Doanh nghiệp

Phát biểu tại Diễn đàn “Hoàn thiện chính sách điện tái tạo và lưu trữ, nền tảng năng lượng xanh ổn định của doanh nghiệp” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ngày 21/4/2026, ông Nguyễn Trương Phúc Khánh, Phó Giám đốc VP HCM, Công ty TNHH KT&TM Long Tech chia sẻ trong bối cảnh ngành năng lượng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các nguồn tái tạo, những bất ổn về an ninh năng lượng trong vài năm gần đây đã thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS).

Tiêu chuẩn quốc tế

Tại Việt Nam, xu hướng này ngày càng trở nên cấp thiết nhằm tối ưu hóa nguồn điện từ năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, đồng thời góp phần ổn định lưới điện quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích kinh tế rõ rệt, vấn đề an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) cũng thách thức lớn nhất trong quá trình triển khai các dự án BESS. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật, khoảng cách lắp đặt và ứng dụng công nghệ kiểm soát rủi ro là điều kiện bắt buộc để đảm bảo vận hành an toàn.

Ông Khánh phân tích trong quá trình phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng, các tiêu chuẩn quốc tế đóng vai trò định hướng quan trọng. Hai bộ tiêu chuẩn hàng đầu hiện nay là NFPA 855 (Mỹ) và GB 51048 (Trung Quốc) đã đưa ra các quy định chi tiết về khoảng cách an toàn nhằm hạn chế nguy cơ cháy nổ.

Theo đó, khoảng cách giữa các cụm pin theo NFPA 855 là 0,9 m (có thể giảm nếu đạt chứng nhận UL 9540A), trong khi tiêu chuẩn Trung Quốc yêu cầu tới 3 m. Đối với ranh giới đất và công trình xây dựng, NFPA 855 quy định khoảng cách 3 m (có thể giảm xuống 0,9 m nếu có tường ngăn cháy trên 2 giờ), còn GB 51048 yêu cầu từ 10 m đến 50 m tùy loại công trình.

Ngoài ra, các tiêu chí về lối thoát nạn, kiểm soát thực vật và khả năng chịu lửa của tường ngăn cháy cũng được quy định nghiêm ngặt, với yêu cầu chịu lửa từ 2 giờ (NFPA) đến 3-4 giờ (GB). Những tiêu chuẩn này cho thấy xu hướng chung là tăng cường khoảng cách và khả năng cô lập nhằm giảm thiểu rủi ro lan rộng khi xảy ra sự cố.

Để đảm bảo an toàn vận hành, việc lựa chọn vị trí và thiết kế hệ thống phải tuân thủ nhiều yêu cầu kỹ thuật chặt chẽ.

Trước hết, các hệ thống BESS được khuyến nghị lắp đặt ngoài trời thay vì trong nhà. Khoảng cách an toàn đối với nguy cơ cháy nổ được quy định rõ, mặt trước hệ thống tối thiểu 10 m, mặt sau và hai bên tối thiểu 7,6 m. Đối với khu vực công cộng như đường giao thông hoặc bãi đỗ xe, khoảng cách tối thiểu là 3 m. Đặc biệt, tại các khu vực đông người như trường học, bệnh viện, khoảng cách này không được phép rút ngắn, kể cả khi có tường ngăn cháy.

Về cấu trúc, khu vực xung quanh trong phạm vi 3 m không được tồn tại vật liệu dễ cháy. Các cấu trúc phía trên phải là vật liệu không cháy và cách đỉnh hệ thống ít nhất 1,4 m. Tường ngăn cháy cần có khả năng chịu lửa tối thiểu 2 giờ, độ dày từ 120 mm trở lên và mở rộng vượt ra ngoài hệ thống ít nhất 1 m. Ngoài ra, các trạm ngoài trời phải được bảo vệ bằng hàng rào và hệ thống an ninh.

Yêu cầu về nền móng cũng không kém phần quan trọng. Nền phải cao hơn mực nước lũ lịch sử và cao hơn mặt sân ít nhất 300 mm, với sai số độ phẳng không quá 3 mm. Đối với khu vực ven biển trong phạm vi 2.000 m, cần đánh giá mức độ ăn mòn để có giải pháp bảo vệ phù hợp.

