yêu cầu khắt khe của thị trường, kinh nghiệm thôi là chưa đủ. Nhận thức rõ điều này, những năm gần đây, hội viên nông dân trên toàn tỉnh đã tích cực tham gia vào các lớp tập huấn, diễn đàn chuyển đổi số và các mô hình trình diễn nông nghiệp công nghệ cao.

Sự thay đổi dễ nhận thấy nhất nằm ở tư duy tiếp cận. Thay vì ghi chép sổ sách thủ công, nhiều hộ nông dân tại Đông Triều, Quảng Yên hay Tiên Yên đã làm quen với việc quản lý trang trại qua điện thoại thông minh. Từ việc theo dõi độ ẩm, nhiệt độ đất bằng cảm biến đến việc điều khiển hệ thống tưới tự động từ xa, mọi thông số đều được hiển thị trực quan và chính xác.

Sự chuyển dịch về tư duy này không chỉ dừng lại ở các hộ gia đình mà đã trở thành kim chỉ nam trong chiến lược phát triển của toàn ngành nông nghiệp địa phương. Việc lấy công nghệ làm 'chìa khóa' mở cửa thị trường đã được Hội Nông dân tỉnh cụ thể hóa bằng các đề án thực tiễn, tạo đà cho các doanh nghiệp bứt phá. Điển hình cho sự bứt phá này là mô hình của Công ty CP Xây dựng Đầm Hà. Trong vụ dưa đông năm nay, thay vì thấp thỏm theo dõi diễn biến thời tiết, đơn vị đã có thể tự tin "lập trình" chính xác thời điểm thu hoạch đến từng ngày. Chia sẻ về bí quyết này, ông Hấn – PGĐ Công ty CP Xây dựng Đầm Hà cho biết, chìa khóa nằm ở hệ thống nhà màng hiện đại, nơi mọi yếu tố sinh tồn của cây trồng đều nằm trong tầm kiểm soát.

"Chúng tôi không còn đánh cược với thiên nhiên. Trong môi trường nhà màng, từ nhiệt độ, ánh sáng đến độ ẩm đều được điều tiết cơ giới hóa để đạt mức tối ưu nhất," ông Hấn bộc bạch. Nhờ việc làm chủ hoàn toàn các chỉ số môi trường, doanh nghiệp không chỉ chủ động phòng tránh tuyệt đối sâu bệnh mà còn "điều khiển" được nhịp sinh học của cây dưa. Khả năng dự đoán chính xác thời điểm ra hoa, kết trái giúp công ty chủ động nguồn cung cho thị trường, đảm bảo chất lượng trái đồng đều và đạt giá trị thương mại cao nhất.

Đây chính là minh chứng sống động cho việc ứng dụng khoa học công nghệ để biến những rủi ro của nông nghiệp truyền thống thành sự ổn định và thịnh vượng của nền nông nghiệp số.

Nếu như tại Đầm Hà, công nghệ giúp 'lập trình' mùa vụ, thì ở vùng cao Bình Liêu, khoa học kỹ thuật lại là lời giải cho bài toán 'nghịch lý thời vụ' của nghề làm miến dong truyền thống. Sự chủ động trong khâu bảo quản và chế biến sâu đã giúp doanh nghiệp duy trì mạch sản xuất xuyên suốt, biến đặc sản địa phương thành sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế bền vững."

Bước vào xưởng sản xuất của Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu những ngày sau Tết, tiếng máy vẫn rộn ràng – một hình ảnh hiếm thấy ở các cơ sở thủ công vốn phải dừng hoạt động do hết nguyên liệu tươi. Chia sẻ về bước tiến này, ông Nguyễn Xuân Tùng - Phó Giám đốc Công ty, khẳng định rằng việc gia tăng "hàm lượng chất xám" trong mỗi sợi miến chính là chìa khóa để doanh nghiệp chuyển mình.

"Chúng tôi xác định, muốn đi xa thì không thể mãi dựa vào thói quen hay kinh nghiệm truyền miệng vốn đầy rẫy rủi ro và phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết," anh Tùng tâm sự. Nhờ sự sát cánh từ Hội Nông dân tỉnh trong việc kết nối, hỗ trợ thiết bị và chuyển giao quy trình quản lý hiện đại, công ty đã xây dựng được một hệ sinh thái sản xuất bài bản. Từ hệ thống kho lạnh bảo quản bột dong sơ chế đến dây chuyền chế biến khép kín, mọi công đoạn đều được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn mới.

Anh Tùng nhấn mạnh: "Công nghệ không chỉ giúp chúng tôi xóa bỏ lối sản xuất 'ăn đong' theo mùa, mà còn nâng tầm quản trị. Với sản lượng duy trì ổn định trên 200 tấn/năm, mỗi sợi miến xuất xưởng giờ đây không chỉ mang hương vị đặc trưng của vùng cao Bình Liêu mà còn hội tụ cả sự chính xác, an toàn của nền nông nghiệp hiện đại

Hướng tới một nền nông nghiệp thông minh và bền vững

Sự dấn thân của nông dân Quảng Ninh vào cuộc cách mạng số đã và đang tạo ra một diện mạo mới cho vùng nông thôn. Nó không chỉ giải quyết bài toán năng suất, chất lượng mà còn thay đổi vị thế của người nông dân trong chuỗi giá trị toàn cầu. Khi người nông dân làm chủ được công nghệ, họ cũng đồng thời làm chủ được tương lai của chính mình, giảm thiểu rủi ro từ thiên tai và những biến động thất thường của thị trường.

