Kiến nghị
Đề xuất gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi với xe điện
Trong bối cảnh áp lực giảm phát thải và chuyển đổi xanh ngày càng gia tăng, đề xuất gia hạn ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện đang nhận được sự đồng thuận từ cộng đồng doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết giảm phát thải và phát triển bền vững, chính sách thuế đối với phương tiện giao thông thân thiện môi trường tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn. Góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã bày tỏ sự đồng thuận cao với đề xuất của cơ quan soạn thảo. VCCI cho rằng việc gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe chạy bằng pin là cần thiết, dựa trên những lợi ích tổng thể mà chính sách mang lại cho nền kinh tế, xã hội và người dân.
Theo VCCI, trước hết, đây là chính sách trực tiếp phục vụ mục tiêu quốc gia về chuyển đổi xanh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Giao thông đường bộ hiện là một trong những nguồn phát thải khí CO₂ và bụi mịn lớn tại các đô thị Việt Nam. Nghiên cứu của Đại học Kinh tế Quốc dân cho thấy, ô nhiễm không khí gây tổn thất kinh tế lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 5% GDP, thông qua chi phí y tế, suy giảm năng suất lao động và chất lượng sống. Việc tiếp tục ưu đãi thuế sẽ tạo động lực chuyển dịch sang phương tiện ít phát thải, góp phần cải thiện chất lượng không khí và giảm gánh nặng bệnh tật cho xã hội.
Bên cạnh đó, chính sách này cũng được đánh giá là phù hợp và nhất quán với các định hướng lớn của Nhà nước, như Nghị quyết số 158/2024/QH15 của Quốc hội, Quyết định số 876/QĐ-TTg về Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, hay Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg về lộ trình kiểm soát khí thải.
Một lợi ích quan trọng khác được VCCI nhấn mạnh là việc nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia. Hiện nay, Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu xăng dầu, khiến nền kinh tế dễ bị tác động bởi biến động giá năng lượng toàn cầu. Thúc đẩy sử dụng xe điện sẽ góp phần chuyển dịch tiêu thụ năng lượng trong giao thông từ nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu sang điện năng sản xuất trong nước, đặc biệt từ các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời. Điều này không chỉ giảm áp lực nhập khẩu mà còn tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.
VCCI cũng dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy, ưu đãi thuế là công cụ hiệu quả để thúc đẩy thị trường xe điện trong giai đoạn đầu. Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, Na Uy hay Hà Lan đã áp dụng các chính sách giảm, miễn thuế đối với xe điện và đạt được kết quả tích cực trong chuyển đổi giao thông xanh. Thực tiễn này cho thấy việc duy trì ưu đãi thuế tại Việt Nam là phù hợp với xu thế chung của thế giới.
Ở góc độ tài khóa, VCCI thừa nhận việc gia hạn ưu đãi thuế có thể làm giảm một phần thu ngân sách trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xét tổng thể, lợi ích dài hạn là vượt trội. Việc giảm ô nhiễm không khí sẽ giúp tiết kiệm chi phí y tế và hạn chế tổn thất kinh tế do bệnh tật. Đồng thời, phát triển thị trường xe điện còn kéo theo sự hình thành và mở rộng của các ngành công nghiệp phụ trợ như sản xuất pin, hạ tầng trạm sạc, dịch vụ kỹ thuật, qua đó tạo thêm việc làm và nguồn thu mới cho ngân sách trong trung và dài hạn.
“Phần giảm thu ngân sách trong giai đoạn ưu đãi thực chất là khoản đầu tư của Nhà nước cho một nền kinh tế xanh hơn, khỏe mạnh hơn và tự chủ hơn về năng lượng”, VCCI nhấn mạnh.
Trên cơ sở đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện Dự thảo theo hướng gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe chạy bằng pin, qua đó tạo động lực ổn định, dài hạn cho quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông.