Phân tích - Bình luận

Sau khi mô hình AI Mythos của Althropic công bố khả năng xâm nhập mọi hệ thống tài chính được bảo mật nghiêm ngặt nhất, các cơ quan an ninh mạng và nhà băng lớn nhất toàn cầu đã rốt ráo đưa ra phương án đối phó.

"Nhật Bản sẽ thành lập lực lượng đặc nhiệm an ninh mạng cho lĩnh vực tài chính", Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cho biết hôm thứ Sáu, trong động thái khẩn cấp trước nguy cơ AI phơi bày và khai thác các lỗ hổng bảo mật quy mô lớn.

Ông Satsuki Katayama cho biết mức độ kết nối cao và tính vận hành theo thời gian thực của hệ thống tài chính khiến các sự cố có thể lan rộng nhanh hơn nhiều so với các lĩnh vực khác. “Một cuộc tấn công mạng có thể ngay lập tức gây gián đoạn thị trường và làm xói mòn niềm tin”, ông cảnh báo.

Nỗi lo an ninh mạng càng lớn khi Anthropic tiết lộ Claude Mythos đã phát hiện hàng nghìn lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trên hầu hết hệ điều hành và trình duyệt web chủ chốt, phơi bày sự mong manh của các hệ thống phòng thủ truyền thống hiện nay.

Các chuyên gia cảnh báo mô hình này có thể phát hiện và khai thác những lỗ hổng chưa từng được biết đến nhanh hơn tốc độ doanh nghiệp kịp vá lỗi, qua đó đẩy nhanh các cuộc tấn công mạng vào những lĩnh vực như ngân hàng - nơi phụ thuộc vào hệ thống công nghệ phức tạp, liên kết chằng chịt và nhiều nền tảng đã lỗi thời hàng chục năm.

Cho đến nay, chưa có vụ vi phạm nào được báo cáo liên quan đến mô hình này. Nhưng các cơ quan quản lý ở các nơi khác tại châu Á, châu Âu và Hoa Kỳ đã cảnh báo các ngân hàng xem xét lại các biện pháp phòng vệ và sự chuẩn bị.

Sức ép từ những cảnh báo quanh Mythos đã lan tới tận trung tâm tài chính Mỹ, buộc Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phải triệu tập lãnh đạo các ngân hàng lớn như Goldman Sachs và Citigroup để bàn phương án ứng phó.

Trong kịch bản tồi tệ nhất mà Chính phủ Anh mô phỏng trước khi Mythos ra đời, một cuộc tấn công mạng vào hệ thống ngân hàng có thể làm tê liệt thanh toán, chặn giao dịch trực tuyến và ATM, khiến người dân không giao dịch được. Xe buýt, trạm xăng và các dịch vụ thiết yếu có thể đồng loạt từ chối thanh toán, kích hoạt hiệu ứng hoảng loạn.

Theo Viện An ninh AI (AISI) của Anh, Mythos là bằng chứng hữu hình về khả năng gây rối loạn của AI tiên tiến. Kể từ khi ChatGPT của OpenAI xuất hiện vào năm 2022, các chuyên gia đã cảnh báo rằng công nghệ này có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng trong thế giới thực.

Trong thư chung gửi các lãnh đạo doanh nghiệp tháng trước, Bộ trưởng Công nghệ Anh Liz Kendall và Bộ trưởng An ninh Dan Jarvis cảnh báo doanh nghiệp cần chuẩn bị trước khả năng AI sẽ “tăng tốc nhanh” trong năm tới. Tuy vậy, bên cạnh nguy cơ bị lợi dụng để gia tăng các cuộc tấn công mạng, AI cũng có thể trở thành công cụ phòng thủ hiệu quả trước các mối đe dọa an ninh mạng.

Tuy vậy, theo ông Richard Horne, Giám đốc điều hành của Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh, sự xuất hiện của Mythos sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp sớm thay thế những “công nghệ lỗi thời”, đồng thời nhấn mạnh: “Điều này càng làm tăng thêm tính cấp bách”.

Đằng sau những cảnh báo về an ninh mạng, không ít chuyên gia cho rằng còn có yếu tố truyền thông trong cách Anthropic giới thiệu Mythos. Dù năng lực của mô hình này là có thật, màn ra mắt đầy kịch tính cũng giúp công ty đưa sản phẩm của mình vào trung tâm cuộc thảo luận toàn cầu về mặt trái của AI.

Trương Khắc Trà