Giải pháp công nghệ: Hướng đi tất yếu

Ông Nguyễn Trương Phúc Khánh nhấn mạnh một hệ thống chỉ thực sự an toàn khi được triển khai đúng quy trình. Từ khâu chuẩn bị, nhân sự phải có chuyên môn cao và được trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) cũng như phương tiện PCCC.

Trong quá trình lắp đặt, các chi tiết kỹ thuật như lực siết thanh cái đồng, hệ thống tiếp địa hay việc bịt kín các lỗ cáp để ngăn độ ẩm và côn trùng đều cần được kiểm tra nghiêm ngặt. Sau khi hoàn thành, hệ thống phải đạt các chứng nhận an toàn quốc tế uy tín, điển hình như TÜV Rheinland, bao gồm các thử nghiệm về mất kiểm soát nhiệt và khả năng kháng lửa.

Một trong những nguy cơ lớn nhất của hệ thống BESS là hiện tượng mất kiểm soát nhiệt (thermal runaway). Khi xảy ra ở một cell pin, nhiệt độ có thể tăng lên tới 300-350°C, đồng thời giải phóng các khí dễ cháy như hydro (H₂) chiếm khoảng 48% và CO₂ khoảng 27,3%.

Để kiểm soát hiện tượng này, các tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu hệ thống phải có cơ chế bảo vệ đa lớp. Cụ thể, cần trang bị các cảm biến phát hiện sớm như cảm biến nhiệt độ, nồng độ khí và rò rỉ điện phân. Khi phát hiện sự cố, hệ thống phải tự động ngắt kết nối pin khỏi lưới điện, dừng hoạt động của các hệ thống phụ trợ như HVAC để hạn chế cung cấp oxy.

Song song đó, hệ thống thông gió cưỡng bức sẽ được kích hoạt để pha loãng khí cháy, kết hợp với hệ thống chữa cháy tự động nhằm kiểm soát đám cháy và làm mát các khu vực lân cận. Đây được xem là các lớp bảo vệ then chốt giúp hạn chế lan rộng và giảm thiểu thiệt hại.

Trước những thách thức về an toàn, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến. Một trong những giải pháp nổi bật là kiến trúc an toàn C2C Dual-link do Huawei phát triển, được Long Tech giới thiệu cho các hệ thống lưu trữ năng lượng thương mại và công nghiệp.

Giải pháp này bao gồm hai lớp liên kết chính. Thứ nhất là liên kết điện (Electrical-link) với hệ thống giám sát thông minh kép, cho phép cảnh báo sớm lỗi từng cell pin, cùng cơ chế bảo vệ 5 cấp từ cầu chì cấp pack đến máy cắt cấp PCS, giúp ngắt mạch chỉ trong mili giây.

Thứ hai là liên kết nhiệt (Thermal-link), tập trung kiểm soát và dập tắt hiện tượng runaway nhiệt. Ở cấp độ pack, hệ thống sử dụng vật liệu cách nhiệt và rào cản oxy áp suất dương để ngăn cháy lan. Ở cấp độ hệ thống, ống xả khí định hướng giúp đưa khí dễ cháy ra ngoài một cách an toàn. Trong khi đó, tại phụ tải, van nổ phía trên giúp giải phóng áp suất, bảo vệ người vận hành và khu vực xung quanh.

Đáng chú ý, các sản phẩm của Huawei do Long Tech phân phối đã đạt chứng nhận an toàn cấp cao nhất từ TÜV Rheinland, bao gồm các thử nghiệm nghiêm ngặt về chịu lửa và chống cháy nổ.

Có thể nói sự phát triển của hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại Việt Nam là xu hướng tất yếu trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả và bền vững, vấn đề an toàn, đặc biệt là PCCC cần được đặt lên hàng đầu. Việc tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, triển khai đúng quy trình và ứng dụng công nghệ tiên tiến sẽ là chìa khóa giúp lưu trữ điện phát triển an toàn và lâu dài.

Diễm Ngọc - Ảnh: Hùng Ngọc