Kinh tế thế giới

Lạm phát năng lượng tăng 8 điểm %

Giá tiêu dùng tại khu vực đồng euro (Eurozone) tăng 2,6% so với cùng kỳ năm ngoái — mức cao nhất kể từ tháng 7/2024 — khi căng thẳng năng lượng từ xung đột Trung Đông tiếp tục lan rộng và đặt Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trước áp lực phải hành động.

Theo số liệu chính thức được công bố, lạm phát năng lượng khu vực đã tăng vọt lên 5,1% so với cùng kỳ năm ngoái, đảo chiều hoàn toàn so với mức giảm 3,1% trong tháng 2, tăng 8 điểm phần trăm chỉ trong một tháng. Con số này cao hơn ước tính sơ bộ lạm phát năng lượng ở mức 4,9% ngày 31/3.

Tính chung, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn khu vực tăng 2,6% so với cùng kỳ - cao hơn ước tính sơ bộ 2,5% và là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 7/2024, từ mức 1,9% của tháng 2.

Lạm phát cơ bản, không tính năng lượng và thực phẩm, giữ ổn định ở mức 2,3%, thậm chí giảm nhẹ so với mức 2,4% của tháng trước, cho thấy áp lực giá hiện vẫn chủ yếu mang tính "cú sốc vòng một" từ năng lượng.

Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nằm giữa Iran và Oman, hiện là tâm điểm của cuộc khủng hoảng kinh tế đang hình thành tại châu Âu. Kể từ khi xung đột bùng phát, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu tăng khoảng 80% từ đầu năm đến nay.

ECB gặp lại bài toán cũ

Theo kịch bản nghiêm trọng trong dự báo tháng 3 của ECB, có tới 60% lượng dầu và LNG vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, trong đó một phần thiệt hại đến từ các cuộc tấn công quân sự nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, khiến việc khôi phục nguồn cung có thể kéo dài đến đầu năm 2027.

Đây không phải lần đầu ECB phải xử lý bài toán lạm phát do giá năng lượng gây ra. Năm 2022, giá khí đốt châu Âu tăng vọt sau xung đột Nga – Ukraine nổ ra, buộc ngân hàng trung ương này phải triển khai chu kỳ tăng lãi suất mạnh nhất trong lịch sử.

Cuộc khủng hoảng hiện tại đang gợi lại những lo ngại tương tự. ECB đang đối mặt với tình thế lưỡng nan - thắt chặt chính sách để neo kỳ vọng lạm phát, hay giữ nguyên trong khi nền kinh tế đang chịu áp lực từ cú sốc?

Claus Vistesen, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách eurozone tại Pantheon Macroeconomics, cảnh báo rằng "lạm phát đang tiến về ngưỡng 3% và sẽ duy trì gần mức này trong một thời gian". "Một cú sốc lạm phát đáng kể vẫn đang trên đường đến, ngay cả khi các tác động vòng hai trong thực phẩm và lạm phát cơ bản còn ở mức khiêm tốn," ông nhấn mạnh.

Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho biết tác động của xung đột Trung Đông đang nằm ở mức giữa kịch bản cơ sở và kịch bản bất lợi của ngân hàng. "Chúng tôi phải hoàn toàn linh hoạt và sẵn sàng hành động theo hướng cần thiết," bà phát biểu bên lề cuộc họp IMF tại Washington.

Xác suất ECB tăng lãi suất thêm 50 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 4 gần như bằng không, nhưng giới đầu tư đã định giá ít nhất hai đợt tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong năm nay, theo dữ liệu từ LSEG. ECB nhóm họp lần tới vào ngày 30/4.

Nguy cơ EU đình lạm hiện hữu

Lo ngại không chỉ dừng lại ở lạm phát. ECB đã cảnh báo rằng nếu xung đột Trung Đông kéo dài, khu vực đồng euro có thể rơi vào giai đoạn đình lạm - tình trạng tăng trưởng thấp đi kèm lạm phát cao - và đẩy các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng như Đức và Italy vào suy thoái kỹ thuật trước cuối năm 2026.

IMF hạ dự báo tăng trưởng Eurozone xuống còn 1,1% cho năm 2026, từ mức 1,4% trước đó, đồng thời cảnh báo rằng 21 quốc gia thuộc khu vực đồng euro là những nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất do thiếu tính độc lập về năng lượng. Trên phạm vi toàn cầu, IMF nâng dự báo lạm phát thế giới lên 4,4% trong năm nay, tăng 0,6 điểm phần trăm so với ước tính tháng 1, đồng thời hạ tăng trưởng toàn cầu xuống 3,1%.

Lindsay James, chiến lược gia đầu tư tại Quilter, nhận định: "Dù xung đột Trung Đông chấm dứt, mọi thứ khó có thể trở lại bình thường và chúng ta phải làm quen với mức giá dầu khí cao hơn trong thời gian dài."

Hiện nay, điểm mấu chốt mà các nhà hoạch định chính sách EU đang theo dõi sát sao là liệu lạm phát có lan từ năng lượng sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế, đặc biệt thông qua chi phí tiền lương, hay không.

Dữ liệu tháng 3 cho thấy lạm phát dịch vụ đã hạ nhiệt từ 3,4% xuống 3,2%, trong khi hàng công nghiệp phi năng lượng cũng giảm từ 0,7% xuống 0,5%. Đây là những tín hiệu tạm thời trấn an phe thận trọng trong Hội đồng điều hành ECB.

Tuy nhiên, sức chịu đựng của xu hướng này vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến tại eo biển Hormuz. Tuyên bố mở lại tuyến đường này từ cả Washington lẫn Tehran đã kéo giá dầu giảm mạnh trong những ngày gần đây - một tín hiệu tích cực với châu Âu. Song, nguồn cung thực tế qua eo biển vẫn ở mức thấp, và chừng nào sự ổn định chưa được kiểm chứng trên thực địa, ECB khó có thể hạ mức cảnh báo.

Nam Trần