Nỗi lo lạm phát toàn cầu gia tăng

Các nhà xuất khẩu Trung Quốc bắt đầu tăng giá nhiều mặt hàng, từ đồ bơi đến máy điều hòa, khi căng thẳng tại Trung Đông khiến chi phí đầu vào liên quan đến dầu mỏ leo thang.

Điều này cho thấy lạm phát tiêu dùng toàn cầu có thể tăng tốc trở lại. Dữ liệu hải quan do Trade Data Monitor tổng hợp và Bloomberg phân tích cho thấy hơn 12 nhóm hàng gia dụng ghi nhận mức tăng giá mạnh so với cùng kỳ trong tháng 3, chấm dứt xu hướng giảm kéo dài nhiều năm qua vốn giúp kiềm chế lạm phát toàn cầu.

“Tôi đã cố trì hoãn việc tăng giá càng lâu càng tốt trong tháng 3, nhưng cuối cùng không còn lựa chọn nào khác,” bà Pang Ling, quản lý kinh doanh tại một công ty sản xuất ống thông y tế ở Thượng Hải, cho biết.

Áp lực này đang lan rộng sang nhiều ngành khác. Các nhà xuất khẩu cũng tăng giá đồ bơi, đồ trượt tuyết và quần nữ, những sản phẩm phụ thuộc vào sợi tổng hợp như polyester thêm vài phần trăm trong tháng 3.

Các nhà cung cấp nguyên liệu thậm chí điều chỉnh giá sợi gần như hằng ngày trong tháng đó. Nhiều sản phẩm phụ thuộc vào cao su, nhựa và hóa chất từ dầu mỏ cũng chịu tác động tăng giá mạnh.

Trong đó, giá ống tiêm tăng tới 20% trong tháng 3. Giá thiết bị gia dụng cũng chịu sức ép kép khi nhà sản xuất phải đối mặt với chi phí kim loại và chất bán dẫn tăng cao.

Trước đó, giá hàng xuất khẩu của Trung Quốc liên tục giảm do dư thừa công suất và cạnh tranh gay gắt, góp phần kiềm chế lạm phát tại các nền kinh tế từ Mỹ đến châu Âu.

Theo Capital Economics, xu hướng giảm giá này đã giúp lạm phát toàn phần tại các nền kinh tế phát triển thấp hơn khoảng 0,3 - 0,5% trong những năm gần đây.

Ngay cả trong tháng 2, hàng hóa Trung Quốc giá rẻ vẫn giúp giảm áp lực lạm phát tại các nền kinh tế như Anh. Tuy nhiên, khi các nhà sản xuất Trung Quốc bắt đầu chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng, “tấm đệm giảm lạm phát” này đang suy yếu.

Bloomberg Economics ước tính lạm phát trên 3% trong năm 2026 tại khu vực đồng euro, Mỹ và Anh đã trở lại như một kịch bản có thể xảy ra do tăng chi phí năng lượng.

Đây là bước ngoặt lớn so với giai đoạn trước căng thẳng Trung Đông, khi lạm phát tại các nền kinh tế lớn đang dần quay về mức mục tiêu.

Áp lực chi phí đã khiến chỉ số giá sản xuất của Trung Quốc tăng trở lại lần đầu tiên sau hơn ba năm. Cho đến nay, tác động đầy đủ của giá xuất khẩu tăng cao vẫn chưa tác động hết tới người tiêu dùng và lạm phát tại nhiều nền kinh tế.

Nhóm chuyên gia của Goldman Sachs nhận định , giá dầu tăng 10% thường khiến giá xuất khẩu của Trung Quốc tăng trung bình 0,5 % trong năm đầu tiên, với đỉnh tác động xuất hiện sau 4-5 tháng kể từ cú sốc ban đầu.

Dù vậy, ông Ding Shuang của Standard Chartered nhận định giá xuất khẩu của Trung Quốc có thể vẫn tăng ít hơn các nước xuất khẩu lớn khác, đồng nghĩa nước này có thể hấp thụ một phần cú sốc lạm phát toàn cầu.

Chuyên gia này cũng cho rằng nhu cầu tiêu dùng nội địa yếu sẽ kìm hãm lạm phát và tăng lương tại Trung Quốc, trong khi cạnh tranh tiếp tục hạn chế khả năng tăng giá của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, phần còn lại của thế giới đang chuẩn bị đối mặt với cú sốc giá cả. Giá polyvinyl chloride (PVC) đã tăng tới 80% trong tháng 3 so với trước xung đột Trung Đông, và dù đã hạ nhiệt phần nào trong hai tuần gần đây, vẫn cao hơn khoảng 50%.

Các chuyên gia cảnh báo nếu giá năng lượng tiếp tục tăng cao và căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, làn sóng tăng giá từ khâu sản xuất có thể nhanh chóng lan sang vận tải, logistics và bán lẻ toàn cầu. Khi đó, người tiêu dùng tại Mỹ, châu Âu và nhiều nền kinh tế nhập khẩu lớn sẽ phải đối mặt với chi phí cao hơn đối với nhiều mặt hàng thiết yếu, từ đồ gia dụng đến sản phẩm y tế và may mặc.

Ngoài ra, giới phân tích cho rằng các ngân hàng trung ương có thể rơi vào thế khó nếu lạm phát tăng trở lại trong khi tăng trưởng kinh tế vẫn yếu. Việc duy trì lãi suất cao lâu hơn để kiểm soát giá cả có nguy cơ gây sức ép lên đầu tư, tiêu dùng và thị trường lao động, khiến triển vọng phục hồi kinh tế toàn cầu trong năm 2026 thêm nhiều bất định.