24h

Một chiếc điện thoại được chào bán với giá cao hơn thị trường, đi kèm lời hứa mỗi ngày chỉ cần mở ứng dụng, xem quảng cáo cũng có thể nhận tiền; đồng thời, người tham gia còn được giới thiệu cơ chế thưởng nếu lôi kéo thêm người khác, với mức thu nhập được vẽ ra càng tăng theo quy mô mạng lưới.

Không ít người đã xuống tiền theo cách như vậy khi tham gia hệ thống mang tên “Sky Media”, bởi những gì họ nhìn thấy là một mô hình có đủ yếu tố tạo niềm tin: ứng dụng vận hành ổn định, thiết bị có thể sử dụng, các buổi giới thiệu được tổ chức bài bản, cùng một cơ chế trả thưởng được trình bày rõ ràng. Tuy nhiên, phía sau lớp vỏ đó, dòng tiền lại không đến từ hoạt động quảng cáo như cách hệ thống được giới thiệu.

Theo thông tin từ cơ quan điều tra Công an TP Hà Nội, nhóm đối tượng thuộc Công ty cổ phần truyền thông công nghệ Sky Media, trụ sở tại No7D, LK19 khu dịch vụ Vạn Phúc, phường Hà Đông, Hà Nội, có dấu hiệu thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức bán hàng đa cấp không phép mặt hàng điện thoại nhãn hiệu Redmi được cài đặt phần mềm xem quảng cáo trực tuyến trá hình...

Cơ quan điều tra xác định, đây là thủ đoạn tinh vi nhằm che giấu bản chất lừa đảo. Cụ thể, các đối tượng đã xây dựng ứng dụng Sky Media từ giữa năm 2025, sau đó tổ chức hội thảo tại nhiều địa phương như Hà Nội, Thanh Hóa, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Ninh Bình, Đồng Nai…, đưa ra mức trả thưởng khoảng 50.000 đồng mỗi ngày cho việc xem quảng cáo, đồng thời chi hoa hồng khi giới thiệu người mới hoặc bán sản phẩm.

Để tham gia, người dùng phải mua điện thoại đã được cài sẵn ứng dụng với mức giá cao hơn giá trị thực tế. Chính chi tiết “có sản phẩm trong tay” khiến nhiều người mất cảnh giác, bởi khi cầm một thiết bị cụ thể và thấy hệ thống vận hành, người tham gia dễ tin rằng mình đang tham gia một hoạt động kinh doanh hợp pháp, thay vì một mô hình đa cấp biến tướng.

Nhóm đối tượng được xác định có sự phân công vai trò từ việc xây dựng ứng dụng, tổ chức hội thảo đến vận hành hệ thống và phát triển mạng lưới người tham gia, cho thấy mô hình này được triển khai có tổ chức và có chủ đích.

Nhưng khi bóc tách cách vận hành, có thể thấy khoản lợi nhuận mà người tham gia nhận được không xuất phát từ giá trị tạo ra, mà phụ thuộc chủ yếu vào việc có thêm người mới gia nhập hệ thống; dòng tiền chỉ tiếp tục duy trì khi mạng lưới mở rộng, và ngược lại sẽ nhanh chóng bộc lộ rủi ro khi tốc độ này chững lại. Những người tham gia sau cùng thường là người chịu thiệt hại lớn nhất.

Điểm đáng chú ý là mô hình này không mới về bản chất, nhưng đã được “làm mới” về hình thức, khi các yếu tố công nghệ, ứng dụng và cách tổ chức được đưa vào để tạo cảm giác chuyên nghiệp, qua đó làm mờ đi ranh giới giữa kinh doanh hợp pháp và đa cấp trái phép.

Theo các chuyên gia pháp lý, những khái niệm như “kiếm tiền từ quảng cáo”, “nền tảng công nghệ” hay “thu nhập thụ động” được sử dụng như một lớp ngôn ngữ trung gian, giúp người tham gia tin rằng đây là một xu hướng mới, trong khi nguyên lý vận hành vẫn là lấy tiền của người vào sau để chi trả cho người vào trước.

Trong thực tế, nhiều người tham gia không dừng lại ở vai trò người mua, mà nhanh chóng bị cuốn vào việc lôi kéo thêm người khác, bởi chỉ khi hệ thống có thêm người mới, họ mới có cơ hội thu hồi khoản tiền đã bỏ ra; quá trình này khiến họ từ người bị hại trở thành một mắt xích trong chính hệ thống mà mình tham gia. Đây cũng là lý do khiến các mô hình dạng này có thể lan rộng trong thời gian ngắn.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh vụ án này, Luật sư Lê Thị Nhung – Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, điểm nguy hiểm của những mô hình như Sky Media nằm ở việc sử dụng các yếu tố hợp pháp bề ngoài để che giấu bản chất dòng tiền.

Theo bà, việc gắn với sản phẩm hữu hình như điện thoại khiến nhiều người nhầm tưởng mình đang tham gia mua bán hàng hóa thông thường, trong khi thực tế lợi nhuận lại không đến từ hoạt động kinh doanh mà phụ thuộc vào việc phát triển mạng lưới.

“Trong các mô hình này, sản phẩm chỉ đóng vai trò như một công cụ để hợp thức hóa việc thu tiền; nếu lợi nhuận chủ yếu đến từ việc đưa thêm người vào hệ thống, thì dấu hiệu của đa cấp trái phép là rất rõ”, Luật sư Lê Thị Nhung phân tích.

Bà cũng lưu ý rằng việc xây dựng ứng dụng riêng, tổ chức hội thảo và tạo hình ảnh chuyên nghiệp không làm thay đổi bản chất của mô hình, mà ngược lại còn khiến người tham gia dễ tin tưởng hơn nếu không nhận diện được cách vận hành.

“Công nghệ chỉ là công cụ; khi dòng tiền không gắn với giá trị thực, thì dù được thể hiện dưới hình thức nào, rủi ro vẫn không thay đổi”, bà Nhung nhận định.

Theo Luật sư Lê Thị Nhung, điều đáng lo là nhiều người chỉ nhận ra vấn đề khi hệ thống bắt đầu có dấu hiệu đứt gãy, trong khi trước đó họ đã tham gia sâu và thậm chí kéo thêm người khác vào.

“Không ít trường hợp, người tham gia vừa là nạn nhân, vừa trở thành người lôi kéo, khiến hệ quả lan rộng và phức tạp hơn trong quá trình xử lý; vì vậy, cần nhận diện sớm dấu hiệu khi một mô hình vừa yêu cầu mua sản phẩm, vừa khuyến khích phát triển mạng lưới để hưởng hoa hồng”, bà Nhung nhấn mạnh.

Nguyễn Giang