Công nghệ

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, TP Hải Phòng đã có bước đi mang tính đột phá khi công bố danh mục ba “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026. Động thái này phát đi thông điệp rõ ràng về quyết tâm bứt phá, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên tri thức, công nghệ thông minh và hệ sinh thái số hiện đại.

Khơi thông mọi nguồn lực

Mới đây, TP Hải Phòng đã công bố danh mục ba “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026. Hoạt động này nhằm thực hiện nghiêm túc Chương trình số 02-CTr/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo yêu cầu của Trung ương và kế hoạch của TP Hải Phòng, các “bài toán lớn” được lựa chọn phải gắn liền với điều kiện thực tiễn, thế mạnh và dư địa tăng trưởng đặc thù của thành phố như: công nghiệp, logistics, du lịch biển và công nghiệp công nghệ cao. Mục tiêu là giải quyết các vấn đề cấp bách, tạo động lực tăng trưởng rõ rệt về kinh tế, nâng cao năng suất lao động và cải cách hành chính thông qua chuyển đổi số.

Theo đó, "bài toán" số 1 là Xây dựng nền tảng "Khu thương mại tự do số thông minh", do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đề xuất, hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái số tích hợp, xóa bỏ rào cản hành chính và tối ưu hóa vận hành thương mại. Hệ thống sẽ số hóa toàn bộ hoạt động logistics, thủ tục hải quan và quản trị doanh nghiệp. Điểm đột phá chính là ứng dụng công nghệ blockchain để bảo đảm tính minh bạch, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc hàng hóa xuyên biên giới.

Việc giải quyết thành công bài toán này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục xuất, nhập khẩu, giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp và tạo ra sức hút đối với các nhà đầu tư chiến lược toàn cầu. Đây chính là đòn bẩy để nâng cao năng lực cạnh tranh của Hải Phòng trong mạng lưới liên kết kinh tế khu vực ASEAN.

"Bài toán" số 2 là "Hệ sinh thái du lịch thông minh", do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng đề xuất, không chỉ dừng lại ở một trang web quảng bá, mà là một nền tảng công nghệ linh hoạt, kết nối đa chiều giữa cơ quan quản lý - doanh nghiệp lữ hành - cơ sở lưu trú - khách du lịch. Dữ liệu ngành du lịch sẽ được số hóa và cập nhật tự động theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống".

Ứng dụng AI sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc phân tích hành vi và xu hướng tiêu dùng của khách du lịch. Từ đó, các cơ quan chức năng có thể điều chỉnh chiến lược xúc tiến đầu tư, định hình các sản phẩm du lịch mới mang tính đặc trưng và khẳng định thương hiệu du lịch Hải Phòng trên bản đồ số quốc tế.

Giá trị mang lại là người dân và du khách sẽ được hỗ trợ tối đa qua các ứng dụng di động thông minh, giúp trải nghiệm điểm đến một cách liền mạch. Sự kết nối toàn diện này sẽ biến du lịch thành một ngành kinh tế mũi nhọn thực sự, đóng góp bền vững cho sự phát triển chung của thành phố.

"Bài toán" số 3 chính là “Nền tảng dữ liệu giáo dục số thông minh tích hợp AI”, do Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đề xuất, tập trung vào việc chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về học sinh, giáo viên, chương trình học và kết quả học tập, kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Một trong những sản phẩm quan trọng nhất là học bạ số, giúp minh bạch hóa quá trình đào tạo.

Sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) và big data sẽ được tận dụng để cá thể hóa học tập, gợi ý lộ trình học tập phù hợp cho từng học sinh dựa trên năng lực thực tế. Đồng thời, cảnh báo sớm, phát hiện các học sinh có nguy cơ học yếu hoặc bỏ học để có biện pháp can thiệp kịp thời. Cùng với đó, dự báo nguồn nhân lực, phân tích dữ liệu để dự báo nhu cầu giáo viên và quy mô học sinh, đặc biệt là dự báo nhu cầu lao động theo ngành nghề để tư vấn hướng nghiệp chính xác cho học sinh.

Việc triển khai nền tảng này sẽ giúp giảm tối thiểu 50% thủ tục hành chính sử dụng hồ sơ giấy và hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Đây là giải pháp căn cơ để Hải Phòng duy trì và phát triển nguồn nhân lực số, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Lời giải cho bài toán tăng trưởng bền vững

Thực tế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được TP Hải Phòng xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Với việc công bố ba "bài toán" lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho năm 2026, TP Hải Phòng gửi đi thông điệp: “TP Hải Phòng sẵn sàng "đặt hàng" và đồng hành cùng các tổ chức, doanh nghiệp, nhà khoa học trong và ngoài nước để giải quyết các thách thức này”.

UBND TP Hải Phòng cũng giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp cùng các đơn vị tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế để cập nhật danh mục bài toán lớn theo đúng chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Ông Phạm Văn Thép – Trưởng ban Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho biết: “Để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, chúng tôi đang tập trung cải cách hành chính và chuyển đổi số. Theo đó, 100% hồ sơ TTHC được tiếp nhận trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 100%, không có hồ sơ quá hạn. Bên cạnh đó, chúng tôi đang xây dựng Đề án “Phát triển hạ tầng số và nền tảng quản lý tổng thể Khu Thương mại tự do Hải Phòng”.

Cũng theo ông Phạm Văn Thép, TP Hải Phòng đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics và thương mại quốc tế hàng đầu khu vực phía Bắc, gắn với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Trong đó, tập trung tích hợp chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của hệ sinh thái công nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Đoàn Tùng – Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ phát triển Công nghiệp Hải Phòng nhận định, danh mục ba “bài toán lớn” năm 2026 chính là lời giải trọng tâm cho mục tiêu tăng trưởng bền vững của thành phố. Khi khu thương mại tự do số khơi thông dòng chảy kinh tế, du lịch thông minh lan tỏa giá trị và bản sắc điểm đến, cùng với giáo dục thông minh chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, Hải Phòng sẽ có đủ nền tảng để khẳng định vai trò đầu tàu đổi mới sáng tạo của cả nước.

Được biết, cùng với việc công bố danh mục ba “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho năm 2026, mới đây, TP Hải Phòng triển khai thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo với nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ.

Theo đó, kế hoạch xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gắn với trách nhiệm cụ thể của từng sở, ban, ngành, địa phương. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp, bảo đảm lộ trình triển khai thống nhất, liên thông trong toàn hệ thống chính quyền. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là tổ chức tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành. TP Hải Phòng sẽ phối hợp với các bộ, ngành Trung ương xây dựng tài liệu chuẩn hóa, tổ chức hội nghị, tọa đàm, tập huấn cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Nội dung tuyên truyền được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng, gắn với thực tiễn địa phương; chú trọng cảnh báo các hành vi lợi dụng trí tuệ nhân tạo như công nghệ giả mạo (deepfake) để lừa đảo, vi phạm pháp luật…

Bài và ảnh: Hải Ngân