Kinh tế địa phương

Tại kỳ họp thứ 2 HĐND tỉnh Quảng Ninh khóa XV đã chính thức thông qua 14 nghị quyết quan trọng. Một trong những điểm nhấn thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp là quy định về chính sách hỗ trợ các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp thực hiện di dời hoặc đầu tư mới vào các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Gỡ khó bài toán mặt bằng và tài chính

Thực tế cho thấy, không chỉ các doanh nghiệp lớn, nhiều hộ kinh doanh cá thể cũng đang mong mỏi một không gian sản xuất tách biệt để phát triển bền vững. Trường hợp của anh Đặng Văn Tuyến (thị trấn Quảng Hà, huyện Hải Hà) là một trong những ví dụ điển hình.

Anh Tuyến tâm sự, gia đình tôi thi công kính, nhôm, sắt từ năm 1995. Khi đó dân cư thưa thớt, nhưng nay với việc đô thị hóa, dân cư ngày càng nhanh. Chúng tôi cũng nhận thức được sự bất cập từ tiếng ồn làm ảnh hưởng đến môi trường sống của các hộ dân trong khu và đang thực hiện phương án chia khung giờ làm việc cho phù hợp. Về lâu dài, chúng tôi rất mong chính quyền sớm bố trí quỹ đất tại các điểm tập trung xa khu dân cư để yên tâm ổn định và mở rộng sản xuất.

Thấu hiểu những trăn trở đó của các cơ sở và hộ kinh doanh, chính sách mới của tỉnh Quảng Ninh được ban hành như một lời giải kịp thời cho bài toán mặt bằng và môi trường. Theo đó, đối tượng thụ hưởng của chính sách mới rất rộng mở, bao gồm các hộ kinh doanh, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa có cơ sở sản xuất thuộc danh mục ngành nghề khuyến khích đầu tư. Đặc biệt, Quảng Ninh ưu tiên các cơ sở đang hoạt động trong khu dân cư tại cả khu vực đô thị và nông thôn thực hiện di dời gắn với đầu tư mới. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa sản xuất ra khỏi khu dân cư, Quảng Ninh đã đưa ra các định mức hỗ trợ tài chính rất cụ thể và có sức nặng.

Cụ thể, ngân sách tỉnh Quảng Ninh sẽ hỗ trợ 30% chi phí xây dựng nhà xưởng mới tại các cụm công nghiệp, với mức tối đa lên tới 550 triệu đồng cho mỗi cơ sở. Song song với đó, gánh nặng về chi phí thuê đất cũng được giảm tải đáng kể khi Quảng Ninh cam kết hỗ trợ 100% tiền thuê hạ tầng trong 5 năm đầu tiên, với mức trần không quá 300 triệu đồng một đơn vị.

Bà Nguyễn Thị Oanh - đại diện lãnh đạo Công ty CP Trình Anh chia sẻ, công ty thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2004, ngành nghề chuyên về sản xuất, gia công cơ khí, kết cấu thép, sản xuất nội thất. Sau hơn 20 năm hoạt động trong không gian chật hẹp chỉ 500m2 giữa lòng khu dân cư, doanh nghiệp đã đăng ký thuê 5.000m2 tại Cụm công nghiệp Phương Nam. Sự chuyển dịch này không chỉ là thay đổi địa chỉ mà là bước ngoặt để mở rộng quy mô sản xuất bền vững.

Nâng tầm hoạt động khuyến công và phát triển bền vững

Không dừng lại ở việc hỗ trợ di dời, HĐND tỉnh Quảng Ninh còn chú trọng đến việc cập nhật định mức chi cho các hoạt động khuyến công để phù hợp với thực tiễn sản xuất hiện đại. Do đó, nghị quyết mới với 17 nội dung chi cụ thể sẽ tạo điều kiện để các cơ sở công nghiệp nông thôn mạnh dạn thay đổi mô hình theo hướng sản xuất sạch hơn. Đối tượng áp dụng cũng được mở rộng đến các tổ hợp tác, làng nghề và các Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị nghề truyền thống trong dòng chảy kinh tế hiện đại.

Chính sách mới của Quảng Ninh có hiệu lực từ ngày 8/5/2026 và kéo dài đến hết năm 2030, tạo ra một chu kỳ hỗ trợ ổn định để doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch dài hạn. Một điểm đáng lưu ý là điều khoản chuyển tiếp nhân văn, cho phép các trường hợp đủ điều kiện trước năm 2030 nhưng chưa nhận đủ hỗ trợ vẫn tiếp tục được giải ngân theo quy định.

Trình bày báo cáo thẩm tra tại kỳ họp, Đại diện Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Quảng Ninh cho rằng, trong bối cảnh giá cả thị trường biến động, việc điều chỉnh định mức chi cho máy móc, công nghệ là yêu cầu cấp thiết để chính sách không bị rời xa thực tiễn. Việc duy trì các định mức cũ không còn đủ sức nặng để kích cầu, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận các dây chuyền tiên tiến. Vì vậy, việc ban hành nghị quyết mới không đơn thuần là hoàn thiện hành lang pháp lý, mà còn là giải pháp căn cơ giúp các cơ sở sản xuất mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình hiện đại, ưu tiên sản xuất sạch và phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Văn Thành – Cơ sở sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ tại Uông Bí cho biết, trước khi Nghị quyết này có hiệu lực, hoạt động khuyến công và hỗ trợ di dời của Quảng Ninh thường dựa trên các quy định từ giai đoạn trước (khoảng năm 2018-2019), vốn đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn, như mức hỗ trợ thấp và danh mục công nghệ lạc hậu khiến nguồn lực từ ngân sách chưa đủ "sức nặng" để bù đắp sự biến động của chi phí máy móc, thiết bị và nhân công ngày càng tăng cao.

Điều này khiến không ít doanh nghiệp dù muốn đổi mới nhưng vẫn e ngại, chưa tạo được động lực đột phá để họ thực hiện những cuộc di dời quy mô lớn hay đầu tư vào các dây chuyền hiện đại. Hơn nữa, các quy định cũ mới chỉ tập trung vào mục tiêu di dời để giải tỏa ô nhiễm, thay vì hướng đến việc hỗ trợ phát triển bền vững – ông Thành nhấn mạnh.

Chung quan điểm này, ông Nguyễn Xuân Thống - chủ cơ sở sản xuất gốm sứ tại Đông Triều cũng bày tỏ sự đồng thuận cao với chính sách mới. Theo ông Thống, việc chuyển ra khu sản xuất tập trung không chỉ là cơ hội để gia đình ông giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường vốn gây nhiều bất cập bấy lâu, mà còn là "chìa khóa" giúp giải phóng cơ sở khỏi không gian sản xuất chật hẹp, tạo dư địa để mở rộng quy mô kinh doanh bài bản hơn.

Sự thay đổi từ tư duy "hỗ trợ để di dời" sang "hỗ trợ để nâng tầm sản xuất" không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định tại địa điểm mới mà còn tạo điều kiện để họ mạnh dạn tiếp cận công nghệ tiên tiến, sản xuất sạch và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng. Đây chính là lời giải bền vững cho bài toán kinh tế - môi trường, biến thách thức di dời thành cơ hội bứt phá để các đơn vị sản xuất tại Quảng Ninh khẳng định vị thế mới trong kỷ nguyên công nghiệp xanh.

Lan Vũ