Ô tô - Xe máy

Thị trường xe máy Việt Nam bước vào năm 2026 với một cột mốc đáng chú ý khi, theo MotorCycles Data, doanh số quý I đạt khoảng 1 triệu xe, tăng 29,4% so với cùng kỳ và trở thành mức cao nhất từng ghi nhận trong một quý. Kết quả này không chỉ phản ánh sự phục hồi rõ rệt của nhu cầu tiêu dùng sau giai đoạn chững lại, mà còn cho thấy cấu trúc thị trường đang thay đổi nhanh chóng, với xe điện nổi lên như động lực tăng trưởng mới. Nếu duy trì được nhịp độ hiện tại, tổng dung lượng thị trường trong năm 2026 hoàn toàn có thể vượt mốc 4 triệu xe.

Trước đó, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng 14,9% với khoảng 3,4 triệu xe bán ra, tuy nhiên vẫn thấp hơn gần 10% so với giai đoạn đỉnh cao năm 2019. Điều này cho thấy thị trường vẫn còn dư địa phát triển, nhưng không còn tăng trưởng theo cách mở rộng đại trà như trước. Thay vào đó, sự phát triển đang chuyển dần sang chiều sâu, gắn với thay đổi trong hành vi tiêu dùng, công nghệ sản phẩm và áp lực từ các yếu tố môi trường.

Động lực rõ rệt nhất trong quý I/2026 đến từ sự bùng nổ của phân khúc xe hai bánh điện, với mức tăng trưởng lên tới 177%. Đây là yếu tố đóng góp lớn nhất vào mức tăng chung của toàn thị trường. Sự chuyển dịch này không diễn ra ngẫu nhiên mà là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Một mặt, các chính sách môi trường ngày càng rõ ràng hơn, đặc biệt tại Hà Nội, nơi đang đưa ra lộ trình hạn chế xe sử dụng động cơ đốt trong từ giữa năm 2026.

Mặt khác, biến động giá nhiên liệu, đặc biệt là đợt tăng mạnh trong tháng 3, khiến chi phí vận hành xe xăng trở nên kém hấp dẫn hơn. Trong bối cảnh đó, xe điện với lợi thế chi phí sử dụng thấp và vận hành đơn giản đang trở thành lựa chọn hợp lý hơn đối với nhiều người dùng đô thị.

Sự dịch chuyển này nhanh chóng phản ánh vào cục diện cạnh tranh trên thị trường. VinFast là cái tên nổi bật nhất khi ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 332%, qua đó vươn lên vị trí thứ hai toàn thị trường. Riêng trong tháng 3, hãng đã bán ra hơn 90.000 xe - con số gần tương đương tổng doanh số của cả quý trước đó.

Không chỉ VinFast, nhiều doanh nghiệp khác cũng tận dụng làn sóng điện hóa để gia tăng hiện diện. Yadea tăng trưởng 74%, trong khi các thương hiệu nội địa như Pega và DK Bike cũng ghi nhận mức tăng lần lượt 41,3% và 130,8%. Sự tham gia ngày càng mạnh của các doanh nghiệp trong và ngoài nước đang làm thay đổi đáng kể cấu trúc thị trường, vốn trước đây phụ thuộc chủ yếu vào các hãng xe xăng truyền thống.

Dù vậy, các nhà sản xuất lâu năm vẫn giữ vai trò đáng kể trên thị trường. Honda tiếp tục dẫn đầu nhưng mức tăng trưởng 16,6% cho thấy dấu hiệu chững lại so với tốc độ chung, phản ánh áp lực rõ rệt từ làn sóng xe điện đang tăng tốc. Trong khi đó, Yamaha ghi nhận mức giảm 12,4% và đánh mất vị trí thứ hai, cho thấy các hãng xe xăng truyền thống đang gặp khó trong việc thích ứng với sự thay đổi nhanh của thị trường.

Một điểm đáng chú ý là hành vi tiêu dùng đang thay đổi theo hướng ngày càng thận trọng và có chọn lọc hơn. Người mua không còn chỉ quan tâm đến giá bán ban đầu, mà chú trọng nhiều hơn đến chi phí vận hành, độ tiện dụng và các yếu tố liên quan đến môi trường. Điều này khiến thị trường trở nên “khó tính” hơn, buộc các doanh nghiệp phải đầu tư bài bản hơn nếu muốn duy trì tăng trưởng bền vững.

Đi cùng với đà tăng trưởng nhanh, thị trường cũng đang trong quá trình hoàn thiện dần về hạ tầng và hệ sinh thái. Hệ thống trạm sạc và chuỗi cung ứng pin vẫn tiếp tục được mở rộng để theo kịp nhu cầu, trong khi chất lượng sản phẩm của các dòng xe điện cũng đang từng bước được cải thiện qua thực tế sử dụng. Với đặc thù người tiêu dùng Việt Nam ưu tiên sự ổn định, quá trình này nhiều khả năng sẽ diễn ra theo hướng “chậm mà chắc”, song tạo nền tảng vững hơn cho thị trường về dài hạn.

Ở góc độ chính sách, những định hướng như hạn chế xe xăng tại Hà Nội đang góp phần định hình rõ hơn xu hướng chuyển dịch. Dù cần thêm thời gian để triển khai đồng bộ, các tín hiệu này vẫn được xem là yếu tố hỗ trợ quan trọng, giúp thị trường xe điện duy trì đà tăng trưởng trong những năm tới.

Nhìn tổng thể, quý I/2026 không chỉ là một giai đoạn tăng trưởng mạnh về doanh số, mà còn phản ánh sự thay đổi rõ nét trong cấu trúc thị trường. Xe điện đang dần chiếm vị trí ngày càng rõ ràng hơn trong lựa chọn của người tiêu dùng, mở ra một hướng phát triển mới cho ngành xe máy. Với đà chuyển dịch hiện tại, thị trường được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì nhịp tăng trưởng tích cực, đồng thời dần ổn định hơn khi các yếu tố hạ tầng và sản phẩm được hoàn thiện.

Bài và ảnh: Thanh Trà