Tuy nhiên, hành trình này vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Để công nghệ thực sự phủ sóng đến từng ngõ ngách của bản làng, rất cần sự đồng hành sát sao hơn nữa của các cấp chính quyền, các nhà khoa học và các doanh nghiệp trong việc hỗ trợ vốn, chuyển giao kỹ thuật và xây dựng hạ tầng số đồng bộ.

Quảng Ninh đang hướng tới mục tiêu trở thành tỉnh kiểu mẫu trong xây dựng nông thôn mới nâng cao và hiện đại. Trong bức tranh tổng thể đó, người nông dân với tinh thần cầu thị, ham học hỏi và khát khao làm chủ công nghệ chính là những "gam màu" tươi sáng nhất, quyết định sự thành công của công cuộc hiện đại hóa nông nghiệp địa phương.

Để hiện thực hóa mục tiêu nông thôn mới kiểu mẫu, Quảng Ninh đã hình thành nên những 'thủ phủ' nông nghiệp công nghệ cao, nơi người nông dân không chỉ làm chủ kỹ thuật mà còn tự tin thách thức cả quy luật của tạo hóa. Hiện nay, tại Quảng Ninh, con tôm thẻ chân trắng đã được người dân nuôi tôm trong đất liền với những mô hình ao nổi, ao lót bạt, ao tròn khung sắt, khung HDPE. Theo quy trình hiện đại như nuôi tuần hoàn, nuôi đa giai đoạn, nuôi tự động… Gần đây, nông dân trên địa bàn tỉnh đang thành công khi triển khai nuôi tôm vụ đông, vốn là một trong những vụ nuôi tôm mạo hiểm, bởi nền nhiệt mùa Đông Quảng Ninh rất bất lợi cho sự sống của con tôm.

Một trong những điểm sáng rực rỡ nhất trong bức tranh nông nghiệp số tại Quảng Ninh chính là sự trỗi dậy của các 'thủ phủ' nuôi tôm công nghệ cao. Tại khu Đồng Cói (phường Cẩm Phả), HTX nuôi tôm công nghệ cao Cẩm Phả cùng cộng đồng nông dân lân cận đã viết nên một chương mới khi chinh phục thành công vụ tôm đông – thời điểm vốn được coi là 'vùng cấm' đối với nghề nuôi tôm miền Bắc do sự khắc nghiệt của thời tiết.

Để giải bài toán nhiệt độ, HTX đã tiên phong thiết lập hệ thống nhà kính hiện đại, vận hành theo cơ chế tự động hóa hoàn toàn từ điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm đến quản lý độ thoáng khí và ánh sáng. Công nghệ này đã kiến tạo nên một 'ốc đảo sinh thái' không có mùa đông, giúp con tôm thẻ chân trắng sinh trưởng khỏe mạnh bất chấp những đợt rét đậm, rét hại của vùng đất Mỏ.

Không chỉ giữ bí quyết cho riêng mình, HTX còn đóng vai trò là 'hạt nhân' lan tỏa tri thức, trực tiếp chuyển giao kinh nghiệm và kỹ thuật cho các hộ dân trong vùng. Thành quả ngọt ngào đã đến khi hiện nay, HTX và nhiều hộ dân tại Đồng Cói đã có thể vận hành quy trình nuôi lên đến 12 vụ/năm (xoay vòng gối vụ), đưa sản lượng chạm mốc kỷ lục 200 tấn/ha. Đây là con số không tưởng đối với phương thức nuôi truyền thống, khẳng định vị thế dẫn đầu của nông dân Quảng Ninh trong việc làm chủ công nghệ để tối ưu hóa giá trị kinh tế trên từng diện tích mặt nước

Cùng với những điển hình trên, sản xuất nông nghiệp tại Quảng Ninh hiện nay ngày càng ghi nhận điểm sáng với việc xuất hiện những mô hình sản xuất có liên kết, có tỷ lệ cơ giới hoá cao và có hàm lượng khoa học kỹ thuật lớn.

Hành trình từ những "lão nông tri điền" trở thành những "chuyên gia công nghệ số" tại Quảng Ninh là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của tinh thần cầu thị và sự đổi mới. Khi những rào cản về thời tiết, dịch bệnh và tính thời vụ dần bị xóa bỏ bởi nhà màng, kho lạnh hay hệ thống nuôi tôm khép kín, nông nghiệp đất Mỏ đã thực sự bước vào kỷ nguyên sản xuất chính xác và bền vững. Trong bức tranh nông thôn mới hiện đại, sự đồng hành của các cấp Hội cùng khát vọng làm chủ công nghệ của người những người làm nông nghiệp chính là "chìa khóa" vàng trên bản đồ kinh tế số.

Lê Cường